Hiểm họa từ thực phẩm
Trong phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát, ĐBQH Trần Ngọc Vinh có nói một câu mà nhiều chuyên gia về an toàn thực phẩm (ATTP) cho rằng, đó là câu tổng kết đầy đủ nhất về hiện trạng vệ sinh ATTP hiện nay: “Có thể nói con đường từ dạ dày đến nghĩa địa của mỗi người chúng ta chưa bao giờ ngắn và dễ dàng thế”.
Để thay đổi tình hình, theo các chuyên gia, cần phải tìm được các nguyên nhân cụ thể chứ không thể nói chung chung. Đặc biệt, là cần sửa đổi một số nội dung trong Luật ATTP, để bám sát với thực tiễn.
Ông Nguyễn Tử Cương - nguyên Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản chia sẻ: Số liệu từ kỳ họp Quốc hội Việt Nam, tỷ lệ sản phẩm không an toàn nhiều nhất là thực vật trên cạn (chiếm 30%), sau đó đến động vật trên cạn và thủy sản. Đây chủ yếu là mối nguy cơ hóa học, các nguy cơ vật lý, sinh học chưa nêu trong báo cáo.
Theo số liệu từ Cục Vệ sinh ATTP (Bộ Y tế), trong các năm 2010 đến 2014, số vụ ngộ độc thực phẩm dao động trong khoảng 148 đến 194 vụ mỗi năm (cao nhất năm 2014). Trong đó, số người bị ngộ độc trong khoảng 4.700 đến 5.664 người. Số người chết do ngộ độc mỗi năm trong khoảng từ 20 đến 50 người. Năm 2014, số người chết là 43… Đây mới chỉ là số liệu có báo cáo và là ngộ độc cấp tính (ngộ độc mãn tính chưa có thống kê).
Những hành động, hoặc sử dụng chất cấm chỉ nhằm mục đích kiếm lợi được ông Nguyễn Tử Cương đưa ra trong những năm gần đây, đó là tiêm thuốc ngủ cho heo trước khi vận chuyển; bơm nước vào dạ dày trâu, bò heo; tiêm hóa chất vào trái cây nhằm làm chính đều; phun hóa chất gốc Chlo hữu cơ làm chuối chín vàng đều. Hành động này có tác hại với người tiêu dùng ở mức nhẹ là suy thận, mức nặng là ung thư; trộn chất vàng ô cho vào thức ăn nhằm tạo màu vàng cho gà, cũng có tác hại dẫn đến ung thư cho người tiêu dùng…
Tương tự, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ Người tiêu dùng VN chia sẻ: Thực trạng hiện nay, người dân cứ thấy có lợi là làm, hy sinh sức khỏe đồng loại miễn mình có lợi. Cũng rất có thể có những thuốc ảnh hưởng tới cả nòi giống thế hệ được tuồn sang chúng ta…
Đi vào cụ thể, GS Nguyễn Vi Khải - Viện VIDS cho biết: VN có hơn 3 triệu trường hợp nhiễm độc từ thực phẩm, gây thiệt hại hơn 200 triệu USD (theo WHO). Ông tỏ rõ sự băn khoăn trong việc thanh tra y tế, khi nói thêm rằng: Hiện cả nước có 496.000 doanh nghiệp có nguy cơ cao về vệ sinh ATTP nhưng chỉ có 230 thanh tra y tế. Cũng mới chỉ có 42/63 tỉnh, thành lập được các chi cục vệ sinh ATTP; Sản xuất bún, miến khô, phở khô ở HN cho thấy: 15% các cơ sở có chuồng heo nằm kế bên; 100% sản phẩm được phơi trần hứng bụi; 60% nguyên liệu sản xuất được nhập khẩu từ Trung Quốc với mùi khó chịu mất vệ sinh…
Trước thực trạng báo động về ATTP, theo ông Hùng, có nguyên về công tác thực thi Luật. Luật ATTP được Quốc hội thông qua, có hiệu lực từ 1-7-2010. Qua các năm thực hiện, mặc dù đặt được một số kết quả bước đầu, nhưng vẫn có những băn khoăn do chưa đáp ứng được tình hình. Cùng quan điểm, ông Cương cũng cho rằng, càng ngày hoạt động quản lý nhà nước về ATTP càng kém hiệu quả. Cần có một sự thay đổi lớn, mới mong giảm bớt được những nguy cơ tiềm ẩn từ vệ sinh ATTP.
Để triển khai nội dung ATTP có rất nhiều văn bản quy phạm, đó là Luật, Thông tư liên tịch, Thông tư của từng Bộ, quyết định của từng Bộ, cũng như Quy chuẩn kỹ thuật từng Bộ. “Việc văn bản của Bộ nào Bộ đó xây dựng sẽ dễ nhận đến tham nhũng chính sách”, ông Cương nói. Thêm vào đó, một doanh nghiệp phải chịu sự kiểm soát của ít nhất 5 cơ quan thuộc 3 Bộ và không biết làm thế nào là đúng luật…
