Hiệu quả chất vấn

Chất vấn và trả lời chất vấn trước Quốc hội
luôn nhận được sự quan tâm của cử tri và nhân dân cả nước.

Hôm nay (16/11), Quốc hội sẽ bắt đầu phiên họp được trông đợi nhất- đó là phiên chất vấn và trả lời chất vấn.

Ngay trước thềm phiên chất vấn này, Chủ nhiệm Văn phòng QH đồng thời là Trưởng Đoàn thư ký kỳ họp đã được báo chí “quây” để hỏi về những vấn đề liên quan đến phiên chất vấn- dù rằng tại kỳ họp cuối năm và áp chót nhiệm kỳ QH này sẽ không có phiếu xin ý kiến rồi lựa chọn 4 trong số các Bộ trưởng, trưởng ngành có nhiều vấn đề được cử tri và ĐBQH quan tâm nhất để chất vấn.

Không chọn người trả lời chất vấn cụ thể, cũng không chất vấn theo nhóm vấn đề như thông lệ cũng có nghĩa, lần này, Quốc hội muốn có một cái nhìn tổng thể hơn về toàn bộ hoạt động chất vấn của cả nhiệm kỳ; mà quan trọng nhất chính là việc giám sát thực hiện các Nghị quyết của QH về chất vấn trong suốt cả nhiệm kỳ.

Theo như Báo cáo mới nhất do Đoàn Thư ký kỳ họp đưa ra, ông Nguyễn Hạnh Phúc thay mặt đề nghị các ĐBQH đánh giá tác động của Nghị quyết QH đối với việc chỉ đạo, điều hành, quản lý của Chính phủ và các cơ quan cấp dưới.

ĐBQH cũng được đề nghị lưu ý hơn đến trách nhiệm của người đứng đầu, những nguyên nhân dẫn đến việc chậm thực hiện Nghị quyết QH.

Một phiên chất vấn nhìn lại “những gì còn tồn tại trong quá trình thực hiện 8 Nghị quyết của Quốc hội, từ đầu nhiệm kỳ khóa XIII đến kỳ họp thứ 10 này.

Trong đó, chủ yếu là những nội dung đã được thông qua như Báo cáo của Chính phủ về việc thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội, báo cáo của Tòa án Nhân dân tối cao, báo cáo của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, báo cáo thẩm tra của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban, báo cáo của Ban Dân nguyện về công tác khiếu nại, tố cáo... Sau đó, Thủ tướng Chính phủ sẽ trả lời chung các nội dung và sẽ trả lời những câu hỏi của ĐBQH nếu có”- ông Nguyễn Hạnh Phúc cho biết.

Thực ra, việc các Bộ trưởng, trưởng ngành phải có trách nhiệm trong việc giải đáp, “trả bài” những vấn đề đại biểu đặt ra và nỗ lực giải quyết những tồn tại của lĩnh vực mình là điều mà phiên chất vấn nào cũng vậy.

Nhưng rõ ràng, qua các phiên chất vấn trước, ĐBQH và cử tri thấy rõ, còn có những nội dung chưa đạt yêu cầu và cũng có cả những vấn đề đang tiếp tục được đại biểu quan tâm chất vấn nhiều kỳ, nhưng vẫn chưa giải quyết được như về cơ cấu ngành nông nghiệp, tình trạng “được mùa mất giá, được giá mất mùa”, thương hiệu hàng nông sản trên thị trường thế giới…

Hay như đối với lĩnh vực y tế là tình trạng ngộ độc thức ăn, thực phẩm, an toàn vệ sinh thực phẩm; giá thuốc, giá dịch vụ y tế, tai nạn giao thông.

Vì thế, lần này, trong hai ngày rưỡi chất vấn các ĐBQH sẽ lựa chọn vấn đề đồng nghĩa với việc lựa chọn tư lệnh ngành đề giải đáp những thắc mắc chưa có hồi kết của chính mình bằng những câu hỏi. Và ông Phúc bày tỏ hy vọng: Các ĐBQH sẽ truy đến cùng những vấn đề còn tồn tại và “sau khi chất vấn xong, Quốc hội sẽ có Nghị quyết, gửi lại cho khóa sau để có sự theo dõi, đôn đốc và giám sát thực hiện những vấn đề từ đầu nhiệm kỳ khóa XIII vẫn chưa thực hiện xong.”- ông Nguyễn Hạnh Phúc khẳng định.

