Không thể để “cò” trở thành đường tắt

Ông Nhã dẫn số liệu toàn tỉnh Nghệ An hiện có khoảng 10.000 hồ sơ đang trong quá trình giải quyết, đồng thời cho rằng báo cáo của Sở chưa nêu rõ số lượng hồ sơ quá hạn. Đại biểu đề nghị làm rõ thực trạng và giải pháp khắc phục tình trạng trên. Trả lời chất vấn, ông Hoàng Quốc Việt cho rằng việc hồ sơ của người dân bị trả lại nhiều lần, trong khi hồ sơ qua dịch vụ xử lý nhanh hơn, chủ yếu do cách chuẩn bị. Các đơn vị tư vấn làm hồ sơ chuyên nghiệp, nắm rõ quy định, soạn đầy đủ giấy tờ nên ít sai sót. Những trường hợp này nhận tiền dịch vụ nên đầu tư thời gian, theo sát quy trình, đảm bảo hồ sơ đúng quy định. Trong khi đó, hồ sơ của người dân thường thiếu thành phần nội dung nên bị cơ quan chức năng trả lại. "Việc này cũng gây phản cảm cho người dân" - ông Việt nói và cho hay thời gian qua ngành nông nghiệp môi trường đã nắm tình hình và sắp tới sẽ chỉ đạo nâng cao năng lực cán bộ tiếp nhận hồ sơ tại xã, phường, văn phòng, hạn chế việc trả hồ sơ.

Phát biểu của ông Nhã cho thấy một thực tế trong văn hóa công vụ và hiệu quả cải cách hành chính hiện nay.

Bộ phận một cửa xã, phường và Văn phòng đăng ký đất đai được sinh ra để đơn giản hóa thủ tục, hỗ trợ người dân. Thế nhưng, thực tế ở một số địa phương hiện nay, còn tồn tại tình trạng cán bộ, công chức đang vận hành quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo kiểu có khi người dân tự đi làm thì đối mặt với “rừng” thủ tục, còn qua “cò” thì có “lối đi riêng”.

Khi người dân trực tiếp đến nộp hồ sơ, có tình trạng cán bộ tiếp nhận bẻ hành bẻ tỏi, thiếu giấy tờ này, khai sai giấy tờ kia. Thay vì hướng dẫn toàn diện một lần, cán bộ tiếp nhận hồ sơ lại chọn cách “bổ sung nhỏ giọt” khiến người dân chạy đôn chạy đáo nhiều lần mà vẫn không xong.

“Cò” dĩ nhiên không có quyền lực làm nhanh hồ sơ, quyền lực đó là do cán bộ có thẩm quyền. Việc cố tình gây khó dễ, hành dân bằng chiêu trò trả đi trả lại hồ sơ khiến người dân mệt mỏi, chán nản buộc phải tìm đến “cò” làm “dịch vụ”.

Đây chính là hành vi nhũng nhiễu, “hành dân là chính”, thực trạng này khiến nỗ lực cải cách hành chính trở thành vô nghĩa. Nó tạo ra một môi trường xã hội bất bình đẳng và dung túng cho cái xấu. Người dân dần hình thành tâm lý tiêu cực: Muốn thực hiện thủ tục hành chính thì buộc phải “chạy chọt”, qua “cò” cho nhanh. Từ đó, niềm tin của nhân dân vào sự công bằng, minh bạch của chính quyền bị xói mòn nghiêm trọng.

Để giải quyết triệt để căn bệnh trầm kha này, không thể chỉ dừng lại ở những lời nhắc nhở, phê bình chung chung mà cần có những biện pháp mạnh mẽ, đồng bộ mang tính “giải phẫu” để cắt đứt sợi dây liên kết giữa cán bộ và “cò”. Theo đó, cần siết chặt kỷ luật và quy trách nhiệm cá nhân. Cán bộ tiếp nhận hồ sơ nếu trả lại hồ sơ phải có văn bản hướng dẫn cụ thể, rõ ràng và chỉ được yêu cầu bổ sung một lần duy nhất. Đẩy mạnh việc tiếp nhận và xử lý hồ sơ đất đai trực tuyến qua cổng dịch vụ công. Toàn bộ quá trình xử lý được hiển thị công khai trên hệ sinh thái số (hồ sơ đang ở bước nào, ai đang xử lý, chậm trễ vì lý do gì). Khi đó, cán bộ sẽ không thể tùy tiện “ngâm” hồ sơ hay tự ý trả lại mà không có lý do chính đáng.