Không chỉ mở đường, Hà Nội tìm "chìa khóa" mới để hóa giải ùn tắc

Áp lực hạ tầng ngày càng lớn, ùn tắc vẫn là bài toán nan giải

Nhiều năm qua, ùn tắc giao thông luôn là một trong những thách thức lớn nhất đối với Hà Nội. Áp lực dân số tăng nhanh, phương tiện cá nhân phát triển mạnh trong khi hạ tầng chưa theo kịp khiến nhiều tuyến đường, cửa ngõ và các trục giao thông huyết mạch thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải.

Theo Trung tá Đào Việt Long, Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an TP Hà Nội, từ đầu năm đến nay, lực lượng chức năng đã rà soát toàn thành phố và xác định có 51 điểm có nguy cơ ùn tắc. Đến nay, 39 điểm đã được xử lý, còn lại 12 điểm tiếp tục được theo dõi và triển khai các giải pháp khắc phục.

"Trong số này, 5 điểm chịu ảnh hưởng bởi các công trình thi công có rào chắn, còn 7 điểm ùn tắc do lưu lượng phương tiện vượt quá năng lực đáp ứng của hạ tầng", Trung tá Đào Việt Long cho hay.

Đáng chú ý, theo Trung tá Đào Việt Long, ùn tắc hiện nay tập trung chủ yếu trên ba nhóm khu vực gồm các tuyến vành đai, các trục xuyên tâm và các cửa ngõ Thủ đô.

Tại cầu Thanh Trì theo hướng Vành đai 3, lưu lượng phương tiện hiện đạt khoảng 120.000 lượt/ngày đêm, cao gần gấp đôi năng lực thiết kế. Trong khi đó, nhiều nút giao trên trục Lê Văn Lương - Khuất Duy Tiến - Trần Duy Hưng hay Giải Phóng - Lê Duẩn thường xuyên ghi nhận lưu lượng vượt từ 1,3 đến hơn 7 lần công suất thiết kế.

Theo Trung tá Đào Việt Long, nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này là sự mất cân đối giữa tốc độ gia tăng phương tiện và tốc độ phát triển hạ tầng.

"Hiện nay, số lượng phương tiện tại Hà Nội tăng trung bình từ 4-10% mỗi năm, trong khi hệ thống đường giao thông chỉ tăng khoảng 0,3%/năm. Bên cạnh đó, quỹ đất dành cho giao thông của Thủ đô mới đạt khoảng 12-13%, thấp hơn nhiều so với yêu cầu của một đô thị đặc biệt", Trung tá Đào Việt Long chia sẻ.

Ngoài các yếu tố khách quan, một bộ phận người tham gia giao thông vẫn còn vi phạm các quy định như dừng đỗ sai quy định, đi ngược chiều, không chấp hành tín hiệu đèn giao thông... Đây đều là những hành vi làm cản trở dòng phương tiện, khiến tình trạng ùn tắc trở nên nghiêm trọng hơn.

Chuyển từ xử lý bị động sang điều hành chủ động

Nếu như trước đây, khi xảy ra ùn tắc, lực lượng CSGT chủ yếu tiếp nhận thông tin rồi điều động cán bộ đến hiện trường xử lý thì hiện nay phương thức điều hành đã thay đổi đáng kể.

Với sự hỗ trợ của hệ thống camera AI và Trung tâm Chỉ huy giao thông, lực lượng chức năng có thể theo dõi diễn biến giao thông theo thời gian thực, phân tích lưu lượng phương tiện trên từng tuyến đường, nhận diện nguy cơ ùn tắc để chủ động điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu hoặc bố trí lực lượng từ sớm.

Theo Trung tá Đào Việt Long, nhờ ứng dụng công nghệ, số lượng nút giao cần bố trí cán bộ điều tiết thường xuyên đã giảm đáng kể. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lực lượng trực tiếp trên đường, nhiều nút giao hiện được vận hành hiệu quả thông qua hệ thống điều khiển đèn tín hiệu thông minh.

Tại Trung tâm Chỉ huy giao thông, hơn 4.000 camera AI đang hoạt động liên tục 24/7. Hệ thống không chỉ phát hiện vi phạm, giám sát an ninh trật tự mà còn phân tích lưu lượng phương tiện, cảnh báo ùn tắc và tự động điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu theo tình hình thực tế.

Đặc biệt, từ ngày 1/7/2026, giai đoạn 2 của hệ thống camera AI đã được đưa vào vận hành với nhiều tính năng mới như tạo "làn sóng xanh", dự báo ùn tắc bằng AI và mở rộng phạm vi ứng dụng sang quản lý trật tự đô thị, vệ sinh môi trường.

Trung tá Phạm Quang Vinh, Phó Đội trưởng Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) cho biết, sau khi hoàn thành giai đoạn 1, lực lượng CSGT đang tiếp tục mở rộng hệ thống nhằm tăng khả năng thu thập dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác quản lý, điều hành giao thông.

Theo Trung tá Phạm Quang Vinh, trong giai đoạn 2, thành phố lắp đặt thêm khoảng 2.460 camera AI, mở rộng lớp thu thập dữ liệu giao thông trên toàn địa bàn. Bên cạnh đó, hệ thống sẽ được bổ sung 100 tủ điều khiển đèn tín hiệu giao thông thông minh, 30 bộ camera xử lý vi phạm tốc độ và 36 biển báo điện tử (VMS) đặt trên các tuyến vành đai và trục hướng tâm.

Ngoài chức năng phát hiện các hành vi vi phạm giao thông, hệ thống camera AI sẽ được bổ sung khả năng nhận diện nhiều vấn đề liên quan đến quản lý đô thị như vi phạm trật tự đô thị, ùn tắc giao thông, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và phát hiện các điểm ngập úng.

Theo Trung tá Phạm Quang Vinh, hệ thống camera AI hiện nay sử dụng các thiết bị hiện đại với khả năng xử lý dữ liệu rất nhanh.

"Việc phát hiện một hành vi vi phạm gần như diễn ra tức thời. Điều đó giúp lực lượng CSGT nhanh chóng nắm bắt tình hình để phục vụ công tác xử lý vi phạm cũng như tổ chức giao thông hiệu quả hơn", ông cho biết.

Bên cạnh đó, 36 biển báo điện tử sẽ đóng vai trò là kênh thông tin trực tiếp tới người tham gia giao thông. Theo Trung tá Phạm Quang Vinh, các biển báo được bố trí chủ yếu trên các tuyến vành đai và trục hướng tâm nhằm cung cấp thông tin giao thông theo thời gian thực, tuyên truyền pháp luật về trật tự, an toàn giao thông cũng như hướng dẫn phân luồng khi xảy ra tai nạn hoặc sự cố.

Trung tá Vinh cho biết, toàn bộ dữ liệu hiển thị trên màn hình LED đều được xử lý tại Trung tâm Chỉ huy giao thông. Khi xảy ra tai nạn hoặc ùn tắc, hệ thống sẽ nhanh chóng tiếp nhận dữ liệu từ camera AI, phân tích bằng thuật toán để đề xuất phương án phân luồng tối ưu, sau đó truyền thông tin lên các biển báo điện tử.

"Người dân có thể theo dõi hướng dẫn ngay trên màn hình LED để chủ động lựa chọn lộ trình khác, tránh đi vào khu vực xảy ra sự cố. Điều này vừa giúp hạn chế ùn tắc lan rộng, vừa tạo điều kiện cho lực lượng chức năng tiếp cận hiện trường và xử lý vụ việc nhanh hơn", Trung tá Phạm Quang Vinh nhấn mạnh.