Không thể chỉ dạy kỹ năng thoát hiểm bằng lý thuyết
Vụ cháy tại khu học tạm Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) ngày 5/11 khiến một học sinh tử vong, đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy trong trường học. Theo các chuyên gia, kỹ năng thoát nạn không thể chỉ dừng ở những buổi tuyên truyền mà cần được hướng dẫn, thực hành thường xuyên để học sinh biết cách bảo vệ mình khi sự cố xảy ra.
Không thể xem nhẹ kỹ năng thoát nạn cho học sinh
Khoảng 12h18 ngày 5/11, một vụ cháy xảy ra tại khu nhà học tạm của Trường THCS Kim Liên (phường Kim Liên, Hà Nội). Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đã huy động 7 xe chữa cháy, một xe chỉ huy cùng hơn 60 cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường. Trong quá trình tìm kiếm, cứu nạn, lực lượng chức năng phát hiện một người tử vong.
Vụ việc một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ cháy, nổ tại các cơ sở giáo dục, nhất là những địa điểm đang xây dựng, cải tạo hoặc phải tổ chức dạy học tạm.
Bên cạnh việc bảo đảm an toàn về cơ sở vật chất, khả năng ứng phó của giáo viên và kỹ năng tự bảo vệ của học sinh là những yếu tố có ý nghĩa quyết định khi sự cố xảy ra.
Dưới góc nhìn chuyên gia, PGS.TS Phạm Mạnh Hà (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng, khi đối mặt với đám cháy lớn, học sinh cần kiểm soát cảm xúc, tránh hoảng loạn để có thể suy nghĩ và hành động đúng đắn.
Theo ông, kỹ năng sống cần được lồng ghép trong các môn học, hoạt động giáo dục và thực tiễn nhà trường, thay vì chỉ truyền đạt dưới dạng lý thuyết. Khả năng vận dụng kiến thức vào tình huống thực tế phụ thuộc nhiều vào cách tổ chức rèn luyện của từng cơ sở giáo dục.
Thực tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 06/2022/TT-BGDĐT ngày 11/5/2022, hướng dẫn trang bị kiến thức, kỹ năng về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cho học sinh, sinh viên trong các cơ sở giáo dục. Thông tư có hiệu lực từ ngày 26/6/2022, quy định cụ thể nội dung giáo dục phù hợp với từng cấp học.
Theo đó, học sinh THCS phải được trang bị kiến thức về nguyên nhân, biện pháp phòng cháy, chữa cháy và phòng ngừa sự cố, tai nạn thông thường; biết kỹ năng thoát nạn khi xảy ra cháy, nổ; đồng thời được thực hành các kỹ năng phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ với thiết bị mô hình.
Ở bậc tiểu học, học sinh cần nhận biết dấu hiệu đám cháy, biết cách báo động, lựa chọn lối thoát và bảo vệ cơ quan hô hấp khi thoát nạn trong môi trường có khói, khí độc.
Với trẻ mầm non, nội dung tập trung vào nhận biết nguồn lửa, nguồn nhiệt, những vật dụng có thể gây cháy, nổ và cách phòng tránh.
Thông tư cũng quy định thời lượng hoạt động bổ trợ, diễn tập phòng cháy, chữa cháy tối thiểu một buổi mỗi năm học đối với trẻ mầm non, hai buổi đối với học sinh phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên, ba buổi đối với sinh viên.
Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục phải thành lập Ban Chỉ đạo phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; xây dựng kế hoạch hằng năm, phối hợp với cơ quan chuyên môn tại địa phương tổ chức tuyên truyền, thực hành và rà soát điều kiện an toàn. Thành viên Ban Chỉ đạo phải được huấn luyện nghiệp vụ theo quy định.
Như vậy, việc trang bị kỹ năng phòng cháy, chữa cháy trong trường học không chỉ dừng ở hoạt động tuyên truyền mà đã có yêu cầu cụ thể về nội dung, thời lượng và tổ chức thực hiện. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để những quy định này đi vào thực chất, giúp học sinh có thể ứng phó khi đối mặt với nguy hiểm.
Diễn tập thường xuyên, bảo đảm an toàn từ mỗi nhà trường
Trao đổi với phóng viên, cô Nguyễn Thị Vân Khánh, Quản lý lớp mầm non độc lập IQ Steam (phường Yên Sở, Hà Nội), cho biết: “Với đặc thù là cơ sở giáo dục mầm non, nơi các con còn nhỏ và chưa có nhiều kỹ năng tự bảo vệ, chúng tôi xác định công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Nhà trường tổ chức diễn tập định kỳ nhằm giúp cán bộ, giáo viên, nhân viên nắm vững quy trình xử lý khi có sự cố, biết cách sử dụng phương tiện chữa cháy và phối hợp đưa trẻ đến khu vực an toàn”.
Theo cô Khánh, qua các buổi diễn tập, giáo viên được rèn luyện khả năng giữ bình tĩnh, hướng dẫn trẻ di chuyển trật tự, tránh hoảng loạn khi có tình huống phát sinh. Hoạt động này không chỉ nâng cao năng lực ứng phó mà còn góp phần hình thành ý thức phòng ngừa cháy, nổ trong toàn trường, hướng tới mục tiêu bảo đảm an toàn cho trẻ và đội ngũ nhà trường.
Sau vụ cháy tại Trường THCS Kim Liên, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường kiểm tra điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy, nhất là tại những trường đang xây dựng, cải tạo hoặc phải bố trí địa điểm học nhờ, học tạm. Các trường chỉ được tổ chức dạy học tại địa điểm bảo đảm đầy đủ điều kiện an toàn; khu vực thi công phải được rào chắn, ngăn cách với nơi học tập và có lối đi riêng cho học sinh.
Các trường cũng cần rà soát hệ thống điện, bếp ăn, phòng thí nghiệm, kho, thư viện, phòng học và những khu vực tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ. Hệ thống báo cháy, bình chữa cháy, đèn chiếu sáng sự cố, biển chỉ dẫn và lối thoát nạn phải được kiểm tra thường xuyên, bảo đảm hoạt động và không bị che chắn, cản trở.
Một phương án chữa cháy dù được xây dựng đầy đủ cũng khó phát huy hiệu quả nếu cán bộ, giáo viên và học sinh không nắm rõ nhiệm vụ của mình. Vì vậy, diễn tập cần được tổ chức nghiêm túc, có tình huống cụ thể và đánh giá sau mỗi lần thực hành để kịp thời khắc phục những hạn chế.
Với học sinh, điều quan trọng không phải là ghi nhớ thật nhiều khẩu hiệu mà là biết nhận diện nguy hiểm, phát tín hiệu báo động, tìm lối thoát phù hợp và tuân thủ hướng dẫn.
Với giáo viên, đó là khả năng nhanh chóng tổ chức lớp, kiểm đếm sĩ số, đưa học sinh đến điểm tập kết và thông báo cho lực lượng cứu hộ nếu còn người mắc kẹt.
Trang bị kỹ năng phòng cháy, chữa cháy vì thế cần trở thành hoạt động thường xuyên, gắn với điều kiện thực tế của từng cơ sở giáo dục. Khi hỏa hoạn xảy ra, những kiến thức đã được thực hành và phản xạ được rèn luyện từ trước có thể tạo nên khác biệt, góp phần bảo vệ tính mạng, sức khỏe của thầy và trò.