Học xin lỗi

Còn nhớ, tháng 3 năm nay, người dân Đồng Nai xôn xao vì chuyện chính quyền một huyện của tỉnh này gửi tới 409 thư xin lỗi tới người dân do chậm trả kết quả hồ sơ.

Cũng năm nay vào tháng 4 Đà Nẵng cũng thực hiện mô hình xin lỗi dân, bằng văn bản, nếu không trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính đúng hẹn. Ngay tại Thủ đô, quận Long Biên cũng đã gửi thư xin lỗi đến dân với cùng lý do như các địa phương khác.

Cảm ơn và xin lỗi không phải là cái gì xa lạ trong đời sống xã hội; nó thực chất là một hành vi văn hóa cần có và nên có trong xã hội. Thế nhưng, vì sao, với mô hình xin lỗi công dân được nhiều địa phương áp dụng trong khoảng 1 năm trở lại đây, lại được đánh giá cao đến vậy!?

Ấy phải chăng là do trong hệ thống hành chính công của chúng ta lâu nay, công bộc đã lãng quên lời xin lỗi; phải chăng do hệ thống hành chính từ trung ương đến địa phương có quá nhiều việc phải làm, có quá nhiều quyền được trao đến mức… nhiều cơ quan công quyền cùng cán bộ các cơ quan nay quan liêu, hách dịch mà quên cả xin lỗi dân; đến mức nay đang học lại điều này.

Trở lại với Đà Nẵng, bà Nguyễn Thị Hạnh- một người dân của quận Thanh Khê kể rằng, do chậm trả lý lịch tư pháp mà bà đã được cơ quan tư pháp của Đà Nẵng gửi văn bản đến nhà xin lỗi; và rằng, bà cảm thấy vui vì được tôn trọng.

Giải thích về vấn đề này, một vị Phó Giám đốc Sở Tư pháp Đà Nẵng cho biết, đó là do khâu xác minh ở bên cơ quan công an chưa hoàn tất nên chưa trả được kết quả cho công dân. Dù rằng, đây là lý do khách quan nhưng Sở Tư pháp Đà Nẵng vẫn gửi công văn xin lỗi tới dân. Nghe đâu, Đà Nẵng còn cho biết, 2 lần sai hẹn với công dân mà không có lý do chính đáng thì cán bộ trực tiếp giải quyết thủ tục hành chính có thể phải chuyển công việc khác.

Những địa phương đơn vị thực hiện mô hình xin lỗi công dân, giải thích cách làm của mình một khác nhưng tựu trung lại thì có mấy điểm chung: Muốn “đánh thức” tác phong phục vụ của người công bộc, muốn “đánh thức” lòng tự trọng của công chức để hướng đến một thái độ phục vụ thực sự vì Dân. Việc làm tốt ấy có lẽ nên được đánh giá cao; nhưng nhiều người vẫn băn khoăn đặt câu hỏi: Xin lỗi xong vẫn trễ hẹn và xin lỗi hoài, liệu có nên chăng!?

Có lẽ đến hơn một lần sai hẹn thì rất nên phải xem lại quá trình vận hành của bộ máy, từ thủ tục hành chính đến con người; trong đó, yếu tố con người là quan trọng nhất vì chính họ- các công chức thuộc hệ thống là người “đẻ” ra thủ tục. Nên cũng chính họ phải rõ hơn ai hết đâu là điểm mạnh, điểm yếu trong hệ thống thủ tục hành chính để “tấn công” vào đó hay để lợi dụng nó, trục lợi cá nhân.

Rõ ràng, đã có những điểm tích cực nhưng cũng không phải là tất cả các địa phương, đơn vị đều tích cực. Vẫn còn nhiều những cán bộ, những công bộc đang có các biểu hiện “lệch pha”.

Còn nhớ, trong kỳ họp thứ 9 QH khóa XIII, ĐBQH Lê Như Tiến (Quảng Trị) đã đặt câu hỏi với Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “Thưa Phó Thủ tướng, thành hay bại của mọi chủ trương, chính sách đều từ con người, do con người. Tuy nhiên, trong thời gian vừa qua, dư luận xã hội và cử tri rất bất bình về một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức nhà nước có những hành vi vòi vĩnh, nhũng nhiễu, quan cách, hách dịch, vô cảm, vô tâm, xa Dân gần quan, lệch chuẩn trong văn hóa ứng xử với người dân. Tự đánh mất năng lực lắng nghe và năng lực tiếp thu, quên hẳn trong bộ nhớ hai từ cảm ơn và xin lỗi khi thực thi công vụ”.

Giải pháp mạnh nào nhằm cải cách chế độ công vụ, nâng cao trách nhiệm và đạo đức công chức, viên chức để họ thực sự là những công bộc của Dân mà sinh thời Bác Hồ từng căn dặn?- ĐB Tiến đặt câu hỏi.

Đề cập đến vấn đề này, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, chúng ta có một đội ngũ khoảng 4 triệu công chức nhưng trong đó có “một bộ phận xa dân, quan liêu” đây thuộc về đạo đức công vụ. Phó Thủ tướng cũng nói thêm: Quốc hội đã có Luật về công chức, Luật về viên chức, chúng ta đã có 18 nghị định để hướng dẫn vấn đề này, yêu cầu các cấp, các ngành thực hiện nghiêm những quy định của Đảng, Nhà nước về đạo đức công vụ đối với Nhân dân.

Tới đây, Chính phủ sẽ có một số biện pháp thanh tra, kiểm tra, đổi mới chế độ chính sách công vụ như mô tả việc làm, giảm biên chế, đặc biệt tổ chức thi tuyển để tìm những cán bộ tốt phục vụ nhân dân. Đi liền với nó là tăng cường kỷ cương, kỷ luật, đánh giá, bình chọn một cách kịp thời để đưa những cán bộ không đủ tiêu chuẩn, đạo đức, năng lực, không phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị của mình ra khỏi bộ máy trong thời gian đến để làm sao bộ máy trong sạch phục vụ Nhân dân.

Nếu biện pháp ấy được đi kèm với việc công chức năng nói lời cảm ơn, xin lỗi, lo gì nền công chức không được trong sạch trở lại. Như thế, lời xin lỗi mới có tác dụng.