Hòa bình cho Biển Đông

Từ lâu Việt Nam đã tuyên bố chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Trong thực tế, người Việt Nam đã thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ, thông lệ và luật pháp quốc tế về chiếm hữu, quản lý, ổn định, lâu dài, liên tục xác lập chủ quyền của quốc gia mình trên các vùng biển này từ nhiều thế kỷ trước. Việt Nam có đầy đủ cơ sở pháp lý và bằng chứng lịch sử để khẳng định chủ quyền trên Biển Đông và đã được cộng đồng quốc tế ủng hộ, ghi nhận tại nhiều hội nghị, nhiều hiệp định quan trọng trong lịch sử thế giới.

Nhiều năm qua, Trung Quốc đã triển khai không ít các hành động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông. Từ việc cưỡng chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam bằng vũ lực năm 1974, tới việc tấn công chiếm đoạt một phần quần đảo Trường Sa của Việt Nam năm 1988 và sau đó là nhiều hành động gây hấn, uy hiếp, xua đuổi, cướp bóc, đâm tàu, bắt giữ và bắn giết ngư dân Việt Nam ngay trên vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam.

Đối với tất cả những hành vi của Trung Quốc xâm phạm chủ quyền Việt Nam trên Biển Đông, Nhà nước Việt Nam đã phản đối và dư luận thế giới đã lên án. Nhiều quốc gia trong khu vực, cũng như nhiều cường quốc có trách nhiệm, có nhu cầu an toàn hàng hải, hàng không trên Biển Đông đều bày tỏ sự lo ngại về các hành vi nói trên.

Việc Trung Quốc ngang nhiên tuyên bố cái gọi là chủ quyền lịch sử của họ trên gần như toàn bộ Biển Đông bao chiếm bởi “đường lưỡi bò” (còn gọi là “đường chín đoạn”) đã khiến cho Việt Nam và nhiều quốc gia trong khu vực rất quan ngại và nhiều lần lên tiếng phản đối. Các hành vi gây hấn, cố tình tạo ra tình huống chuyện đã rồi, cùng với nhiều hoạt động quân sự trên Biển Đông của Trung Quốc những năm gần đây đã làm cho tình hình trong khu vực ngày càng thêm căng thẳng.

Philippines đã kiện Trung Quốc ra Tòa Trọng tài Thường trực quốc tế. Vụ kiện đã kết thúc với phán quyết mới đây của Tòa Trọng tài Thường trực quốc tế, trong đó có tuyên bố “đường lưỡi bò” của Trung Quốc bao biện cho chủ quyền của họ tại vùng biển này là hoàn toàn không có cơ sở pháp lý. Do đó, Trung Quốc cũng chính thức bị cộng đồng quốc tế bác bỏ cái gọi là chủ quyền lịch sử của họ bao chiếm gần như toàn bộ Biển Đông, chồng lấn lên các vùng chủ quyền của nhiều quốc gia khác trong khu vực.

Trung Quốc tuyên bố phủ nhận các phán quyết của Tòa Trọng tài được thành lập theo quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) mà Trung Quốc là một thành viên tham gia ký kết và cũng là một thành viên của LHQ. Tuy nhiên, giá trị của các phán quyết của Tòa Trọng tài đã xác lập một nền tảng pháp lý quan trọng mang tính lịch sử để giải quyết các tranh chấp trong khu vực. Theo đó, các quốc gia thành viên của Công ước và của LHQ phải tuân thủ luật pháp quốc tế được xác lập, phán quyết bởi những cơ quan tư pháp được thành lập theo các quy định của pháp luật quốc tế mà những nước này đã thừa nhận, đã ký kết tham gia. Chính điều đó mới chứng tỏ sự tôn trọng luật pháp quốc tế của các quốc gia, chứ không phải chỉ bằng những lời tuyên bố suông.

Căn cứ vào phán quyết mới đây của Tòa Trọng tài Thường trực thành lập theo quy định của UNCLOS, thì các hành vi gây hấn, ngăn cản ngư dân Việt Nam hành nghề trên vùng biển truyền thống thuộc chủ quyền Việt Nam là vi phạm pháp luật quốc tế. Đã vậy, cùng với tuyên bố về chuẩn bị chiến tranh của Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc, Tòa án Tối cao của nước này cũng đã ban hành các quy định xử lý hình sự, phạt tù giam các ngư dân nước ngoài đánh cá trong vùng biển mà Trung Quốc tự tuyên bố chủ quyền, bất chấp phán quyết của Tòa Trọng tài đã bác bỏ “đường lưỡi bò”. Đáng nói là Tòa án Tối cao của Trung Quốc lại khẳng định phán quyết được đưa ra của họ dựa trên Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS).

Trở lại với phát ngôn “chuẩn bị chiến tranh trên biển” của Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc, ngày 4-8, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam - ông Lê Hải Bình đã khẳng định: “Hòa bình và ổn định ở Biển Đông là lợi ích của các nước trong và ngoài khu vực. Các tranh chấp ở Biển Đông cần được giải quyết một cách hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, và không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực. Tôi cho rằng quan chức của các nước cần phát biểu và hành động một cách phù hợp với các tuyên bố chính thức cũng như nghĩa vụ của quốc gia mình là tôn trọng luật pháp quốc tế, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định của khu vực cũng như trên thế giới”.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam đồng thời cũng tuyên bố, việc đối xử với ngư dân hoạt động trên Biển Đông phải phù hợp với luật pháp quốc tế, các thỏa thuận trong khu vực đã được các bên thông qua, tôn trọng chủ quyền và lợi ích chung của các nước trên Biển Đông. Nhấn mạnh phản đối của Việt Nam đối với việc Trung Quốc xây dựng nghĩa trang ở quần đảo Hoàng Sa và Cục Hải dương Trung Quốc mở trang web về Biển Đông gọi quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa thuộc chủ quyển của Việt Nam là của Trung Quốc, ông Lê Hải Bình nói: “Việt Nam có đầy đủ cơ sở pháp lý và chứng cứ lịch sử để khẳng định chủ quyền đối với hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa... Những việc làm này (của Trung Quốc) không thể làm thay đổi thực tế Việt Nam có chủ quyền không thể tranh cãi với hai quần đảo”.