Hướng tới Tháng cao điểm Vì người nghèo - Phát huy sức mạnh cộng đồng, chăm lo người nghèo

Bên cạnh sự huy động nguồn lực hiệu quả, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh còn có nhiều giải pháp sáng tạo trong công tác quản lý và tổ chức thực hiện, nhằm mang lại hiệu quả cao nhất trong công tác hỗ trợ người nghèo.

Chung tay dựng mái ấm cho người nghèo

Giữa tháng 9/2026, gia đình ông Vũ Thành Quang, hộ nghèo ở thôn Đồng Tiến (xã Thiện Tân, tỉnh Lạng Sơn) vui mừng đón nhà mới. Sau hơn 1 tháng thi công, căn nhà rộng 46,4 m² cùng công trình phụ hoàn thành, giúp gia đình ông ổn định chỗ ở, yên tâm lao động, sản xuất.

Để có được công trình nhà ở khang trang, gia đình ông Quang được hỗ trợ 60 triệu đồng từ Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Một số đơn vị, tổ chức hỗ trợ thêm kinh phí gần 60 triệu đồng. Ban Chỉ huy Quân sự xã đóng góp 51 ngày công. Sau hơn một tháng triển khai, ngôi nhà đã hoàn thành trong niềm vui của cả gia đình và bà con lối xóm.

Còn ở xã Chiến Thắng, gia đình ông Vi Văn Trung, hộ nghèo tại thôn Bản Thí, cũng vừa được trao tiền hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát. Căn nhà trình tường, mái ngói âm dương đã xuống cấp sau nhiều năm sử dụng. Cùng với nguồn hỗ trợ xây nhà, gia đình ông còn bà con hàng xóm đã hỗ trợ ngày công tháo dỡ, thu dọn.

Theo tổng hợp, năm 2026, tỉnh Lạng Sơn có nhu cầu kinh phí hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát đối với 747 căn nhà, tổng kinh phí 40.450 triệu đồng. Đằng sau những mái nhà mới được dựng lên là quá trình vận động, tiếp nhận và phân bổ nguồn lực được MTTQ Việt Nam tỉnh Lạng Sơn triển khai chặt chẽ, với mục tiêu bảo đảm sự hỗ trợ đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu và phát huy hiệu quả thiết thực.

Theo báo cáo công tác vận động, quản lý, sử dụng Quỹ “Vì người nghèo” và kinh phí xóa nhà tạm, nhà dột nát 9 tháng đầu năm 2026, tổng nguồn thu Quỹ “Vì người nghèo” tỉnh đạt hơn 5,835 tỷ đồng, gồm hơn 5,445 tỷ đồng tiền mặt và 390 triệu đồng hiện vật.

Trong đó, số dư chuyển từ năm 2025 là hơn 791 triệu đồng; nguồn vận động trong năm 2026 đạt hơn 5,044 tỷ đồng. Từ nguồn quỹ này, công tác chăm lo được triển khai theo nhiều hình thức, từ tặng quà, hỗ trợ sinh kế cho hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn đến đầu tư các công trình phục vụ đời sống dân sinh.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Quỹ đã chi hơn 5,057 tỷ đồng. Đáng chú ý, 3.980 suất quà Tết đã được trao cho các hộ nghèo, cận nghèo và hộ có hoàn cảnh khó khăn, với tổng trị giá 2,68 tỷ đồng, gồm tiền mặt và hiện vật. Quỹ cũng dành hơn 2,198 tỷ đồng hỗ trợ theo địa chỉ để xây dựng, bảo trì 5 cây cầu trên đường giao thông nông thôn; hỗ trợ xây dựng một căn nhà cho hộ có hoàn cảnh khó khăn với kinh phí 60 triệu đồng và thực hiện các hoạt động trợ giúp khác. Đến ngày 23/9/2026, số dư Quỹ còn hơn 778 triệu đồng.

Đối với chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, theo ông Nguyễn Hoàng Tùng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lạng Sơn, nguồn lực huy động có quy mô lớn hơn. Tính đến hết ngày 24/9/2026, tổng kinh phí tiếp nhận trong 9 tháng đầu năm đạt hơn 51,15 tỷ đồng, bao gồm số dư chuyển từ năm trước và nguồn vận động trong năm. Riêng nguồn tiếp nhận trong năm 2026 đạt hơn 26,764 tỷ đồng, trong đó có sự đóng góp của các đơn vị, doanh nghiệp và nguồn kinh phí được điều chuyển theo các chương trình hỗ trợ.

Từ nguồn lực này, trong 9 tháng đầu năm, MTTQ Việt Nam tỉnh đã chi hơn 29,082 tỷ đồng để hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát và thực hiện các nội dung liên quan. Trong đó, hơn 27,39 tỷ đồng được cấp cho các xã, phường có nhà được phê duyệt hỗ trợ, tương ứng 563 căn, gồm 349 nhà xây mới và 214 nhà sửa chữa.

Sáng tạo, linh hoạt trong công tác chăm lo cho người nghèo

Cùng với việc huy động nguồn lực, MTTQ Việt Nam tỉnh Lạng Sơn phát huy vai trò trung tâm phối hợp, thống nhất hành động, để mỗi tổ chức, mỗi lực lượng và mỗi người dân đều có thể tham gia vào công việc chung bằng khả năng của mình.

