Khi đường quan lộ được trải thảm

1. Tuần qua, dư luận đặt nhiều quan tâm vào Thông báo kết luận kỳ họp thứ 17 của UBKT Trung ương. Một trong những điểm đáng chú ý là việc kiểm tra dấu hiệu vi phạm đối với Ban thường vụ Thành ủy Đà Nẵng và một số cá nhân liên quan. Trong đó những cá nhân được nhắc đến trong Thông báo lại là 2 người đứng đầu của TP biển miền Trung xinh đẹp. Đó là ông Nguyễn Xuân Anh, Bí thư Thành ủy và ông Huỳnh Đức Thơ, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng.

Thực ra cái tên Nguyễn Xuân Anh không phải bây giờ mới được nhắc đến; mà trái lại người dân Đà Nẵng có thể đã ít nhiều biết đến từ năm 2006 và biết nhiều hơn sau đó vài năm. Rồi ông đặc biệt được nhắc đến nhiều kể từ năm 2011. Sở dĩ nói vậy là bởi, từ năm 2006, ông Xuân Anh trở về quê hương và chuyển sang làm Phó Giám đốc Trung tâm xúc tiến đầu tư TP Đà Nẵng. Và, từ đó con đường quan lộ của ông trở nên rộng mở với nhiều chức vụ khác nhau; mà cao nhất là Bí thư Thành ủy (từ 16/10/2015 đến nay) và kiêm chức Chủ tịch HĐND TP từ ngày 16/6/2016.

Thời điểm ông Nguyễn Xuân Anh được bầu vào chức danh Bí thư thành ủy, khi đó ông mới 39 tuổi; được cho là đứng trong đội ngũ những bí thư tỉnh, thành trẻ nhất nước và được nhiều người nhìn nhận, đánh giá bằng những lời nhận xét đẹp; được coi như một “ngôi sao” đang lên.

Vào thời điểm ấy, nhiều người cũng đã nhắc đến yếu tố gia đình như một bước đệm quan trọng cho sự nghiệp của vị Bí thư này. Thực ra, truyền thống gia đình là thứ rất quý báu – đúng như ông Xuân Anh nói. Và, có lẽ dư luận không khắt khe gì khi một cán bộ trẻ, xuất thân từ một gia đình cán bộ lãnh đạo cao cấp; giờ cán bộ trẻ ấy lại được giữ một trọng trách lớn lao. Còn nhớ, vào thời gian mà một số cán bộ trẻ được bổ nhiệm vị trí lãnh đạo cao nhất, nhì tại một số thành phố (trong số này có ông Nguyễn Xuân Anh), một tờ báo đã hỏi Chủ tịch HĐND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Quyết Tâm: “Việc con lãnh đạo lại đi làm lãnh đạo thì có nghi ngại gì không”?

Lúc đó, bà Quyết Tâm đã bày tỏ chính kiến của mình, đại ý: “Tôi nghĩ là chuyện đó không có gì phải nghi ngại, chỉ nghi ngại là chuyện đó có công bằng hay không, thực tài hay không, đảm bảo tiêu chuẩn đạo đức hay không, có được xã hội chấp nhận hay không? Đó là điều đáng quan tâm trong công tác cán bộ”. Bà Tâm khi ấy còn phân tích thêm: “Đối với con em những người cán bộ lãnh đạo đương chức hay là đã nghỉ hưu, các em ý thức được trách nhiệm của mình đối với đất nước, đối với dân tộc, có sự phấn đấu tốt, học tập tốt, được tín nhiệm một cách dân chủ thì điều đó là tốt chứ sao?”.

Những điều mà nữ Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh phân tích là không sai. Cán bộ trẻ dù là ai nếu đáp ứng được tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, trình độ quản lý; đáp ứng được tiêu chuẩn đạo đức đều cần được xem xét để trao cho cơ hội cống hiến. Và, sẽ thật là có lỗi với các cán bộ trẻ khi tước đi cơ hội thăng tiến của họ. Nhưng vấn đề quan trọng nhất ở đây là phải công bằng.

TS Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban văn hóa, giáo dục, thanh thiếu niên và nhi đồng của QH cho rằng, không nên phân biệt con em hay không con em, thần tốc hay không thần tốc. Lên nhanh cũng được, thần tốc cũng được, chậm cũng được, nhưng cuối cùng hiệu quả phải là gì? Không phải lên nhanh hay chậm mà vấn đề ở đây là bổ nhiệm có chính xác hay không?

Và dư luận không thể không đặt câu hỏi, nếu với một người có xuất phát điểm về trình độ ngang bằng với ông Xuân Anh nhưng không có truyền thống gia đình đáng nể liệu có được cất nhắc hay không? Trong đại đa số các trường hợp, câu trả lời có lẽ sẽ là: Không!

