Không ai đặt nước… lên đầu

Nhiều gia đình ở Tuần Giáo lâm cảnh màn trời chiếu đất

Gần 174 tỷ đồng vĩnh viễn mất đi, hàng nghìn ha lúa, hoa mầu bị chôn vùi là những cái giá mà người Tây Bắc, cụ thể hơn là người Điện Biên “phải trả” cho cơn đại hồng thủy xảy ra 3 ngày trên đất này. Tuy nhiên, nhiều người dân trên đây, giữa cảnh tan hoang vẫn còn tỉnh táo mà đưa ra những lời nhận xét rằng: Liệu mưa lớn có gây thiệt hại như vậy không nếu chúng ta còn giữ được rừng, được núi và các công trình giao thông được thi công có trách nhiệm, nghiệm thu một cách cơ bản.
Nhiều cụ già trên này bảo, đời đã từng chứng kiến nhiều đợt mưa rừng, có thể còn lớn hơn cả trận mưa đợt nọ, nhưng không có hề hấn gì. Vì hồi ấy Tây Bắc và nhất là khu vực Điện Biên còn rừng. Mưa xuống, có rừng, lá và tán đã đỡ đi phần nào những đợt mưa xối xả. Hết lá, mưa xuống đất, lại được rễ và các loại thực vật, biểu bì giữ lấy, nước được điều tiết và xuống khe, xuống núi từ từ. Vậy nên lụt lội vốn dĩ phải có đã nhẹ đi rất nhiều.
Nay Tây Bắc, Điện Biên hết rừng, đồi núi trọc thông thốc, tựa như cái đầu không có tóc của con người ấy. Dội gáo nước nào xuống là ầm ầm trôi, và thế là lụt lội chả cần hình dung cũng đến. Lại các tuyến đường được thi công nữa. Đường mở rộng, chân núi chân đồi bị vạt đi, đất mất chỗ nương tựa. Lẽ ra, để giữ lại đất, để đất có chân, các công trình mở mới hay tu bổ đường cũ phải “làm cái chân” cho đất, bằng cách xây kè, xây móng, nhưng đã không được làm vậy.

Ngay như tuyến Quốc lộ 12, đoạn từ Km121+500 đến Km122+700 đang gây sạt lở kinh hoàng, với 100.000m3 đất trôi xuống cũng vậy thôi. Nhiều người dân sống tại khu vực này cho biết, chỗ ấy đất hay “ngấm nước” và hay gây sạt lở lắm. Thế mà chả hiểu sao, khi được thi công mở rộng, đất chân đồi, chân núi bị mất đi, không thấy người ta mang đá và xi măng đắp lại cho nó. Mưa nhiều, đất ngấm nước, lún chân, sạt lở là cái chả cần nghĩ cũng sẽ đến.
Trong các huyện bị ảnh hưởng nặng nhất ở Điện Biên thì Tuần Giáo luôn được nhắc đến. Trong 174 tỷ đồng tổng thiệt hại mất đi, huyện này đã chiếm đến trên 100 tỷ đồng. Sao huyện này lại thiệt hại nhiều như vậy, chính đó là do sự cố vỡ đập Huổi Củ từ sự tự phát của dân và sự quản lý lỏng lẻo, không triệt để của các cấp chính quyền.
Cách đây nhiều năm, trước sự be bờ đắp đập, làm ao thả cá và cấy lúa của 23 hộ gia đình, ở nơi cao đến cả vài chục thước so với nóc nhà ủy ban, nhiều cụ già đã bảo, họ đem nước đặt lên đầu dân rồi. Ý kiến được đưa ra, các ban ngành lên, lập biên bản rồi để đấy. Và cuối cùng hậu họa đã bắt buộc xảy ra vào rạng sáng ngày 1-8, đập vỡ, 90 hộ gia đình bị ảnh hưởng, nhiều diện tích ruộng, hoa mầu mất đi là cái giá phải trả của việc… đem nước đặt lên đầu này!