Không chủ quan với dịch lở mồm, long móng
Trước nguy cơ dịch bệnh bùng phát, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT)đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét cho phép nhập khẩu vaccine lở mồm long móng (LMLM) serotype SAT1 đã được cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp phép lưu hành để phục vụ phòng, chống dịch bệnh khẩn cấp.
Nguy cơ áp sát Việt Nam
Bộ NNMT cho biết, virus LMLM serotype SAT1 trước đây chủ yếu lưu hành tại khu vực châu Phi, tuy nhiên từ năm 2025 đến nay đã lan nhanh ra ngoài khu vực châu Phi và xuất hiện tại nhiều nước Trung Đông, Tây Á. Đặc biệt, đầu tháng 4/2026, Trung Quốc lần đầu tiên công bố xuất hiện ổ dịch LMLM serotype SAT1 trên đàn bò tại 2 tỉnh Cam Túc và Tân Cương, cho thấy chủng virus này đã tiến sát khu vực Đông Nam Á.
Đáng lo ngại, sự dịch chuyển địa lý nhanh chóng của virus LMLM serotype SAT1 phản ánh khả năng thích ứng, lây lan mạnh và làm gia tăng nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam trong bối cảnh giao thương, vận chuyển động vật, sản phẩm động vật xuyên biên giới ngày càng phức tạp.
Theo đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y ( Bộ NNMT), tổng đàn gia súc dễ cảm nhiễm bệnh tại Việt Nam bao gồm: 31,4 triệu con lợn, 6,14 triệu con bò, 1,95 triệu con trâu và hơn 3 triệu con dê cừu. Vì vậy, trường hợp virus LMLM serotype SAT1 xâm nhập vào nước ta sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của ngành chăn nuôi trâu bò, đặc biệt đối với quần thể gia súc cảm nhiễm chưa có miễn dịch phù hợp, tỷ lệ mắc bệnh có thể rất cao lên đến 100%, gây thiệt hại lớn về kinh tế nếu không chủ động ngăn chặn và ứng phó kịp thời.
Cũng theo Cục Chăn nuôi và Thú y tại Việt Nam, các vaccine LMLM đang được sử dụng và lưu hành hiện nay chỉ có tác dụng phòng bệnh đối với các serotype O, A và Asia1. Trong khi đó, serotype SAT1 chưa từng lưu hành tại Việt Nam, nên toàn bộ đàn gia súc mẫn cảm (trâu, bò, lợn, dê, cừu…) chưa có miễn dịch bảo hộ. Khi một chủng vi rút mới xâm nhập vào quần thể động vật chưa được bảo hộ, tỷ lệ mắc bệnh có thể rất cao, nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng là hiện hữu.
Các biện pháp như kiểm soát vận chuyển, tiêu độc khử trùng, khoanh vùng ổ dịch, tiêu hủy động vật mắc bệnh tuy rất cần thiết nhưng không thể thay thế vai trò của vaccine trong phòng bệnh chủ động. Khi dịch xâm nhập và lây lan nhanh, việc chỉ dựa vào biện pháp hành chính và kỹ thuật sẽ làm tăng chi phí xử lý, thiệt hại kinh tế và áp lực lớn cho ngân sách nhà nước.
Sớm nhập vaccine chủ động ứng phó với dịch bệnh
Xuất phát từ thực trạng trên, Bộ NNMT đề xuất Thủ tướng chỉ đạo cho phép nhập khẩu vaccine lở mồm long móng serotype SAT1 đã được cơ quan có thẩm quyền của các nước cấp phép lưu hành với mục đích phòng chống dịch bệnh khẩn cấp. Theo đề xuất, sau khi được kiểm tra chất lượng đạt yêu cầu, số vaccine này sẽ được sử dụng tại các cơ sở chăn nuôi có nhu cầu, nhằm tạo miễn dịch chủ động cho đàn gia súc trước khi dịch xảy ra; đồng thời phục vụ tiêm phòng bao vây nếu xuất hiện ổ dịch tại Việt Nam. Kinh phí mua vaccine do các cơ sở chăn nuôi tự chi trả.
Bộ NNMT nhấn mạnh, việc chủ động cho phép nhập khẩu vaccine SAT1 trong tình huống phòng, chống dịch bệnh động vật khẩn cấp là giải pháp cấp thiết nhằm bảo vệ đàn gia súc, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và bảo đảm an toàn dịch bệnh quốc gia trước nguy cơ virus SAT1 ngày càng gia tăng.
Vừa qua, Bộ NNMT cũng nhận được nhiều văn bản của các cơ sở kinh doanh vaccine thú y, chăn nuôi bò, lợn đề nghị nhập khẩu vaccine phòng bệnh LMLM serotype SAT1 với mục đích tiêm phòng tạo miễn dịch chủ động cho đàn gia súc trước khi dịch bệnh xảy ra. Kinh phí mua vaccine sẽ do các cơ sở chăn nuôi tự chi trả.
Cục Hải quan vừa ban hành công văn hỏa tốc yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực khẩn trương triển khai đồng bộ các biện pháp ngăn chặn virus LMLM serotype SAT1 xâm nhập vào Việt Nam. Yêu cầu trên nhằm thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 35/CĐ-TTg về việc chủ động triển khai thực hiện đồng bộ các biện pháp ngăn chặn, giám sát và ứng phó nguy cơ dịch bệnh LMLM do virus thuộc serotype SAT1 xâm nhập vào Việt Nam. Công văn yêu cầu toàn ngành Hải quan tập trung tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ hoạt động xuất nhập khẩu, hành lý của hành khách nhập cảnh, đặc biệt đối với các mặt hàng động vật, sản phẩm động vật có nguy cơ mang mầm bệnh.
Các đơn vị được yêu cầu duy trì kiểm soát liên tục tại cửa khẩu, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi nhập khẩu, vận chuyển trái phép hàng hóa không rõ nguồn gốc.
Một trong những giải pháp trọng tâm là chủ động thu thập thông tin, phân tích, đánh giá rủi ro tại các tuyến, địa bàn trọng điểm, nhận diện sớm các đối tượng có nguy cơ cao để áp dụng biện pháp kiểm soát phù hợp.
