Hóa giải thành công các thách thức hội nhập

Doanh nghiệp cần chủ động khi nền kinh tế hội nhập sâu.

Từ khi gia nhập WTO, nhiều cơ hội đã được mở ra với kinh tế Việt Nam. Chẳng hạn, tại TP.HCM, trước khi gia nhập WTO, kim ngạch xuất khẩu của TP đạt 8,89 tỉ USD (năm 2006) thì đến cuối năm 2014 con số này đã cán mức 32,08 tỉ USD (tăng gấp 3,6 lần).

Trong giai đoạn 2007-2014, xuất khẩu giữ xu hướng tăng bình quân 8%/năm, nhóm hàng công nghiệp tiếp tục giữ mức tăng trưởng và tỉ trọng xuất khẩu khá so với các nhóm hàng khác. Cơ cấu thị trường có chuyển biến tích cực, giảm dần phụ thuộc vào một số thị trường nhất định.

Tại Bình Dương, sau khi gia nhập WTO, giá trị sản xuất công nghiệp năm 2014 tăng gấp hơn 3,3 lần so với thời điểm 2007. Tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tăng 8 lần; kim ngạch xuất khẩu tăng 4 lần, thu ngân sách tăng 41,6 lần; GDP bình quân đầu người từ 33 triệu đồng/người năm 2007, ước đến cuối năm 2015 là 72,3 triệu đồng/người...

Ông Nguyễn Thanh Liêm- Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, trong 7 năm từ khi gia nhập WTO nguồn vốn đầu tư của doanh nghiệp FDI vào Bình Dương đã có những bước đột phá đầy ngoạn mục, tính tới tháng 6/2015 tỉnh có 2.490 doanh nghiệp FDI với số vốn đăng ký trên 21 tỷ USD, trong đó đã thực hiện được hơn 70%.

Với tỉnh Hưng Yên, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2007-2014 đạt 11,1%/năm. Đến nay Hưng Yên đã quan hệ thương mại với nhiều quốc gia và lãnh thổ. Tỷ lệ huy động vốn ngoài nhà nước đối với các dự án trên địa bàn tỉnh có xu hướng ngày càng tăng phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.

Năm 2007 tổng vốn đầu tư trên địa bàn đạt 7.231 tỷ đồng, đến năm 2014 đạt 22.309 tỷ đồng, trong đó, vốn đầu tư của nhà nước chiếm 19,4%, vốn của khu vực ngoài nhà nước chiếm 55,3%, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài 25,3%.

Dù đạt được những kết quả đáng khích lệ, nhưng theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của QH Nguyễn Văn Giàu thì cũng cần nhìn nhận rõ những thách thức. Theo ông Giàu, mỗi năm có hơn 60.000 DN rời khỏi thị trường, điều đó có phải vì sự đào thải của môi trường kinh doanh mới, hay do Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng và các DN này không thích ứng được?

Một thành viên của Đoàn Giám sát, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của QH, ông Nguyễn Mạnh Tiến cũng đặt vấn đề rằng hơn 90% DN Việt Nam có quy mô vừa và nhỏ làm sao cạnh tranh nổi khi hội nhập? Tại một thành phố mà khối DN được đánh giá là năng động nhất hiện nay trong cả nước, thì theo báo cáo của lãnh đạo Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM với đoàn giám sát tại cuộc làm việc vừa diễn ra cuối tuần trước, nhiều DN chưa tận dụng tốt lộ trình mở cửa WTO và FTA để đẩy mạnh thị trường xuất khẩu.

Tuy nhiên, theo bà Trần Thị Quốc Khánh- Ủy viên Thường trực Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường của QH, sự thụ động đó không hoàn toàn là từ phía DN mà vì các cơ quan chức năng chưa thực sự nhiệt tình giúp cho họ, chưa kể việc vẫn còn hiện tượng phải “đi đêm” và tốn phí “bôi trơn”.

Dẫn ra thống kê của VCCI, trên cả nước chỉ có 30% DN xuất khẩu tận dụng được ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do, có nghĩa là 70% còn lại đang bỏ phí cơ hội, thành viên đoàn giám sát, bà Cao Thị Xuân- Ủy viên Thường trực Hội đồng Dân tộc QH nhấn mạnh, chỉ có DN lớn và một số DN vừa tiếp nhận thông tin hội nhập. Điều đó cho thấy công tác tuyên truyền hiệu quả chưa cao. Bà Xuân cho rằng, các hiệp hội, hội ngành nghề cần phát huy hơn nữa trong việc hỗ trợ thông tin cho DN, giúp DN nắm bắt cơ hội khi Việt Nam mở cửa.

Phó Chủ tịch UBND TP HCM- ông Tất Thành Cang cũng cho rằng, DN Thành phố phải tự chòi đạp, tự tìm hiểu thông qua các kênh thông tin khác nhiều hơn việc được nhà nước cung cấp. Ngay cả thông tin về các nội dung đàm phán FTA, DN trong nước hầu như còn rất lơ mơ trong khi các DN nước ngoài, hiệp hội DN nước ngoài tại Việt Nam đã biết tường tận để cân nhắc, xác định việc đầu tư vào Việt Nam.

Chính vì thế, theo ông Nguyễn Văn Giàu, chính quyền địa phương và DN cần nhận thức đúng, có giải pháp quyết liệt để tận dụng các cơ hội và hóa giải thành công các thách thức do hội nhập đem lại.