Hoạt động giám sát ngày càng thực chất hơn
Ủy ban MTTQ Việt Nam các xã, phường trên địa bàn Hà Nội đang chủ động đổi mới nội dung, phương thức giám sát, phản biện xã hội. Từ lựa chọn những vấn đề người dân quan tâm đến kiện toàn đội ngũ và nâng cao kỹ năng nghiệp vụ, hoạt động giám sát ngày càng thực chất hơn.
Chọn đúng vấn đề để giám sát
Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, Mặt trận cơ sở đang từng bước chuyển từ giám sát theo hướng dàn trải sang lựa chọn những nội dung thiết thực, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân. Tại xã Yên Xuân, dự án cải tạo, nâng cấp Trường Tiểu học Đông Xuân là một trong 11 dự án, công trình đang được MTTQ Việt Nam xã tập trung theo dõi, giám sát. Để việc giám sát không chỉ dừng ở hình thức, MTTQ Việt Nam xã đặc biệt chú trọng nhân sự tham gia Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng.
Bà Nguyễn Thị Xuân - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Yên Xuân cho biết, giám sát các công trình do Nhà nước đầu tư xây dựng đòi hỏi người tham gia phải có chuyên môn, trình độ và hiểu biết nhất định. Vì vậy, xã lựa chọn những cán bộ từng công tác trong lĩnh vực quản lý đất đai, trật tự xây dựng, tư pháp và những người có tinh thần trách nhiệm để tham gia giám sát.
Cách làm này cho thấy một yêu cầu quan trọng đối với hoạt động giám sát ở cơ sở đó là muốn giám sát chất lượng, trước hết người giám sát phải có đủ năng lực. Bởi các công trình, dự án đầu tư công liên quan đến nhiều quy định về đất đai, xây dựng, tài chính, tiến độ, chất lượng thi công. Nếu thiếu kiến thức và kỹ năng, hoạt động giám sát khó có thể phát hiện đầy đủ những vấn đề cần kiến nghị.
“Từ yêu cầu thực tế đó, MTTQ Việt Nam xã Yên Xuân đã sớm chú trọng tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ giám sát, phản biện xã hội cho 100% Ban Công tác Mặt trận, Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng. Qua những buổi tập huấn, cán bộ Mặt trận và những người trực tiếp tham gia giám sát được bổ sung kiến thức pháp luật, phương pháp tiếp cận, kỹ năng phát hiện, tổng hợp và phản ánh vấn đề” - bà Xuân chia sẻ.
Nâng cao chất lượng giám sát không chỉ nằm ở việc lựa chọn nội dung mà còn phụ thuộc trực tiếp vào năng lực của đội ngũ thực hiện. Đây cũng là yêu cầu được đặt ra tại nhiều xã, phường khi Mặt trận cơ sở ngày càng tham gia sâu hơn vào việc giám sát những vấn đề dân sinh, đầu tư công và hoạt động của chính quyền.
Để giám sát gắn với quyền, lợi ích chính đáng của nhân dân
Nếu ở xã Yên Xuân, trọng tâm là nâng cao chất lượng giám sát các công trình, dự án thì tại phường Ô Chợ Dừa, hoạt động giám sát được triển khai từ những vấn đề trực tiếp tác động đến đời sống hằng ngày của người dân. Không dừng ở những vấn đề trước mắt, trong kế hoạch giám sát năm 2026 của Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Ô Chợ Dừa còn tập trung vào công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo; quản lý đất đai, trật tự xây dựng, trật tự đô thị, tiến độ các dự án đầu tư.
Công tác xây dựng chính quyền số, hướng dẫn người dân tham gia chuyển đổi số, tiếp nhận và xử lý phản ánh trên ứng dụng iHanoi cũng được đưa vào nội dung giám sát chuyên đề.
Việc lựa chọn những nội dung này cho thấy hoạt động giám sát của Mặt trận đang từng bước bám sát yêu cầu thực tiễn. Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Ô Chợ Dừa Đào Thị Minh Hiền cho biết, Ban Thanh tra nhân dân được phân công nhiệm vụ cụ thể, xây dựng chương trình công tác sát với tình hình thực tế của địa phương. Trên cơ sở đó, hoạt động giám sát tập trung vào những lĩnh vực người dân quan tâm, những vấn đề dễ phát sinh kiến nghị, phản ánh.
“Đối với những vấn đề được phát hiện qua giám sát, Ban kịp thời phản ánh đến đúng cơ quan có thẩm quyền, đồng thời theo dõi việc giải quyết, qua đó góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân” – bà Đào Thị Minh Hiền nhấn mạnh.
Cách làm này cũng được thể hiện tại xã Phú Cát. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Ban Thanh tra nhân dân xã duy trì nền nếp hoạt động, phối hợp với Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng theo dõi nhiều công trình, trong đó có cải tạo Đình thôn Yên Thái, Trạm Y tế Hòa Thạch và Nhà văn hóa thôn Cổ Rùa. Hoạt động giám sát thường xuyên góp phần bảo đảm chất lượng, tiến độ công trình, tăng cường tính công khai, minh bạch trong đầu tư xây dựng. Điểm đáng chú ý việc giám sát không dừng ở việc “phát hiện” mà hướng tới “theo dõi và đôn đốc giải quyết”. Đây chính là yếu tố quyết định để tiếng nói của nhân dân thông qua Mặt trận thực sự tạo ra chuyển biến trong thực tiễn.
Bà Bùi Huyền Mai - Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội nhấn mạnh, hiệu quả giám sát, phản biện xã hội không chỉ được đo bằng số lượng cuộc giám sát mà quan trọng hơn là những vấn đề nào của người dân được phát hiện, kiến nghị nào được tiếp thu, chính sách nào được điều chỉnh và quyền lợi chính đáng nào được bảo vệ tốt hơn. Vì vậy, giám sát phải gắn với theo dõi việc tiếp thu, giải quyết kiến nghị và phản hồi với nhân dân.
Đây chính là hướng đi để hoạt động giám sát, phản biện xã hội ngày càng thực chất hơn. Qua đó, Mặt trận không chỉ thực hiện tốt chức năng đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân mà còn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền, tăng cường đồng thuận xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân.
Xác định giám sát, phản biện xã hội là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác Mặt trận, từ những kết quả đạt được, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn MTTQ Việt Nam xã, phường đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, bảo đảm cán bộ Mặt trận cơ sở, Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng được trang bị kiến thức pháp luật và kỹ năng nghiệp vụ cần thiết.