Khó xử

Thổ Nhĩ Kỳ là đối tác đặc biệt quan trọng của EU về nhiều phương diện. Nước này là thành viên duy nhất của NATO có cộng đồng rất đông người theo Đạo Hồi và xin gia nhập EU đã từ lâu. Nước này đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc chiến chống khủng bố nói chung và trong cuộc chiến tranh mà Phương Tây đang cùng đồng minh tiến hành chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) và những lực lượng Hồi giáo cực đoan khác ở Iraq, Syria và một số quốc gia vùng Bắc Phi. Tương tự như vậy đối với EU trong việc giải quyết vấn đề người tỵ nạn vốn đang là một trong những thách thức lớn nhất đối với EU.

Cuộc đảo chính quân sự vừa qua ở Thổ Nhĩ Kỳ đã làm EU thêm muôn phần khó xử. EU không thể không đứng hẳn về phía Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan vì không thể chấp nhận đảo chính quân sự lật đổ chính quyền dân cử như chính thể của ông Erdogan. Đối với EU, quan điểm thái độ này mang tính nguyên tắc bởi đảo chính quân sự hoàn toàn trái ngược với những tiêu chí và giá trị về dân chủ và nhân quyền mà EU luôn đề cao.

Nhưng ngay từ thời trước cuộc đảo chính quân sự, EU đã có không ít lý do để không hài lòng với nhiều biện pháp chính sách của ông Erdogan ở Thổ Nhĩ Kỳ khi vị tổng thống này tập trung quyền lực vào tay mình, trấn áp phe đối lập, hạn chế tự do ngôn luận và báo chí, đặc biệt chơi con bài lá mặt lá trái với IS để thực hiện mục tiêu đối phó người Kurd ở trong nước và ở vùng miền Bắc Syria. Sau cuộc đảo chính vừa rồi, ông Erdogan thậm chí còn đi xa hơn thế nữa với việc thanh trừng nội bộ, bắt bớ và đàn áp những người chống đối, thậm chí tính toán việc khôi phục án tử hình để củng cố và tăng cường quyền lực theo hướng trở thành chẳng khác gì một nhà độc tài. Cho nên EU hiện rất khó xử. Ông Erdogan cần quyền lực trong nước hơn là quan hệ tốt đẹp với EU trong khi EU lại lệ thuộc quá nhiều vào Thổ Nhĩ Kỳ. Bây giờ, EU phải lựa chọn giữa bảo tồn nguyên tắc hay tiếp tục là "con tin" của ông Erdogan.