2. Trở lại với vấn đề của Bí thư thành ủy Đà Nẵng, theo như phân tích của nhiều chuyên gia, trước khi giữ trọng trách quản lý cấp cao tại một thành phố trực thuộc Trung ương thực ra, ông Nguyễn Xuân Anh có rất ít kinh nghiệm quản lý; nhất là kinh nghiệm trong công tác Đảng. Mặt khác quản lý hành chính và quản lý công tác tổ chức xây dựng Đảng là hai điều rất khác nhau với những thực tế cũng rất khác nhau không phải ai cũng có thế lựa chọn được những kinh nghiệm tốt ở “vai diễn” này đắp vào “vai diễn” kia. Có lẽ đó là lý do vì sao mà người ta cảm thấy nghi ngại khi đặt một người trẻ vào vị trí bí thư một tỉnh, thành khi bản thân anh không đủ kinh nghiệm công tác Đảng.

Một trong những vi phạm, khuyết điểm của ông Nguyễn Xuân Anh chính là đã không thể trở thành hạt nhân đoàn kết trong Ban thường vụ thành ủy. Kết luận của UBKT Trung ương nêu rõ trong phần kiểm tra dấu hiệu vi phạm của Bí thư thành ủy Đà Nẵng: “Vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ và các quy định của Đảng, Nhà nước về công tác cán bộ; chủ trì xem xét, quyết định một số nhân sự có biểu hiện áp đặt; trực tiếp chỉ đạo nhiều công việc cụ thể của chính quyền. Những việc làm của đồng chí đã gây phân tâm, ảnh hưởng đến sự đoàn kết, thống nhất trong Ban thường vụ thành ủy”.

Cùng được kiểm tra và cùng có tên trong số 2 cá nhân sẽ phải chịu kiểm điểm của thành ủy Đà Nẵng còn có Phó Bí thư kiêm Chủ tịch UBND Huỳnh Đức Thơ. Hai người đứng mũi chịu sào của thành phố lớn nhất miền Trung xem ra chưa có sự phối hợp nhuần nhuyễn nên đã cùng nhau tạo ra những điều đáng tiếc cho Đà Nẵng nhưng nó cũng chứng minh sự non kém của những người đứng đầu thành phố này. “Thực tế cho thấy, khi bí thư và chủ tịch UBND đoàn kết, nhất trí, phối hợp chặt chẽ trong công việc thì mọi hoạt động ở cơ sở đạt chất lượng, hiệu quả cao. Ngược lại, khi hai cán bộ này kém đoàn kết nhất trí, phối hợp không chặt chẽ trong công việc, thường dẫn đến những phức tạp, ảnh hưởng không nhỏ đến sự lãnh đạo của Đảng, đến vai trò của chính quyền và sự phát triển mọi mặt ở cơ sở.”, PGS. Đỗ Ngọc Ninh- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhận xét.

3. Riêng với ông Nguyễn Xuân Anh cứ chiếu theo những gì được nêu trong thông báo số 17 của UBKT Trung ương thì rõ ràng, đã có dấu hiệu vi phạm đến mức bị kỷ luật. Người ta đã nói nhiều tới những phát ngôn ấn tượng của ông Bí thư này và đối chiếu với những gì ông làm khi nhậm chức Bí thư Đà Nẵng suốt 2 năm qua.

Theo như kết luận của UBKT Trung ương, rõ ràng có tình trạng lời nói không đi đôi với việc làm; nói một đằng làm một nẻo. Đây là hành vi thật sự không nên có của một người đứng đầu một thành phố và qua những việc làm cụ thể ấy, ông Nguyễn Xuân Anh đã để lại một tấm gương không mấy tốt đẹp trong nhân dân, trong những người yêu mến ông.

Không phải chúng ta đang đẩy mạnh xây dựng chỉnh đốn Đảng thì sẽ đi tìm khuyết điểm và kỷ luật cán bộ- dù việc đó là cần thiết khi phát hiện cán bộ làm trái; mà bản thân cán bộ cần phải tự giác, phải biết đấu tranh với chính mình. Chính ông Xuân Anh cũng từng nói đại ý: Nếu ai phát hiện ra ông có một lô đất nào ngoài lô đất đang ở (43 Nguyễn Thái Học, Đà Nẵng), ông sẽ từ chức. Thực tế thì sao, UBKT của Đảng đã phát hiện vụ việc trước khi Bí thư thành ủy Đà Nẵng tự nguyện xin từ chức; vì ngoài lô đất đang ở, ông còn tới 2 lô đất liền kề, có được do doanh nghiệp tặng. Điều đó càng củng cố thêm nhận định “lời nói không đi đôi với việc làm” của vị Bí thư Đà Nẵng.

4. Kỷ luật Đảng là nghiêm minh. Rồi đây, căn cứ đề nghị của cơ quan chức năng, Ban bí thư sẽ có hình thức kỷ luật với Bí thư thành ủy Đà Nẵng- đây sẽ là một cái kết buồn với ông Nguyễn Xuân Anh. Nhưng sẽ không thể khác được và bài học Nguyễn Xuân Anh hy vọng sẽ có giá trị cho nhiều cán bộ khác.