Hướng nội để bền vững

Điều đó được nhắc lại tại công văn ban hành Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2017, do Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ký. Theo đó, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ căn cứ các Nghị quyết của Chính phủ, đặc biệt là Nghị quyết số 19-2017/NQ-CP và Nghị quyết số 35/NQ-CP, quán triệt tinh thần tạo thuận lợi nhất cho hoạt động đầu tư, kinh doanh, khẩn trương rà soát, kiến nghị bãi bỏ, cắt giảm các điều kiện đầu tư, kinh doanh quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành thuộc lĩnh vực quản lý; gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong quý III năm 2017; loại bỏ những quy hoạch không phù hợp với thực tế, chồng chéo, tạo cơ chế xin- cho, gây khó khăn cho doanh nghiệp (DN), người dân, cản trở phát triển.

Giới chuyên gia kinh tế nhận định, thị trường trong nước với số dân 90 triệu người thực sự là thị trường rộng lớn và giàu tiềm năng của các DN. Do đó, việc Chính phủ đưa ra các giải pháp phát triển kinh tế- xã hội 6 tháng cuối năm, trong đó cùng với xuât khẩu việc coi trọng thị trường trong nước là hết sức hợp lý.

TS Lưu Đức Hải- Trưởng ban Phát triển các ngành dịch vụ, Viện Chiến lược phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho rằng, thời gian qua, có rất nhiều sản phẩm thuộc các ngành dệt may, da giày, nông sản, chế biến thực phẩm, sản xuất các sản phẩm phụ trợ… thờ ơ với thị trường nội địa. “Trong khi đó rất nhiều sản phẩm lại quá chú trọng đến thị trường nội địa nên dẫn đến quy mô sản xuất dư thừa, hàng sản xuất ra không tiêu thụ được. Đây là hệ quả của chính sách khuyến khích thay thế nhập khẩu tồn tại trong một thời gian dài, dẫn đến không ít ngành quy mô sản xuất đã vượt quá quy mô nhu cầu trong nước”- TS Hải nhận định. Hai vấn đề thoạt nghe như là nghịch lý song đã và đang tồn tại lâu nay ở nền kinh tế nước nhà, nó đang gây ra những hệ lụy đáng buồn cho nền kinh tế.

Theo chia sẻ của lãnh đạo của một DN Việt có thâm niên 20 năm kinh doanh rau củ quả với hơn 90% doanh thu là từ xuất khẩu sang châu Âu, Mỹ, Canada, Nhật Bản: khoảng hơn 10 năm trước, ông chỉ chú trọng vào xuất khẩu rau quả mà hoàn toàn không quan tâm đến thị trường trong nước. Thế rồi đến một ngày, vị lãnh đạo DN này nhận thấy, tại sao Việt Nam không thiếu các sản phẩm hoa quả ngon và đẹp mắt như bưởi, táo, thanh long, nhãn, vải… mà những dịp lễ tết vẫn phải đi mua những giỏ hoa quả nhập đắt đỏ để làm quà biếu. Trong khi, những loại hoa quả đó ở trong nước đâu có thiếu…

“Nếu đem so sánh, chất lượng trái cây Việt không thua trái cây ngoại nhập, chỉ khác nhau ở mẫu mã, bao bì sản phẩm và chế biến sau thu hoạch”- vị giám đốc nhấn mạnh và chia sẻ, ông chợt nhận ra rằng, tại sao hơn chục năm qua mình đã phải lặn lội đi khai phá ở xứ người, có những thị trường chỉ vài triệu dân vẫn cố tìm cách chen chân vào đó. Trong khi ngay tại quê nhà Việt Nam với 90 triệu dân số, giàu tiềm năng, giàu sức mua như vậy lại hờ hững. Ý nghĩ đó đã thôi thúc vị giám đốc quay trở lại với thị trường nội địa và cho đến nay doanh thu của DN này từ mức chỉ 5-7 tỷ đồng/ năm đã tăng lên trên 45-50 tỷ đồng/ năm.

Câu chuyện đó cho thấy nếu chỉ chú trọng vào xuất khẩu và coi nhẹ thị trường nội địa, DN sẽ tự đánh mất cơ hội phát triển kinh doanh lớn cho chính mình. Đồng ý rằng, xuất khẩu vẫn phải giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế nhưng nếu quá chú trọng vào xuất khẩu, DN sẽ phải đối diện với những rủi ro, còn người tiêu dùng trong nước lại không có cơ hội được sử dụng hàng chất lượng tốt, giá cạnh tranh do chính DN trong nước sản xuất.

Cần nhớ là lợi thế của DN Việt khi hướng đến thị trường nội địa có rất nhiều, trước hết là hiểu rõ thị trường, hiểu rõ văn hoá tiêu dùng của người tiêu dùng Việt Nam hơn DN nước ngoài nên có nhiều cơ hội để cạnh tranh với hàng hóa nước ngoài. Thứ hai, 85% người Việt Nam vẫn lựa chọn kênh phân phối truyền thống trong khi các nhà phân phối nước ngoài vào Việt Nam chủ yếu là phát triển kênh phân phối hiện đại (kênh siêu thị). Thứ ba, khi bán hàng ở thị trường nội địa, chi phí tiếp thị cũng rẻ hơn.

Ông John Rockhold, Chủ tịch Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam có lần đã nói rằng, khi có được thành công tại thị trường nội địa, bản thân DN sẽ giải quyết được những khó khăn về đầu ra, song quan trọng hơn thành công đó sẽ giúp DN tăng vị thế cho chính họ ở thị trường quốc tế và ngược lại. “Khi nền kinh tế thế giới đã đạt đến một mức độ hội nhập cao, thị trường quốc tế trên thực tế chỉ là một sự nối dài của thị trường nội địa. Thị trường nội địa và xuất khẩu luôn là hai mắt xích không tách rời nhau, cùng hợp lại để nâng cao vị thế của doanh nghiệp”- vị này nhấn mạnh.