Hòa nhạc đường phố: Món lạ hóa quen

Một buổi biểu diễn của Luala Concert.

Không có thấy thiếu

Đề cập câu chuyện đưa hòa nhạc đường phố ở Hà Nội, không thể không nhắc tới một nhân vật có công khởi động và duy trì một chuỗi hoạt động đó là ông Đỗ Ngọc Minh. Một người gốc Hưng Yên nhưng “nặng duyên” với Hà Nội.

Ông Minh kể, trong thời gian học rồi sau này là đi công tác ở châu Âu, ông rất thích thú, thậm chí có phần cảm kích khi thấy có những dàn nhạc chơi ngoài trời ở các công viên, bến tàu hay các quảng trường. Khi sống ở Hà Nội, ông rất muốn có một thứ như vậy ở Việt Nam. Và năm 2011 “sân chơi” hòa nhạc đường phố Luala (Luala Concert) được mở ra ngay trên vỉa hè 61 Lý Thái Tổ, Hà Nội.

Lúc đó, có người bảo cuộc chơi thật “mạo hiểm”, vì thay đổi thói quen thưởng thức nghệ thuật của người Hà Nội không dễ. Thêm nữa, đưa những bản nhạc kinh điển của Beethoven, Mozart, Tchaikovsky…, ra vỉa hè biểu diễn giữa ồn ào xe cộ thì việc xử lý âm thanh vô cùng khó.

Đứng trước những băn khoăn, Luala Concert vẫn xuất hiện, dần hóa giải những nỗi lo. Từng có lúc người ta chứng kiến sự thay đổi “thực đơn” liên tục, thậm chí, mời cả các diva xuống phố. Lần lượt, Hồng Nhung, Thanh Lam, Mỹ Linh, Tùng Dương… đã xuất hiện gần gũi trên vỉa hè. Đó là sự nỗ lực để lôi kéo thêm các tầng lớp khán giả lại gần hơn.

Có thể nói, từ một ý tưởng khá ngẫu hứng và mang nhiều tính tự phát, nhưng thú vị là, hòa nhạc đường phố trong 4 năm qua đã dần trở nên thân quen, gần gũi với không chỉ người làm nghệ thuật mà với cả công chúng ở mọi tầng lớp.

Thu đông năm ngoái, hòa nhạc Luala bị gián đoạn. Lúc đó, nhiều người cảm thấy một món ăn tinh thần bị thiếu vắng. Vậy nên, khi thông tin hòa nhạc đường phố Luala chính thức trở lại vào lúc 15h chiều nay (15/11), tại địa chỉ quen thuộc, nhiều người thấy vui. Năm nay, chương trình này kéo dài trong 5 tuần (từ 15/11 đến 13/12). Với lịch diễn này, theo sự đánh giá của nhiều người, là vừa đủ để người ta bớt nhớ.

Tên lạ trở nên quen

Sau 6 mùa “ra phố”, có thể tin tưởng vào nhận xét nghệ thuật không có rào cản. Hòa nhạc đường phố đã dần trở nên quen thuộc. Cứ nhìn những nghệ sĩ đứng trên vỉa hè chăm chú lắng nghe, hay những cụ ông, cụ bà đi xe bus đến xem từng buổi diễn, hoặc các em bé ngồi bệt trên hè phố nghe hòa nhạc, là hoàn toàn lạc quan về một “phương cách” thưởng thức nghệ thuật mới sẽ trở nên phổ biến trong tương lai.

“Bất cứ loại hình nghệ thuật nào cũng có thể đi vào lòng người, với điều kiện là phải chất lượng và được tiếp cận với công chúng đúng cách. Một khi giữa khán giả và nghệ sĩ đã không còn khoảng cách, và khi người nghệ sĩ được diễn với trọn vẹn cảm xúc trong một không gian gần gũi và ấm áp thì không có loại hình nghệ thuật nào có thể được gọi là kén chọn”, ông Minh nêu quan điểm.

Nữ ca sĩ Mỹ Linh tham gia biểu diễn trong một buổi hòa nhạc đường phố tại Hà Nội.

