Hóa giải rào cản nông sản
Ngày 28/8, tại TP HCM, Hiệp hội thương mại Hoa Kỳ (Amcham) cùng Hội hàng Việt Nam chất lượng cao tổ chức Diễn đàn an toàn thực phẩm toàn cầu - Phát triển thị trường cho hàng Việt. Nhiều ý kiến quan ngại, nông sản, thủy sản vào thị trường Hoa Kỳ gặp khó khăn vì một số quy định chất lượng khá khắt khe.
Mặc dù Hoa Kỳ rút khỏi TPP nhưng hiện Hoa Kỳ vẫn là bạn hàng lớn của Việt Nam. Nhìn chung cơ cấu xuất khẩu sang Hoa Kỳ vẫn là các mặt hàng chủ lực như: Thủy sản, giày dép, máy vi tính, gỗ và sản phẩm gỗ… Tuy nhiên thời gian gần đây thị trường Hoa Kỳ từ chối nhập khẩu một số mặt hàng vì lỗi về an toàn thực phẩm.
Đơn cử, tính từ đầu năm đến giữa tháng 4 có 23 cuộc cảnh báo đối với hàng nhập khẩu mà Cục Quản lý thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chính thức đưa lên trên website. Diễn đàn an toàn thực phẩm toàn cầu (GFSF) từng cho hay, năm 2014 – 2016 xuất khẩu tôm của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ giảm 32%, gần 1.000 chuyến hàng đến cảng Hoa Kỳ bị từ chối gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp. Về rau củ quả xuất khẩu, dưới 10% là có chứng nhận an toàn.
Không riêng gì tôm và rau củ quả, đối với mặt hàng cá tra cũng điêu đứng trong vài tháng gần đây, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Hoa Kỳ bị chững lại, nếu không muốn nói là sụt giảm mạnh. Lý giải nguyên nhân nông sản, thủy sản vào thị trường Hoa Kỳ gặp khó khăn, các chuyên gia kinh tế khẳng định, Đạo luật Hiện đại hóa an toàn thực phẩm (FSMA) ban hành thực hiện từ 1/2011 và áp dụng hoàn toàn vào tháng 6/2017, được đối tác áp dụng khắt khe với nhiều cuộc kiểm tra ảnh hưởng đến hàng xuất khẩu Việt Nam vào Hoa Kỳ.
Ông Mark Gillin – Phó Chủ tịch Amcham Việt Nam cho rằng, ngành nông nghiệp, thủy hải sản và thực phẩm Việt Nam chiếm tỷ trọng xuất khẩu khá cao. Riêng ngành thủy sản đã đạt 7 tỷ trong kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào năm 2016.
Đại diện phía Amcham nhấn mạnh, theo quy định mới về an toàn thực phẩm dành cho sản phẩm nhập khẩu, dựa vào Luật Hiện đại hóa An toàn thực phẩm và sự dịch chuyển trách nhiệm trong điều tra nhập khẩu cá da trơn từ FDA sang USDA, Amcham quan ngại rằng việc thiếu hiểu biết các quy định mới có thể gây ra sự giảm sút đáng kể về kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp và thực phẩm của Việt Nam vào Hoa Kỳ cũng nhưng sự sụt giảm về doanh thu của ngành.
Nhằm thông tin thêm đến các nhà nhập khẩu Việt Nam, bà Janie Dubois – Giám đốc kiểm định Jifsan cho hay: Với Luật Hiện đại hóa an toàn thực phẩm, nhiều quy định khác hình thành đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu phải duy trì kinh doanh lành mạnh đối với nông sản và thực phẩm. Trường hợp sản phẩm không đạt yêu cầu về an toàn thực phẩm sẽ bị đưa vào danh sách đỏ. Lúc này Chính phủ phải tham gia đảm bảo có sản phẩm sạch vào Hoa Kỳ. Luật Hiện đại hóa An toàn thực phẩm dự phòng nhiều hơn là phản ứng.
Trước những quy định khắt khe về an toàn vệ sinh thực phẩm, một số ý kiến cho rằng cần có nghiên cứu chính thức của Việt Nam về tác động của FSMA đến tình hình doanh nghiệp xuất khẩu vào Hoa Kỳ, sau đó có những chính sách hỗ trợ phù hợp. Bà Ratih Puspitasari - Giám đốc Phụ trách Hợp tác Khoa học và Luật định của Cargill khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ chia sẻ, nhu cầu của thế giới về các loại đạm động vật lành mạnh và thực phẩm nhiệt đới ngày càng tăng, vấn đề đặt ra là làm sao nâng cao quyền hạn và năng lực cho ngành thực phẩm Việt Nam. Việt Nam cần có các chính sách rõ ràng để thúc đẩy an toàn thực phẩm, thực hành tốt về chăn nuôi, kiểm soát chặt điều kiện vệ sinh và môi trường.
