Không để ai bị bỏ lại phía sau

Tiến sĩ Nguyễn Cao Thịnh.

PV: Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu trong thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ nhưng ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS) đang bị bỏ lại phía sau ở nhiều mục tiêu. Thực trạng trên đang đặt ra những vấn đề cần quan tâm tháo gỡ, thưa ông?

TS. Nguyễn Cao Thịnh: Trong các nghiên cứu của chúng tôi về tỷ lệ hộ nghèo ở vùng đồng bào DTTS cho thấy tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào DTTS chiếm tới gần 50%. Hay như theo con số chính thức của Bộ LĐTBXH mới công bố gần đây chỉ ra rằng ở vùng DTTS tỷ lệ nghèo là 46,6%, có nghĩa là đồng bào DTTS chỉ chiếm 1/7 tổng dân số cả nước nhưng tỷ lệ hộ nghèo chiếm khoảng gần ½ cả nước.

Nhiều chỉ tiêu liên quan đến xóa đói nghèo, thiếu đói, phổ cập giáo dục tiểu học, giảm tỷ lệ tử vong trẻ em, nâng cao sức khỏe bà mẹ, vệ sinh môi trường còn chênh lệch khá lớn giữa các vùng có nhiều đồng bào DTTS so với bình quân chung của cả nước.

Đảng, Nhà nước có sự quan tâm đặc biệt cho vùng DTTS nhưng vì nhiều nguyên nhân khác nhau vẫn còn khoảng cách cần phải tháo gỡ, điều chỉnh trong thời gian tới?

- Đúng vậy. Trong thời gian qua các cơ quan chức năng, các bộ ngành đã có sự tăng cường kết hợp nhưng theo tôi vẫn chưa đủ. Chính sách giáo dục, y tế còn có sự rời rạc có sự phân tán, không tạo ra động lực thống nhất cho sự phát triển của vùng DTTS.

Ngay trong một ngành chính sách cũng thiếu sự kết nối. Đơn cử như chính sách về giáo dục, việc giải quyết bài toán giữa tiểu học, trung học, THPT, cử tuyển, dự bị đại học, giải quyết việc làm cho học sinh, sinh viên sau cử tuyển vẫn thiếu sự kết nối. Các em học sinh học các trường phổ thông dân tộc nội trú được Nhà nước quan tâm nhưng khi không học tiếp các em quay về địa phương lại bị bỏ quên dẫn đến lãng phí nguồn nhân lực.

Rõ ràng, thời gian qua vẫn còn những bất cập trong các chính sách cần phải nhận diện rõ và có giải pháp quyết liệt hơn, trọng tâm hơn để vùng DTTS nhanh chóng hội nhập với sự phát triển chung của cả nước, để không ai bị bỏ lại ở phía sau.

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1557 phê duyệt một số chỉ tiêu thực hiện các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ đối với đồng bào DTTS gắn với mục tiêu phát triển bền vững sau năm 2015. Quyết định này có tác động như thế nào đến sự triển khai đồng bộ của các Bộ ban ngành để hoàn thành mục tiêu thiên niên kỷ đối với vùng DTTS hướng tới sự phát triển bền vững?

- Lần đầu tiên một quyết định khắc phục được nhiều bất cập trong thời gian qua định lượng hóa các chỉ tiêu phát triển vùng DTTS với lộ trình rõ ràng tới 2020 và 2025. Đây là cơ sở cho Trung ương, các bộ ngành địa phương có giải pháp cụ thể về nguồn lực, chính sách và triển khai thực hiện.

Tôi nghĩ rằng Chính phủ sẽ có chỉ đạo các bộ ngành để các bộ ngành theo trách nhiệm lĩnh vực được phân công thực hiện các chỉ tiêu để đạt theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Các địa phương cũng tăng tính chủ động trên cơ sở tình hình phù hợp với địa phương để chủ động đánh giá tình hình địa phương mình sau đó xác định các chỉ tiêu phù hợp để thực hiện.

Đặc biệt là vấn đề kết nối, quyết định này thể hiện trên tất cả các lĩnh vực giảm nghèo, giáo dục bình đẳng giới, y tế… và giao cho Ủy ban Dân tộc là cơ quan thường trực. Đây là cơ hội để tạo ra sự kết nối với các bộ ngành với nhau để làm sao nhanh chóng tạo ra động lực chung phát triển.

Theo ông, trong thời gian tới Việt Nam cần nhận những sự giúp đỡ gì từ các tổ chức quốc tế để phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS?

- Hiện, vùng DTTS còn khoảng cách khá xa với sự phát triển chung của cả nước, cần sự nỗ lực của Chính phủ nhưng đồng thời cũng cần sự trợ giúp của các tổ chức phát triển, các tổ chức quốc tế hỗ trợ chúng ta. Thứ nhất là hỗ trợ về năng lực, kỹ thuật. Thứ hai là hỗ trợ về tài chính, sự hỗ trợ này là hết sức quan trọng. Trong thời gian qua các dự án hỗ trợ quốc tế đã phát huy tác dụng tốt tới vùng đồng bào DTTS.