Không để người dân phải trả thêm phí khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến
Ngày 17/10, thảo luận tại Tổ 7, gồm Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh và tỉnh Lâm Đồng, các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp nhằm phát huy mạng lưới bưu chính, giảm chi phí và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Thảo luận về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), các đại biểu nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển thương mại điện tử, chuyển đổi số và phát huy vai trò của hạ tầng bưu chính.

Theo đại biểu Trần Thị Vân (TP. Bắc Ninh), điểm a khoản 2 Điều 26 của dự thảo quy định điểm phục vụ đa năng thực hiện nhiệm vụ “Tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính và hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến”. Trong khi đó, điểm b khoản 3 yêu cầu “công khai danh mục và giá dịch vụ”. Các quy định này thể hiện định hướng tận dụng mạng lưới bưu chính để đưa dịch vụ đến gần người dân, nhất là tại địa bàn khó khăn.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo Luật chưa phân định rõ hoạt động hỗ trợ thuộc trách nhiệm phục vụ của Nhà nước với các dịch vụ bổ sung có thu tiền; đồng thời, chưa xác định chủ thể chịu chi phí hỗ trợ. Điều này có thể dẫn đến những cách hiểu và cách thực hiện khác nhau.
Đại biểu Trần Thị Vân nhấn mạnh, cung cấp dịch vụ công trực tuyến nhằm giảm thời gian, chi phí và tạo thuận lợi cho người dân. Trong khi đó, những người có nhu cầu hỗ trợ thường là người cao tuổi, người khuyết tật, người thiếu thiết bị hoặc kỹ năng số. Nếu những đối tượng này phải trả thêm tiền chỉ để được hướng dẫn kê khai, tải tài liệu và nộp hồ sơ, khó khăn trong tiếp cận công nghệ có thể trở thành gánh nặng tài chính.
“Nếu việc sử dụng dịch vụ có thu tiền trở thành điều kiện trên thực tế để thực hiện thủ tục, thì mục tiêu tạo thuận lợi cho người dân sẽ không đạt được. Vì vậy, yêu cầu công khai giá mới giải quyết tính minh bạch, chưa giải quyết tính hợp lý của việc thu tiền và trách nhiệm bảo đảm tiếp cận dịch vụ công”, đại biểu Trần Thị Vân đặt vấn đề.
Mặt khác, đại biểu cho rằng cần phân biệt rõ việc hướng dẫn, hỗ trợ cơ bản với các dịch vụ tiện ích do người dân tự nguyện lựa chọn, như chuyển phát hồ sơ hoặc kết quả đến địa chỉ yêu cầu. Việc Nhà nước giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc thuê doanh nghiệp thực hiện công việc hỗ trợ cũng không đồng nghĩa với việc người dân mặc nhiên phải thanh toán chi phí cho doanh nghiệp.
Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị chỉnh lý điểm a khoản 2 và điểm b khoản 3 Điều 26 theo hướng bảo đảm người dân có kênh hướng dẫn, hỗ trợ cơ bản miễn phí để thực hiện dịch vụ công trực tuyến; xác định rõ phạm vi dịch vụ được thu tiền và chủ thể chịu chi phí. Việc sử dụng dịch vụ có thu tiền phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, không được trở thành điều kiện để tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính.
Đối với nhiệm vụ do Nhà nước giao, đặt hàng hoặc thuê doanh nghiệp thực hiện, đại biểu Trần Thị Vân nhấn mạnh cần xác định rõ cơ chế thanh toán, đồng thời không thu thêm tiền của người dân đối với cùng nội dung đã được ngân sách chi trả. Đây là những nguyên tắc cần được quy định ngay trong Luật nhằm vừa phát huy mạng lưới bưu chính, vừa bảo đảm mục tiêu giảm chi phí, nâng cao chất lượng phục vụ và tạo thuận lợi hơn cho người dân khi tiếp cận dịch vụ công.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho rằng, điểm phục vụ đa năng tại Điều 26 có thể thực hiện hoạt động hỗ trợ thương mại điện tử. Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát Điều 34, bảo đảm nguyên tắc hạch toán tách bạch, không sử dụng nguồn lực hỗ trợ công ích để bù chéo cho hoạt động kinh doanh thương mại được áp dụng nhất quán đối với mọi hoạt động có sử dụng mạng bưu chính công cộng, tránh tạo lợi thế cạnh tranh không bình đẳng.
Đối với điểm e khoản 1 và điểm n khoản 2 Điều 31 đã quy định quyền thu hộ và nghĩa vụ đối soát, hoàn trả tiền thu hộ, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị làm rõ việc theo dõi riêng các khoản tiền thuộc về khách hàng, nghĩa vụ cung cấp kết quả đối soát và trách nhiệm xử lý trường hợp hoàn trả chậm, thiếu hoặc phát sinh tranh chấp.
Đại biểu cũng đề nghị quy định nguyên tắc minh bạch, bảo vệ tiền thu hộ và giao Chính phủ hướng dẫn thực hiện phù hợp với quy mô, mức độ rủi ro; đồng thời, chưa nên bắt buộc tất cả doanh nghiệp phải mở tài khoản riêng khi chưa đánh giá đầy đủ tác động.