Khi sầu riêng thành niềm vui chung giữa đại ngàn

Bài toán chuyển đổi trên vùng đất khó

Trà Tân vốn là xã miền núi xa xôi của TP Đà Nẵng, nơi cư ngụ của đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số. Từ bao đời nay, cái nghèo, cái đói cứ bám riết lấy bà con bởi tư duy canh tác lạc hậu. Những cánh rừng keo, nương ngô trên đất dốc không đủ để mang lại sự ấm no bền vững.

Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, nhờ sự định hướng của chính quyền và nỗ lực tự thân của bà con, những mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng đã bắt đầu kết trái ngọt. Thay vì độc canh cây lâm nghiệp, người dân mạnh dạn đưa các loại cây ăn quả giá trị cao vào thử nghiệm. Trong đó, sầu riêng nổi lên như một “ngôi sao” đầy triển vọng, mở ra kỷ nguyên nông nghiệp hàng hóa cho vùng đất này.

Nhắc đến phong trào trồng sầu riêng ở Trà Tân, nhiều người nhắc tới anh Nguyễn Đại Châu (42 tuổi, trú thôn Thăng Phương) một trong những người tiên phong trồng sầu riêng trên vùng đất khắc nghiệt này.

Anh Châu chia sẻ: “Trước đây gia đình tôi cũng trồng keo, trồng hoa màu như bao người. Làm quần quật cả năm nhưng tiền thu về chẳng đáng là bao. Năm 2015, tôi bắt đầu trăn trở tìm hướng đi mới, tôi trồng thử đủ loại, từ cam, chuối, mít đến thanh long... nhưng cuối cùng sầu riêng mới là cây khiến tôi muốn gắn bó lâu dài”.

Thành công không đến dễ dàng. Sầu riêng là loại cây đỏng đảnh, đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc tỉ mỉ. Anh Châu đã dành nhiều năm ròng rã đi học hỏi kinh nghiệm ở các vùng chuyên canh khác, kết hợp với việc tự đúc rút từ thực tiễn thổ nhưỡng địa phương. Thay vì lạm dụng hóa học, anh chọn hướng làm nông nghiệp sạch.

Hiện nay, anh sở hữu hơn 800 cây sầu riêng, trong đó 50 cây đã cho thu hoạch ổn định, mang về lợi nhuận hơn 300 triệu đồng mỗi năm. Thấy được những lợi ích của việc trồng sầu riêng, nhiều nông dân cũng đã mạnh dạn đi chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vươn lên thoát nghèo nhờ trái sầu riêng.

Cú hích từ những chính sách nhân văn

Điều đáng nói, nhờ Chương trình giảm nghèo bền vững và Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã tạo nên đòn bẩy mạnh mẽ. Đây thật sự là những chính sách nhân văn, thiết thực để người dân vùng cao thoát nghèo và vươn lên làm giàu. Bà con đã được hỗ trợ về nhà ở, cây giống và con giống, kỹ thuật canh tác, hỗ trợ nguồn vốn vay và rất nhiều vấn đề có lợi khác.

Anh Nguyễn Đại Châu không phải cá biệt và không chỉ có sầu riêng. Trong khu vườn rộng lớn, anh Châu trồng xen canh hơn 1.000 cây chuối. Mục đích không chỉ để bán trái mà quan trọng hơn là tận dụng thân chuối làm phân vi sinh bón cho sầu riêng, vừa giữ ẩm cho đất, vừa tạo môi trường sinh thái bền vững. Để đối phó với gió bão miền Trung, anh cẩn thận neo kẽm tứ phía cho từng gốc sầu riêng lớn.

Với 11.000 cây cau cùng nhiều loại cây ăn trái khác, anh Châu kỳ vọng chỉ 3-4 năm nữa, khi toàn bộ vườn sầu riêng vào độ thu hoạch rộ, con số lợi nhuận sẽ chạm ngưỡng tỷ đồng.

Thành công của anh Châu đã trở thành động lực cho hàng chục hộ dân khác tại Trà Tân. Cây sầu riêng giờ đây không chỉ là vật thí nghiệm mà đã trở thành chìa khóa mở ra hướng đi bền vững cho cả cộng đồng.

Ông Trần Cư, một lão nông khác ở thôn Thăng Phương, cũng từng gắn bó với cây keo suốt nhiều thập kỷ, ông hiểu rõ sự bấp bênh của nó. Từ năm 2021, được sự tiếp sức từ nguồn vốn chính sách và các lớp tập huấn kỹ thuật, ông mạnh dạn chuyển đổi 3ha đất của mình. Trên mảnh đất ấy, 200 gốc sầu riêng đang xanh tốt hứa hẹn những mùa vàng bội thu. Hiện tại, kết hợp với mít, ổi và bưởi da xanh, gia đình ông đã có thu nhập ổn định khoảng 120 triệu đồng mỗi năm.

Sự lan tỏa này có dấu ấn đậm nét của Hội Nông dân và chính quyền địa phương. Bà Nguyễn Lê Anh - Chủ tịch Hội Nông dân xã Trà Tân nhận định: “Bà con vùng cao giờ đây đã dám nghĩ lớn. Khi được hỗ trợ đúng lúc về vốn và kỹ thuật, họ phát huy tinh thần sáng tạo rất cao, tạo ra bước chuyển dịch kinh tế hộ gia đình rõ rệt”.

Để có được những vườn cây trĩu quả như hôm nay, không thể không nhắc đến vai trò đồng hành của các Chương trình mục tiêu quốc gia. Theo ông Lê Minh Chiến - Chủ tịch UBND xã Trà Tân, từ năm 2022 đến nay, chính quyền đã hỗ trợ hơn 400 hộ dân về nhà ở, cây giống và con giống.

Sự lồng ghép khéo léo giữa Chương trình giảm nghèo bền vững và Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã tạo nên đòn bẩy mạnh mẽ. Các dự án sinh kế được triển khai dựa trên đặc thù từng thôn xóm, ưu tiên những loại cây có giá trị kinh tế cao và phù hợp với biến đổi khí hậu như bưởi da xanh, thanh trà, quế và đặc biệt là sầu riêng.