Trong đó, Hội Cựu chiến binh giúp ngày công; Hội Nông dân vận động hội viên hỗ trợ vật liệu, nhân lực; Hội Liên hiệp Phụ nữ chăm lo những hộ phụ nữ nghèo; Đoàn Thanh niên góp sức tháo dỡ, vận chuyển, xây dựng; các doanh nghiệp, nhà hảo tâm đóng góp kinh phí; Nhân dân ở khu dân cư cùng chung tay… thì một căn nhà không chỉ được dựng lên bằng tiền, mà còn được dựng lên từ tình làng nghĩa xóm và sức mạnh đại đoàn kết.

Qua đó, MTTQ không chỉ làm tốt vai trò vận động, tập hợp nguồn lực mà còn kết nối các lực lượng, khơi dậy tinh thần tương thân tương ái trong mỗi khu dân cư. Mỗi căn nhà được hoàn thành cũng là một minh chứng sinh động cho sức mạnh đại đoàn kết, giúp những hộ còn khó khăn có thêm điều kiện ổn định cuộc sống, vươn lên thoát nghèo và từng bước xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Ngoài ra, MTTQ Việt Nam các xã, phường cũng sáng tạo, linh hoạt trong công tác vận động nguồn lực để chăm lo cho hộ nghèo. Điển hình như từ tháng 4/2026 đến nay, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nhân Lý đã duy trì thực hiện hiệu quả mô hình “Nuôi lợn đất”, nhằm tổ chức các hoạt động an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới trên địa bàn. Theo đó, hàng tháng, cán bộ, công chức cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam xã ủng hộ mỗi người 200 nghìn đồng để nuôi “lợn đất”. MTTQ Việt Nam xã còn tuyên truyền rộng rãi về mô hình và nhiều cán bộ, công chức, viên chức các cơ quan trên địa bàn đã đến ủng hộ.

Còn tại Chi bộ Văn phòng cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, thời gian qua đã duy trì tốt mô hình “Tiết kiệm nhỏ - Lan tỏa yêu thương”. Theo đó, mỗi đảng viên trong chi bộ thực hành tiết kiệm trong chi tiêu hằng ngày, mỗi tháng ủng hộ ít nhất 10 nghìn đồng vào quỹ của chi bộ để tổ chức các hoạt động an sinh xã hội tại cơ sở, ngoài ra có thể tùy tâm ủng hộ thêm.

Công khai, minh bạch trong công tác rà soát, hỗ trợ

Bên cạnh việc đẩy mạnh vận động các nguồn lực xã hội để chăm lo, hỗ trợ người nghèo, công tác quản lý, sử dụng Quỹ Vì người nghèo công khai, minh bạch, đúng mục đích, đúng đối tượng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu trong quản lý nguồn lực mà còn là yếu tố củng cố niềm tin của nhân dân, khuyến khích các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tiếp tục chung tay vì người nghèo.

Cùng với đó, việc thường xuyên rà soát, nắm bắt hoàn cảnh, nhu cầu thực tế của từng hộ nghèo, hộ cận nghèo sẽ giúp các chính sách hỗ trợ được triển khai thiết thực, hiệu quả, tránh dàn trải, hình thức. Đặc biệt, là việc chuyển từ hỗ trợ đơn thuần sang tạo sinh kế, hỗ trợ việc làm, đào tạo nghề, giúp người nghèo phát huy nội lực, từng bước ổn định cuộc sống, vươn lên thoát nghèo bền vững, hạn chế nguy cơ tái nghèo.

Thời gian qua, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã hoàn thiện và đưa vào sử dụng phần mềm Quản lý nhà tạm, nhà dột nát, giúp cập nhật dữ liệu của từng hộ gia đình, đảm bảo minh bạch, thuận tiện cho việc theo dõi, hỗ trợ và tổng hợp kết quả. Nhờ đó, công tác rà soát, thống kê, quản lý và triển khai hỗ trợ được thực hiện đồng bộ, khoa học, hạn chế tình trạng trùng lặp hoặc bỏ sót đối tượng thụ hưởng.

Tại các xã, phường, căn cứ vào tình hình thực tế, mỗi địa phương cũng có những cách làm sáng tạo, thiết thực, hiệu quả, minh bạch trong công tác quản lý, rà soát, vận động, hỗ trợ. Điển hình như xã Công Sơn cũng tổ chức hội nghị tập huấn kỹ năng rà soát, công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo; xác định hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp có mức sống trung bình và người lao động có thu nhập thấp năm 2026 trên địa bàn xã.

Các đại biểu được quán triệt, triển khai các văn bản của Trung ương và của tỉnh liên quan đến công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo; đồng thời được hướng dẫn quy trình, phương pháp và kỹ năng rà soát, công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo năm 2026 theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022 –  2025 và chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027 – 2030.

Thông qua hội nghị tập huấn, các đại biểu được củng cố kiến thức, nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ và nắm vững các tiêu chí, quy trình, phương pháp rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo; xác định hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp có mức sống trung bình và người lao động có thu nhập thấp.

Đây là cơ sở quan trọng để đội ngũ cán bộ, thành viên các tổ rà soát tại cơ sở triển khai nhiệm vụ thống nhất, đồng bộ, đúng quy định, sát với tình hình thực tế tại từng thôn và từng hộ dân. Qua đó, góp phần bảo đảm công tác rà soát năm 2026 trên địa bàn được thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch, khách quan, chính xác, đúng đối tượng và đúng quy trình, hạn chế tình trạng bỏ sót hoặc xác định không đúng đối tượng thụ hưởng.