Học sinh lúng túng vì chưa 'trưởng thành'?

Mục tiêu của đổi mới giáo dục là để cải cách thi cử, bớt áp lực, phiền hà và gánh nặng thi cử cho xã hội. Cải tiến thi cử càng không phải để áp lực lớn hơn, cha mẹ và con cái cùng quay cuồng trong mớ thông tin về số lượng đăng ký, điểm chuẩn để nháo nhào rút hồ sơ từ ngành này sang ngành khác hoặc từ trường này sang trường khác.

Trong khi phụ huynh và thí sinh đều đang cảm thấy cực kỳ áp lực, mất ăn mất ngủ ngồi “canh điểm” với ngay cả những thí sinh được điểm cao thì Bộ trưởng bảo rằng để “giúp các em học sinh nâng cao tính chủ động và chịu trách nhiệm trước quyết định của mình, giúp các em trưởng thành hơn”, e rằng cũng chỉ là một cách nói.

Vì sao lại có chuyện rút hồ sơ nhốn nháo và gây hoang mang cho thí sinh? Bởi vì ngay trong đợt đăng ký nguyện vọng 1, thí sinh có quyền đăng ký vào 4 ngành trong một trường và nếu chưa yên tâm là mình có thể đỗ thì lại có quyền đăng ký sang trường khác (cho đến ngày 20/8). Bộ trưởng giải thích rằng để “rộng cửa cho các em”.

Nhưng có lẽ theo chúng tôi đây là nguyên nhân chính của việc không ai có thể lường được điểm chuẩn vào khoa này, trường này là bao nhiêu. Mỗi thí sinh có quyền đăng ký 4 ngành và trong những ngày này đang đăng ký vào trường này lại rút hồ sơ ra đăng ký vào trường khác thì tất yếu là sinh ra nháo nhào như hiện nay.

Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo giải thích rất nhiều về vấn đề này. Trong đó cho rằng với cách tuyển sinh của năm nay, học sinh đăng ký nguyện vọng sau khi biết điểm và Bộ đã công bố các số liệu điểm của các khối thi cùng với chỉ tiêu tuyển sinh của các trường.

“Như vậy, các cháu có đầy đủ thông tin để cân nhắc lựa chọn, thay đổi nguyện vọng để vào được trường mình có khả năng đỗ. Đây là một sự thay đổi lớn theo hướng tạo điều kiện cho các cháu chủ động tự cân nhắc quyết định trường mình lựa chọn. Việc làm này, thí sinh phải tự tìm hiểu và cập nhật thông tin từ các trường nên vất vả hơn nhưng ít rủi ro, cơ hội trúng tuyển cao hơn. Tránh trường hợp điểm cao mà trượt đại học”.

Đó cũng là một cách giải thích. Và để động viên thí sinh, Bộ trưởng đưa ra lời khuyên: “Để tận dụng cơ hội của mình, các thí sinh cần chủ động với những cách thức phù hợp để tận dụng hết những điều kiện thuận lợi mà mình có thể có”.

Cũng như khi Bộ trưởng thừa nhận với cách xét tuyển như hiện nay thì thí sinh vất vả hơn các năm trước, ông cũng nói thêm: “Nếu thí sinh không muốn vất vả thì vẫn có thể đăng ký xét tuyển như năm trước là nộp thẳng hồ sơ xét tuyển vào trường, không theo dõi thông tin nữa và chờ trường thông báo kết quả”.

Đặt vào tâm lý thí sinh, khi Bộ đã cho các em quyền “rộng cửa”, các em sẽ tận dụng tối đa cơ hội ấy, để mà “trưởng thành hơn”. Chứ nếu em nào cũng chỉ nộp 1 hồ sơ xét tuyển, không theo dõi thông tin nữa, chờ trường thông báo kết quả thì việc “rộng cửa” của Bộ để làm gì đây?

Cho nên, việc cần thiết là phải rút kinh nghiệm để sang năm, các em chỉ việc đăng ký và ngồi chờ kết quả, không phải ngồi “theo dõi thông tin” để quay như chong chóng nữa. Đó mới là cải cách!

Đổi mới giáo dục là một hành trình, một quá trình, không phải việc gì ngay lập tức đã thành công. Như chúng tôi đã từng viết, nhìn thẳng vào những hạn chế của kỳ thi quốc gia THPT năm nay là để tiếp tục có những điều chỉnh đưa con tàu đổi mới đi tới đích. Thành công được một nửa chặng đường, trong việc tổ chức thi, ra đề thi, chấm thi… đã được xã hội ghi nhận.

Nhưng còn những khó khăn, vất vả, những bất cập mà phụ huynh, thí sinh đang phải nhận trong cách xét tuyển đại học, cao đẳng hiện nay cần phải được thừa nhận thẳng thắn để thay đổi cho phù hợp. Không nên lý giải theo kiểu vất vả đối với thí sinh hiện nay là để các em “nâng cao tính chủ động và chịu trách nhiệm trước quyết định của mình, làm cho các cháu trưởng thành hơn”.

Giống như việc các cháu học sinh chịu nắng nôi vất vả dưới trời nắng trong ngày khai giảng để nghe những bài diễn văn dài lê thê ai cũng thấy từ lâu. Nhưng bao năm qua chúng ta vẫn chưa thay đổi được. Cách đây vài ngày, chính Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã đặt ra vấn đề cần thay đổi, để ngày khai giảng có ý nghĩa với các em chứ không phải là sự chịu đựng.

Giáo dục là vấn đề hệ trọng, tác động tới mọi gia đình, tác động tới tương lai dân tộc. Cải tiến thi cử để tạo điều kiện rộng cửa vào đại học với các em như Bộ Giáo dục và Đào tạo đang giải thích là đáng hoan nghênh. Nhưng rộng cửa thế nào để đảm bảo quyền lợi tối đa cho các em mà không gây ra bất cứ áp lực nào, sự xáo trộn bất bình thường nào mới là thành công của đổi mới.