Khi Facebook người nổi tiếng bị khai thác quá đà
Đời sống riêng tư của giới showbiz trên Facebook (FB) đang trở thành đề tài hấp dẫn để nhiều tờ báo điện tử giải trí giật titre, câu like, câu view. Tuy nhiên, bên cạnh nhiều câu chuyện hay lại là những hình ảnh, thông tin về các sao bị truyền thông khai thác quá đà đẩy người trong cuộc tới khủng hoảng, làm dậy sóng dư luận…
Ca sĩ Hồ Ngọc Hà
Có ý kiến cho rằng, từ khi các báo và trang tin điện tử nở rộ như nấm sau mưa, “cuộc chiến gạo tiền” nằm ở số lượng người xem, thì một thứ báo chí khác đã ra đời. Đó là loại báo chí “câu view”, thì vấn đề đạo đức của báo chí trở nên nổi cộm hơn bao giờ hết. Tất cả hoạt động của tòa soạn, biên tập, phóng viên đều phục vụ cho mục đích gia tăng lượng độc giả, bất kể thủ đoạn nào. Từ rút tít giật gân đến moi móc chuyện lá cải, đời tư…
Đơn cử, scandal nghi án giật chồng của nữ ca sĩ Hồ Ngọc Hà đang là tâm điểm của các tờ báo điện tử giải trí. Chỉ với cụm từ “Hồ Ngọc Hà giật chồng”, trang tìm kiếm Google đã cho ra hơn 2.344.699 kết quả. Nhiều người cho rằng cô là kẻ phá vỡ hạnh phúc gia đình của người khác, không xứng đáng làm đại diện thương hiệu của nhiều nhãn hàng nổi tiếng. Cư dân mạng còn lập hẳn một trang mạng “tẩy chay Hồ Ngọc Hà” trên Facebook và viết thư gửi đại diện một số nhãn hàng mà ca sĩ này đang làm gương mặt đại diện….Trang YouTube của Hồ Ngọc Hà đã đóng cửa. Còn FB của cô được cập nhật từng ngày, từng giờ. Mỗi hoạt động trạng thái của Hồ Ngọc Hà xuất hiện thì nhiều tờ báo lập tức “tranh cướp” giật titre, câu view. Có lẽ cô ca sĩ này đang trở thành nạn nhân của cuộc khủng hoảng truyền thông…Không riêng Hồ Ngọc Hà, diễn viên mua Linh Nga, người mẫu Thanh Hằng cùng cảnh bị tố giật chồng cũng đang là “miếng mồi ngon” cho các trang báo điện tử muốn bon chen bằng mọi giá.
Trần Việt Hưng - Tổng thư ký tòa soạn báo điện tử Thanh Niên: “Sự ra đời và phát triển của mạng xã hội đã và đang tác động mạnh mẽ đến cách thức tiêu thụ và chia sẻ tin tức giữa các cá nhân và cộng đồng xã hội. Tuy nhiên, sự thiếu vắng một khuôn khổ pháp lý đầy đủ đang là trở ngại chính khiên cho việc áp dụng công cụ truyền thông mới này vào thực tiễn báo chí Việt Nam còn nhiều hạn chế”. Nhà báo Nguyễn Mỹ Linh (Đài Truyền hình – Việt Nam): “Tôi nhiều lần sốc, nhiều lần thấy buồn khi đọc những bài báo mà nội dung là sự xào xáo, vùi dập hoặc tung hô một cách nông cạn. Thật ra tôi thấy buồn hơn khi đọc những comment ở dưới, những status vô trách nhiệm trên Facebook, những sự gào thét tung hô hay phỉ nhổ chà đạp trên bàn phím - đôi khi chỉ cho những việc nhỏ, đôi khi cho những việc ta không hề biết và cho những đối tượng ta chưa hẳn căm ghét”. |
Nhiều trang báo điện tử thường xuyên đặt những dòng tít kiểu giật gân câu khách. Ví dụ: “Sau Hồ Ngọc Hà, diễn viên múa Linh Nga tiếp tục bị tố giật chồng”, “Bạn thân kể lại cảnh Quỳnh Chi chân đất bế con chạy trốn khỏi nhà chồng” “Hotgirl” Trâm Anh “lộ” chuyện tình cảm trên mạng xã hội; Clip tình yêu hạnh phúc khiến bạn trẻ “muốn cưới ngay”, Hoài Linh “van xin” dân mạng dừng spam Facebook, Hồ Ngọc Hà “nổi đóa” khi bị sỉ vả trên facebook… Hay chỉ là cái titre lãng xẹt như “Con trai Trà My Idol gặm chân suốt chuyến bay”… Mỗi ngày, hoạt động của người nổi tiếng, đặc biệt là các sao trong giới showbiz được nhiều tờ báo “chăm sóc” rất kỹ lưỡng. Thậm chí một số tờ báo điện tử còn dành riêng chuyên mục dõi theo nhất cử, nhất động của các sao. Và nghiễm nhiên, từ nhiều năm nay FB của người nổi tiếng đã trở thành “chợ” khai thác thông tin cho mảng văn hóa giải trí. Đơn cử như FB của danh hài Hoài Linh sở hữu Fanpage Facebook có nhiều thành viên nhất hiện nay với hơn 2,3 triệu người. Các sao trẻ Tăng Thanh Hà, Trấn Thành, Hoàng Thùy Linh, Hương Tràm,… cũng sở hữu lượng fan “khủng” dõi theo. Điều đó đồng nghĩa với việc các tờ báo “ăn theo” khai thác hoạt động của những người nổi tiếng trong làng giải trí để phục vụ cho một đối tượng công chúng quan tâm. Không chịu nổi sự săm soi của nhiều tờ báo, đến cô nàng có biệt danh Bà Tưng cũng phải đóng cửa Facebook, Hương Tràm đóng cửa facebook vì đời tư bị khai thác thái quá. Đến Cường đô la cũng từng đóng cửa facebook cá nhân hồi tháng 3. 2014 bởi những chuyện lùm xùm do báo chí khai thác sâu đời riêng của anh.
Ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng
Điều đáng lo ngại, phần lớn thông tin đó nhiều khi được đăng trên các tờ báo điện tử lại chưa qua kiểm chứng. Như ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng khẳng định anh không dùng bất cứ một FB nào. Hiện nay, trên FB một vài page và FB cá nhân mạo danh ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng có những lời chia sẻ cố tình giả phong cách của Đàm Vĩnh Hưng được cóp nhặt từ những bài phỏng vấn của anh. “Việc đưa ra thông báo này là vô cùng cần thiết bởi rất nhiều các tờ báo hiện nay đều lấy nguồn tin từ trang FB của nghệ sĩ mà không hề kiểm chứng”, đại diện của Đàm Vĩnh Hưng cảnh báo.
Dễ nhận thấy, mạng xã hội đã và đang có ảnh hưởng lớn tới hoạt động báo chí: Từ việc phát hiện đề tài, nắm bắt xu hướng, khai thác thông tin, đến cả việc kiểm chứng thông tin, xử lý tin tức nắm bắt phản hồi. Nghĩa là mạng xã hội ảnh hưởng tới cả quy trình làm báo. Đáng chú ý, không ít tờ báo điện tử của Việt Nam như: Dân trí, Tuổi trẻ, Thanh Niên, Tiền Phong, Vietnamnet, VNexpress, VTC News... đã tích hợp thêm các công cụ (nút) hỗ trợ độc giả thực hiện các hoạt động like, chia sẻ bài báo mình vừa đọc lên mạng xã hội một cách dễ dàng, tối giản các thao tác. Một tác phẩm báo chí chứa đựng những thông tin mà công chúng quan tâm khi đưa lên mạng xã hội nó có sức lan tỏa rất lớn, nói cách khác mạng xã hội chính là cánh tay nối dài của báo chí.
Tuy nhiên, khi nói về sự tác động của mạng xã hội với nghề báo truyền thống hiện nay, Thạc sĩ Lê Thị Thanh Xuân, Giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền lại chỉ ra hạn chế: Nhiều nhà báo đang trở nên lười biếng, không đi thực tế cơ sở mà ngồi nhà lướt web, chạy theo thông tin trên các diễn đàn, mạng xã hội rồi viết lại một cách vô thức những gì họ thấy trên mạng mà không kiểm chứng, “chế biến”, “xào xáo” những thông tin trên mạng thành những bài viết giật gân, câu khách, hoặc thậm chí copy gần như nguyên văn. “Chúng ta, những người làm báo, cần sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm, tức là phải kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải. Sử dụng chứ không nên lạm dụng mạng xã hội. Với các thông tin từ những trang mạng xã hội của những người nổi tiếng như: diễn viên, người mẫu, ca sĩ... cũng cần cân nhắc xem có nên đưa không, đưa chừng mực thế nào, có cần sự đồng ý của các nhân vật hay không?... Vì đây là những thông tin mang tính cá nhân, riêng tư chứ không phải thông tin công khai trên báo chí”, Th.s Thanh Xuân nhấn mạnh.
Người mẫu Thanh Hằng
Bởi trái với cách khai thác văn minh đời sống của người nổi tiếng, đáng buồn nhiều tờ báo hiện nay lại qua FB để tìm những góc khuất, chuyện nhảm của các sao. Vì vậy, khác với những lúc lên báo, lên truyền hình với hình ảnh thân thiện, đẹp đẽ thì những gì mà sao Việt thể hiện trên FB đôi khi lại là hình ảnh rất khác, rất đáng sợ với nhiều phát ngôn gây sốc, họ làm những việc chẳng giống ai... Và từ thông tin trên FB, trong mắt công chúng, không ít trường hợp người nổi tiếng với hình ảnh đẹp đẽ bỗng bị “ném đá” tơi bời. Chưa kể nhiều khi báo chí tiếp tay cho những êkip làm giải trí “đấu đá” nhau bằng những từ ngữ chợ búa, phản cảm. Chuyện cãi nhau, “đá xéo” đồng nghiệp trên FB cũng trở thành chuyện “bình thường” trên truyền thông. Khi bị dư luận công kích, người nổi tiếng đem lí do “mình cũng là người bình thường”, “cũng có cuộc sống riêng tư” nhưng lại quên rằng bản thân đang có những ảnh hưởng nhất định đến công chúng…Bởi vậy, theo TS Bùi Chí Trung (Khoa báo chí, Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn -Hà Nội), nếu chỉ chạy theo tin tức mà quên đi trách nhiệm xã hội, định hướng dư luận và không quan tâm đến những nhân vật trong tác phẩm của mình thì nhà báo đã đánh mất đạo đức cá nhân của mình.
