Hiểm họa hóa chất

Trách nhiệm về những thứ "vũ khí giết người thầm lặng" này thuộc về những ai?

Và mới đây, Thanh tra chuyên ngành Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng cho biết, đã phát hiện loại chất cấm mới được trộn trong thức ăn chăn nuôi. Loại chất được phát hiện có tên gọi là vàng ô chỉ được sử dụng trong công nghệ nhuộm vải sợi và xây dựng, không được sử dụng trong chế biến thực phẩm hay chăn nuôi.

Khi trộn vào thức ăn chăn nuôi, chất này có tác dụng làm vàng da. Vậy mà chất này lại được người sản xuất trộn vào thức ăn nuôi gà để thịt gà vàng óng bắt mắt. Nguy hiểm nhất là chất vàng ô gần như không bị đào thải khỏi cơ thể vật nuôi trong suốt quá trình chăn nuôi và gây bệnh ung thư cho người ăn thịt gà.

Trong một cuộc đột kích ban đêm, Cục C49B và Chi Cục Quản lý thị trường tại TP Hồ Chí Minh đã kiểm tra đột xuất cả 3 cơ sở. Đoàn kiểm tra phát hiện các cơ sở hoạt động không có giấy phép, không có giấy chứng nhận đủ điều kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm; sử dụng hóa chất không rõ nguồn gốc xuất xứ. Gần 40 ngàn kg măng ngâm hóa chất bị tạm giữ.

Đáng nói là, tại cơ sở này còn phát hiện 15kg hóa chất không nguồn gốc xuất xứ, chưa sử dụng trên nhãn phụ dán ngoài thùng hóa chất có hình ảnh cảnh báo nguy hiểm, cùng khuyến cáo… “yêu cầu hỗ trợ y tế khi nuốt phải”.

Trong năm 2014, tại TP Hồ Chí Minh đã có nhà báo đóng vai người xin việc vào làm công tại một cơ sở làm bún, bánh hỏi, và đã phản ánh cảnh công nhân của cơ sở dùng thuốc tẩy làm trắng bún, cho hàn the vào để bún tươi lâu. Cả thuốc chữa bệnh và sữa cho trẻ em cũng bị gian thương trộn hóa chất vì lợi nhuận. Hạt bắp rang xay trộn hóa chất tạo mùi thành cà phê “bẩn” cũng từng được một tờ báo phản ánh.

Trên đây chỉ mới là vài vụ gần nhất, nếu thống kê đầy đủ thì không biết danh sách sẽ dài tới mức nào. Và trách nhiệm về những thứ “vũ khí giết người thầm lặng” này thuộc về những ai?

Trước hết, về phía ngành chức năng, Bộ Y tế đã có Thông tư số 27/ 2012 về việc quy định thủ tục đăng ký, ban hành danh mục hóa chất được phép dùng làm phụ gia thực phẩm. Tuy nhiên quản lý việc các cơ sở sản xuất thực phẩm có thực hiện đúng hay không lại là điều còn bỏ lửng. Chỉ khi phát hiện mới biết các cơ sở sản xuất này đã vi phạm.

Một điều bất cứ ai cũng biết và tồn tại bao năm, tại TP Hồ Chí Minh có khu bán hóa chất một cách dễ dàng như nơi bán nước mía giải khát. Bất cứ hóa chất nào cũng bày bán tại đây, cơ sở sản xuất thực phẩm chỉ việc ghé vào trả tiền và mang hàng về. Đó là Chợ Kim Biên vẫn được gọi là… Chợ hóa chất.

Vấn đề cần xem xét là tại sao các sạp chợ lại có phép bán thứ hàng đặc biệt tiềm ẩn nguy cơ này mà không phải các cửa hàng được giám sát nghiêm túc, thậm chí là cửa hàng nhà nước?

Quản lý kiểu “thoáng” thế này khác chi “giao trứng cho ác”. Khi phát hiện ra nguy cơ thì trên thực tế số người tiêu dùng ăn phải thứ thực phẩm sát nhân này không ít. Như cơ sở làm bún (TP Hồ Chí Minh có nhiều cơ sở sản xuất thực phẩm này) nêu trên, cho biết lượng phân phối hơn 2 tấn bún mỗi ngày.

Chưa có nhiều kẻ làm ác phải ra tòa nhận án cho hành vi đầu độc xã hội vì kém đạo đức hay vô trách nhiệm trong sử dụng hóa chất độc hại, tức chế tài không đủ mạnh thiếu sức răn đe. Nên chăng giao cho cấp phường, xã với cơ quan quản lý thị trường có chuyên môn và đủ mạnh để tiền kiểm các cơ sở chế biến thực phẩm nhỏ lẻ thay vì chỉ phát hiện khi việc đã xảy ra?

Cuối cùng, không thể không nói đến đạo đức kinh doanh của người sản xuất. Kinh doanh, sản xuất thì mục đích chính là lợi nhuận, điều này đúng nhưng có thể bất chấp sức khỏe cộng đồng vì đồng tiền của mình được không? Nhưng, cũng cần phải nói rằng việc thực thi pháp luật và đạo đức doanh nhân phải có sự tương thích với nhau. Kỷ cương pháp luật bảo đảm sẽ góp phần kiến tạo, giữ vững chuẩn mực đạo đức kinh doanh của các doanh nghiệp, cá nhân sản xuất kinh doanh sử dụng hóa chất đúng mục đích, để những hiểm họa về sức khỏe đối với người tiêu dùng không xảy ra.