Kéo giá thực phẩm trong nước xuống

Thịt bò Úc bán trong siêu thị giá rẻ nên thịt bò trong nước gặp khó khăn.

Ngày từ đầu năm 2014, ông Nguyễn Đăng Vang- Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Việt Nam đã cảnh báo, nếu ngành chăn nuôi không giảm được giá thành sản xuất xuống bằng hoặc thấp hơn các nước thì thực phẩm thịt ngoại sẽ chiếm lĩnh thị trường. Tới nay, điều đó lại càng rõ ràng khi mà thị trường đang chứng kiến sự xâm nhập ồ ạt của thịt bò, thịt lợn, thịt gà, nội tạng gia súc, gia cầm… từ bên ngoài vào với giá rẻ hơn hẳn so với mặt hàng cùng chủng loại trong nước. Vấn đề đặt ra là làm sao để hạ giá thành trước áp lực cạnh tranh ngày càng lớn?

Nguyên nhân chính khiến giá của nhiều loại thịt gia súc, gia cầm trong nước cao hơn sản phẩm nhập ngoại chính là ở khâu chăn nuôi, chế biến và thuốc thú y. Theo giới chuyên gia, khâu chăn nuôi của ta đang có vấn đề, mà đầu tiên và quan trọng nhất chính là giá thức ăn cho gia súc, gia cầm quá cao.

Đã qua thời chăn thả tự nhiên. Nay phải chăn nuôi theo lối công nghiệp, năng suất cao, rút ngắn thời gian. Trong khi đó, gia súc, gia cầm nuôi tập trung phải sử dụng một lượng lớn thức ăn công nghiệp.

Các nước cũng vậy, nhưng giá thức ăn chăn nuôi thấp, do họ chủ động được nguyên liệu đầu vào, nhập khẩu rất ít. Còn ở ta, từ hạt đậu tương cho đến hạt ngô, chúng ta vẫn không chủ động được mà phải nhập với số lượng lớn nên đã đội giá thành thức ăn gia súc, gia cầm lên cao.

Thứ nữa là khâu chế biến thì hệ thống bảo quản chưa tốt, nên sau khi giết mổ thường phải bán ngay mà không để được lâu, rất khó xuất khẩu. Vì thế, giá thành bị đội lên. Tính bình quân giá thành 1kg thịt gà trong nước đắt hơn 20.000 đồng so với 1kg thịt gà Mỹ. Còn giá 1kg thịt bò đắt hơn khoảng 22.000 đồng.

Tại buổi làm việc giữa Hiệp hội Chăn nuôi Đông Nam Bộ với Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) mới đây, ông Lê Văn Quyết - Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đông Nam Bộ cho rằng, hầu hết các doanh nghiệp chăn nuôi gà trong nước đang trong tình trạng “chết lâm sàng”. Suốt 11 tháng qua, các doanh nghiệp và người chăn nuôi đang bán dưới giá thành, lỗ khoảng 10.000 đồng một con, tương đương mất 1.376 tỷ đồng.

Ông Quyết cho biết thêm, các thành viên của Hiệp Hội Chăn nuôi Việt Nam quản lý trên 5.000 trang trại chăn nuôi với vốn vay ngân hàng đến 15.000 tỷ đồng. Nếu tình trạng thua lỗ kéo dài, nguy cơ vỡ nợ là có thể xảy ra.

Dẫn thêm một ví dụ: Giá thịt bò hơi mua tại Úc là 2 USD/kg; thêm 5% thuế nhập khẩu, phí vận chuyển và các chi phí khác, khi về đến Việt Nam có giá là 60.000 đồng/kg. Trong khi đó, giá thịt bò hơi Việt Nam lại ở mức trên 70.000 đồng/kg. Một con bò của ta nặng từ 250-300kg, trong khi 1 con bò Úc trọng lượng từ 500-600kg. Thịt sau giết mổ bò vàng của ta thu được 50%, trong khi bò Úc lên tới 65%. Chất lượng thịt bò Úc lại cao hơn, được thị trường chấp nhận nên trong các siêu thị thịt bò Úc đã trở nên phổ biến và quen thuộc với người tiêu dùng.

Nói về vấn đề này, ông Phạm Đức Bình - Phó Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam từng nói: “Ai cũng thắc mắc tại sao bò Úc mà lại giá rẻ thế. Thế nhưng điều đó lại rất hợp lý vì điều kiện chăn nuôi bò tại Úc đảm bảo sản xuất ra những con bò giá rẻ. Còn ở ta thì không”.

Còn về chăn nuôi lợn, nếu như ở Mỹ, Canada, giá thành thức ăn chăn nuôi chỉ chiếm khoảng 50%, trong khi nước ta là 75%. Còn với lợn nuôi, giống lợn nước ngoài chỉ ăn 2 kg cám là cho ra 1 kg thịt, trong khi ở ta phải ăn mất 3-3,2 kg cám mới có 1 kg thịt.

Theo giới chuyên gia, để giảm giá thành thịt gia súc, gia cầm thì không thể không chú ý đến 3 khâu then chốt: thứ nhất là giống; thứ hai là thức ăn chăn nuôi, và thứ ba là thú y. Ở cả 3 khâu này chúng ta đều yếu.

Tuy đã tăng cường một số giống gia súc, gia cầm nhập ngoại cho năng suất cao nhưng vẫn chưa nhiều. Việc chủ động nguyên liệu cho chế biến thức ăn chăn nuôi chưa được quan tâm đúng mức. Chăm sóc thú y giá đã cao lại thiếu thuận tiện. Cùng đó, khâu chế biến cũng cần được gấp rút cải tiến với việc đầu tư về mặt kĩ thuật cũng như cơ sở vật chất hạ tầng, nhằm bảo đảm tính ổn định và chất lượng thịt gia súc, gia cầm.

Gần đây, người ta hay nói đến “chuỗi giá trị” cũng như việc “liên kết 4 nhà”. Nhưng trên thực tế, điều này chưa đạt được. Các khâu vẫn tách rời nhau, hoặc nếu có liên kết thì cũng nặng tính thăm dò, cốt thu lợi nhiều nhất về mình mà thiếu tư tưởng chia sẻ lợi nhuận để các bên cùng thắng. Liên kết 4 nhà, xét cho cùng cũng là để đảm bảo sự thành công của chuỗi giá trị. Có như vậy thì giá thành mới được kéo giảm, thị phần sân nhà mới không bị rơi vào tay người khác.

Người nông dân Việt Nam một nắng hai sương trên cánh đồng lẫn trong mảnh vườn nhà. Không thể để họ chịu cảnh thua thiệt kéo dài, nhất là khi nền kinh tế hội nhập sâu rộng. Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp phải giúp họ kéo giá xuống.

Bà con không thể tự làm ra thuốc thú y, không thể chế biến được thức ăn chăn nuôi tăng trọng, cũng không thể ra nước ngoài tìm con giống tốt. Vì thế, để họ không thua thiệt trên sân nhà và ngành chăn nuôi của đất nước không bị lép vế, còn rất nhiều việc phải làm. Nếu không, sẽ muộn.