Nói về việc truy đến cùng trong hoạt động chất vấn tại kỳ họp thứ 10 này, ĐBQH Trương Minh Hoàng (Cà Mau) cho biết, ông quan tâm đến nhiều vấn đề và từ kỳ họp thứ 2 đến nay, không có kỳ nào ông không chất vấn hoặc bằng văn bản hoặc chất vấn trực tiếp và vấn đề ông quan tâm vẫn là nông nghiệp, nông thôn cũng như câu chuyện đầu tư cho lĩnh vực này. Điều đấy cho thấy rõ quyết tâm theo đuổi vấn đề của ĐBQH là rất cao.

Cũng đánh giá là điểm mới trong QH khóa X, ĐB Hoàng cho rằng việc không chọn một tư lệnh ngành cụ thể nào để chất vấn chứng tỏ cách thức tiến hành chất vấn đã được đổi mới; nhưng muốn làm hài lòng cử tri thì vẫn còn cần chờ đợi sự nỗ lực từ nhiều phía: Người chất vấn và người trả lời chất vấn- đây là điều mà lần chất vấn nào các ĐBQH và cử tri cũng nêu lên như một đòi hỏi bắt buộc cho phiên chất vấn thành công.

Vẫn là chuyện chất vấn, ĐB Võ Thị Dung (TP Hồ Chí Minh) khi trả lời Đại Đoàn Kết về việc lý giải giám sát việc thực hiện các Nghị quyết về chất vấn chưa thực sự hiệu quả đã cho rằng: Luật ban ra không thực hiện sẽ có chế tài; còn Nghị quyết chả có chế tài gì nên việc chịu trách nhiệm hay xử lý là không dễ dàng.

Chất vấn và giám sát hậu chất vấn vẫn thực sự còn những điểm yếu cố hữu là thế vậy mà lần này phạm vi chất vấn lại rất rộng và những vấn đề còn tồn tại sẽ được “bàn giao” lại cho nhiệm kỳ QH khóa XIV xem ra chưa hẳn đã là một điểm hay trong cái hay của sự đổi mới. Bởi, đến trong nhiệm kỳ còn chưa giải quyết được thì sang đến nhiệm kỳ sau, trừ đi thời gian “chạy khởi động” mất gần hết nửa nhiệm kỳ, xem ra khó mà thực hiện được.

Vì lý do này mà ĐBQH Bùi Sỹ Lợi (Thanh Hóa) cho rằng, phiên chất vấn bắt đầu từ hôm nay rà soát lại tất cả lời hứa của các Bộ trưởng trong cả nhiệm kỳ xem đã giải quyết được đến đâu, cái gì còn tồn tại để cử tri biết; nhưng vấn đề gì cử tri còn băn khoăn, tôi muốn “ĐBQH và Bộ trưởng cũng giải đáp”- ông Lợi nói. Giải đáp chính là cách làm an lòng nhân dân tốt nhất, minh bạch nhất khi nó được công khai trên diễn đàn QH- cơ quan lập pháp tối cao.

Còn có một nội dung chất vấn nữa mà các ĐBQH rất quan tâm đó là phiên “gói lại vấn đề” do Thủ tướng Chính phủ giải đáp các thắc mắc. Về vấn đề này, ĐBQH Huỳnh Văn Tiếp (Cần Thơ) cho biết sẽ đề nghị dành hẳn 1 buổi sáng thứ tư để Thủ tướng trả lời chất vấn.

Thực ra, vào mỗi kỳ họp cuối năm, Thủ tướng Chính phủ bao giờ cũng đăng đàn trả lời chất vấn. Tuy nhiên, với đặc thù là kỳ họp cuối thì mong muốn người đứng đầu Chính phủ trực tiếp giải đáp thắc mắc của ĐBQH và cử tri lâu hơn, cụ thể hơn cũng là mong muốn đáng lưu tâm. Hy vọng, mong muốn ấy sẽ được đáp ứng- như thế, phiên chất vấn có thể sẽ có thêm “lửa”và sẽ thêm chất lượng.