Bên cạnh đó, cũng nhờ những buổi hòa nhạc đường phố như thế này mà nhiều cái tên lạ đã hóa quen. Xuân Huy vốn là “nghệ sĩ violon ẩn dật” sau khi gắn bó với Luala Concert giờ đang khá đắt sô. Năm nay, anh đôn nghệ sĩ Nguyễn Khắc Thành lên gánh vác “sân khấu vỉa hè” trong suốt 5 tuần liền.

Lần đầu đảm nhận làm nhạc trưởng của hòa nhạc đường phố, Nguyễn Khắc Thành cho biết: “Năm nay chúng tôi sử dụng rất nhiều người trẻ, đặc biệt là các em sinh viên Nhạc viện. Trong đó, nổi bật là nghệ sĩ piano Ngô Phương Vi. Đặc biệt, buổi diễn ra vào ngày 6/12 chương trình dành riêng cho thiếu nhi.

“Chúng tôi già đi thì các em lớn lên, các em trưởng thành. Đây là một cách chúng tôi giáo dục âm nhạc cho các em, để các em tiếp cận âm nhạc một cách rất gần gũi, từ vỉa hè, từ những câu chuyện kể bằng âm nhạc”, nhạc trưởng Nguyễn Khắc Thành cho biết.

Có một câu chuyện khá thú vị. Nghệ sĩ violon Trần Thị Mơ kể, chị thường xuyên biểu diễn trong nhà hát, đã quen với không khí nghiêm ngắn, tập trung, khán phòng im lặng thì tiếng đàn mới vang lên. Còn biểu diễn hòa nhạc đường phố, “người thì nói chuyện, người thì đi lại, rồi ô tô bóp còi inh ỏi” nên lần đầu tiên ra ngoài biểu diễn, chị có “cảm giác không được tôn trọng”.

“Nhưng qua mùa đầu tiên, rồi dần dần chúng tôi quen, khán giả cũng quen. Âm nhạc có thể phục vụ mọi khán giả, mọi tầng lớp quần chúng yêu âm nhạc, thì tôi nghĩ mình có thể biểu diễn ở bất cứ đâu”, nghệ sĩ Trần Thị Mơ nói.

Hướng đi nào cho hòa nhạc đường phố?

Bằng quan sát của mình, theo nhà nghiên cứu âm nhạc- nhạc sĩ Nguyễn Quang Long, trong số các hoạt động hòa nhạc đường phố gần đây, Luala Concert là chương trình được chú ý nhất.

“Luala đã được tổ chức nhiều lần, lại là chương trình mang tính tiên phong trong việc đưa dàn nhạc giao hưởng ra đường phố, đưa âm nhạc giao hưởng thính phòng đến gần hơn với mọi tầng lớp công chúng. Đây cũng chính là điểm mạnh của chương trình. Từ điểm mạnh này nó góp phần làm cho đời sống tinh thần của những người đang sống hay du khách mới đến ở Hà Nội thêm phong phú, công chúng có thêm sự lựa chọn cho nhu cầu thưởng thức nghệ thuật âm nhạc của bản thân”, ông Long nhận xét.

Ca sĩ Hồng Nhung cũng từng góp mặt trong một buổi biểu diễn
của Luala Concert trên đường phố Hà Nội.

Dù cố gắng, nhưng êkíp thực hiện Luala Concert cũng chỉ có thể “gánh” được một góc phố nhỏ tại vỉa hè Lý Thái Tổ ở Hà Nội. Còn vươn xa vào TP HCM thì ngay cả một người giàu ý tưởng và lãng mạn như như ông Đỗ Ngọc Minh cũng còn chưa dám, bởi nhiều lý do.

Vì vậy, để các chương trình hòa nhạc đường phố ở Hà Nội nói riêng và ở các tỉnh thành khác trong cả nước trở nên phổ biến, cần có sự vào cuộc của nhiều đơn vị nghệ thuật.

“Trong tương lai công việc này nên trở thành một trong những nhiệm vụ của các nhà hát như Dàn nhạc giao hưởng Việt Nam, Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam, và Nhà nước nên duyệt chi nguồn kinh phí cho hoạt động này”, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long đề xuất.