Không làm tổn thương lòng tự trọng của nhà giáo
Chủ trương chấn chỉnh tình trạng thu sai quy định trong trường học là cần thiết, nhưng việc ban hành những văn bản “cấm” phụ huynh đóng góp tiền để mua quà tri ân thầy cô giáo với cách truyền đạt như là biện pháp răn đe hướng tới chủ thể là thầy cô thì có thể chúng ta đang làm những người thầy, người cô chân chính cảm thấy bị tổn thương.
Tôn sư trọng đạo là truyền thống dân tộc. Tôi không tin học sinh có thể tôn trọng thầy cô nếu người lớn không bảo vệ danh dự, sự tận tâm và lòng tự trọng nghề nghiệp của đội ngũ nhà giáo. Thật sự cá nhân tôi cảm thấy không ổn trong cách đến gần ngày 20/11, thay vì giáo dục truyền thống tri ân thầy cô, chúng ta lạnh lùng ban hành những văn bản “cấm” phụ huynh đóng góp mua quà 20/11. Không lạm thu là đúng, không để tồn tại tiêu cực trong học đường là đúng, nhưng có cần thiết không những văn bản mà đọc xong có cảm giác rằng giáo viên là đối tượng cần được cảnh báo, giám sát và ngăn ngừa.
Chủ trương không huy động đóng góp từ phụ huynh, học sinh để tổ chức các hoạt động kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam là cần thiết, nhằm ngăn chặn tình trạng lạm thu, phô trương, hình thức và giảm gánh nặng cho các gia đình. Nhưng có một điều đáng suy nghĩ: Khi những văn bản nhắc nhở, chấn chỉnh cứ đến hẹn lại được ban hành, liệu chúng ta đã đủ tinh tế để không khiến những người thầy, người cô chân chính cảm thấy mình đang bị đặt vào một vị trí đáng ngờ?
20/11 vốn là một ngày đẹp, ngày để xã hội dành sự trân trọng cho những người đang ngày ngày đứng trên bục giảng, truyền đạt tri thức, vun đắp nhân cách và chắp cánh ước mơ cho các thế hệ học trò. Thế nhưng, những năm gần đây, qua cung cách truyền thông, luôn luôn có một không khí thiếu thấu hiểu bao trùm trong xã hội, tạo nên những áp lực không đáng có cho giáo viên và phụ huynh.
Việc chấn chỉnh các khoản thu không đúng quy định, ngăn chặn tình trạng lợi dụng danh nghĩa tri ân để vận động đóng góp là cần thiết. Nhưng tôi có đủ niềm tin rằng không người thầy người cô nào muốn ngày này trở thành gánh nặng cho phụ huynh.
Không có gì là sai khi học trò hay cha mẹ học trò bày tỏ tình cảm tri ân thầy cô giáo. Đừng để những người thầy cô tận tụy với nghề, nhiều năm đứng lớp, ngày ngày chăm chút từng bài giảng, kiên nhẫn với từng học trò, lại chạnh lòng khi trước mỗi dịp lễ, Tết, họ lại đọc trên truyền thông tràn ngập các thông điệp nhắc nhở việc “tặng quà” thầy cô giáo. Có thể họ không nói ra, nhưng trong lòng khó tránh khỏi những chạnh lòng. Bởi lẽ, họ phải đứng trong một không khí nhắc nhở chung, nơi những hành vi sai phạm của một bộ phận có nguy cơ phủ bóng lên danh dự của cả một nghề nghiệp.
Cũng cần nhìn nhận rằng, không phải giáo viên nào cũng mong muốn nhận quà. Không ít thầy cô thực sự lúng túng, thậm chí áp lực trước những món quà. Nhiều người làm nghề giáo chỉ mong nhận được sự tôn trọng, sự hợp tác của cha mẹ học sinh và sự tiến bộ của các em.
Cũng không thể vì những biểu hiện tiêu cực mà nhìn nhận tình cảm tri ân của phụ huynh bằng sự dè chừng. Càng không nên để giáo viên phải thường trực tâm lý lo ngại rằng bất cứ một sự quan tâm nào từ phía phụ huynh cũng có thể bị hiểu thành vận động, nhận quà hoặc tạo ra lợi ích không phù hợp. Nếu sự nhắc nhở được truyền đạt thiếu khéo léo, thiếu phân biệt giữa sai phạm và hành vi bình thường, nó có thể tạo nên một khoảng cách không cần thiết giữa nhà trường, giáo viên và gia đình học sinh.
Và trên hết, các văn bản quản lý cần hướng tới việc điều chỉnh hành vi, chứ không nên tạo ra tâm lý nghi ngờ đối với cả một đội ngũ.
Một nền giáo dục tiến bộ cần sự minh bạch trong mọi hoạt động, nhưng không thể thiếu sự tin cậy giữa thầy và trò, giữa nhà trường và gia đình. Bởi suy cho cùng, giáo dục không chỉ là những quy định, quy chế, những khoản thu đúng hay sai, mà còn được nuôi dưỡng bằng tình người, bằng sự tôn trọng và lòng biết ơn.