Khai mở không gian tầm thấp
Từ đầu năm 2026, TPHCM triển khai thử nghiệm giao hàng bằng thiết bị bay không người lái (UAV) và đưa vào vận hành tuyến bưu chính không người lái vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu. Thời gian vận chuyển từ gần một ngày được rút xuống còn khoảng hai giờ. Quan trọng hơn, các thử nghiệm đã tạo nguồn dữ liệu thực tế để xây dựng quy trình vận hành, hoàn thiện chính sách quản lý và đánh giá khả năng mở rộng ứng dụng sang vận chuyển y tế khẩn cấp, cứu hộ cứu nạn hay giám sát môi trường.
Phạm vi ứng dụng của UAV cũng ngày càng rộng. Trong nông nghiệp, thiết bị bay hỗ trợ phun thuốc, giám sát mùa vụ và lập bản đồ đồng ruộng. Trong quản lý đô thị, UAV phục vụ kiểm tra xây dựng, quản lý đất đai, quan trắc môi trường và ứng phó thiên tai. Với logistics, đây là giải pháp phù hợp cho những khu vực có địa hình khó tiếp cận hoặc yêu cầu vận chuyển khẩn cấp. Khảo sát của Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM cho thấy, 56 trong số 60 xã, phường được khảo sát đều có nhu cầu ứng dụng UAV vào công tác quản lý. Điều đó cho thấy công nghệ này đang từng bước đi vào đời sống.
Để hình thành ngành kinh tế tầm thấp, một chiếc UAV hiện đại là chưa đủ. Điều cần thiết là một hệ sinh thái đồng bộ, từ hành lang pháp lý, hạ tầng quản lý vùng trời, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đến nguồn nhân lực và năng lực làm chủ công nghệ. Các chuyên gia cũng lưu ý, giá trị của UAV không nằm ở bản thân thiết bị, mà ở những bài toán thực tiễn có thể giải quyết và hiệu quả kinh tế mang lại.
Vì vậy, liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp được xem là chìa khóa thúc đẩy lĩnh vực này phát triển. Nhà nước xây dựng cơ chế và tạo môi trường thử nghiệm; các trường đại học nghiên cứu công nghệ lõi, đào tạo nhân lực; doanh nghiệp đưa sản phẩm vào thực tế và nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi ba chủ thể cùng đồng hành, kết quả nghiên cứu sẽ có điều kiện chuyển hóa thành sản phẩm thương mại, từng bước hình thành một ngành công nghiệp mới.
Kinh tế tầm thấp vì thế mở ra nhiều hơn một vùng trời cho các thiết bị bay. Đó là không gian của đổi mới sáng tạo, nơi công nghệ tạo thêm động lực tăng trưởng và góp phần nâng cao chất lượng quản trị đô thị. Khi biết khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên đặc biệt này, Việt Nam sẽ có thêm một lợi thế trên hành trình phát triển kinh tế số và công nghệ cao.