Không xin ý kiến nhiều vòng

Tại phiên bế mạc Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ngày 8/10/2026, khi đề cập yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phải khắc phục tình trạng “bao biện, làm thay, buông lỏng lãnh đạo hoặc xin ý kiến nhiều vòng về việc thuộc thẩm quyền”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng thời nêu rõ yêu cầu không can thiệp làm mất quyền chủ động đã giao, không buông lỏng kiểm tra, giám sát và không thêm tầng nấc xử lý công việc; cơ quan, tổ chức đã được giao thẩm quyền thì phải quyết định và chịu trách nhiệm. Đây không chỉ là yêu cầu chấn chỉnh lề lối làm việc, mà còn là định hướng quan trọng nhằm hoàn thiện cơ chế vận hành của toàn bộ hệ thống chính trị.

Trong hoạt động công vụ, xin ý kiến là một yêu cầu cần thiết đối với những vấn đề phức tạp, vượt thẩm quyền hoặc có tác động lớn đến nhiều lĩnh vực. Việc tham vấn các cơ quan chuyên môn, tiếp nhận ý kiến phản biện và cân nhắc nhiều phương án có thể giúp nâng cao chất lượng quyết định, hạn chế sai sót và bảo đảm tính đồng bộ trong thực thi chính sách. Vì vậy, không thể đồng nhất mọi hoạt động xin ý kiến với tình trạng né tránh trách nhiệm.

Tuy nhiên, trong thực tế đã xuất hiện tình trạng những nội dung đã được quy định rõ vẫn phải chuyển lên cấp trên để quyết định. Tình trạng xin ý kiến nhiều vòng đã tạo ra một nghịch lý: quy trình càng kéo dài thì trách nhiệm càng khó xác định.

Một trong những yêu cầu quan trọng của đổi mới phương thức lãnh đạo là phát huy tính chủ động, sáng tạo của từng cấp, từng cơ quan, đơn vị, đồng thời bảo đảm quyền hạn được thực thi gắn với trách nhiệm cụ thể. Trong phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phân cấp, phân quyền phải đi cùng nguồn lực, năng lực và kiểm soát quyền lực; khi công việc ách tắc, cần xem xét trách nhiệm cả cấp thực hiện lẫn cấp giao việc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu phân định rõ thẩm quyền tập thể và trách nhiệm cá nhân, không dùng trách nhiệm tập thể để che lấp trách nhiệm cá nhân, đồng thời không để cá nhân quyết định thay tập thể.

Đây là yêu cầu có ý nghĩa trực tiếp đối với việc xây dựng một hệ thống vận hành trong đó mỗi chủ thể thực hiện đúng chức năng, không làm thay nhưng cũng không né tránh trách nhiệm. Cùng với đó, cần làm rõ trách nhiệm tập thể và trách nhiệm cá nhân trong từng khâu công việc. Những vấn đề thuộc thẩm quyền tập thể phải được thảo luận, quyết định theo đúng nguyên tắc và quy chế; người đứng đầu chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, đôn đốc và kiểm tra trong phạm vi chức trách; cán bộ được giao nhiệm vụ phải chịu trách nhiệm về phần việc cụ thể của mình.

Điều quan trọng là trao quyền phải đi cùng bảo đảm điều kiện thực thi và cơ chế bảo vệ những quyết định đúng quy định, được đưa ra trên cơ sở thông tin đầy đủ và vì lợi ích chung, để tránh tâm lý an toàn bằng cách không quyết định. Nhưng nếu trao quyền mà thiếu kiểm soát, thiếu minh bạch và không xử lý sai phạm, việc phân cấp cũng có thể tạo ra những rủi ro khác.

Bởi vậy, cần xây dựng môi trường làm việc trong đó người có thẩm quyền được chủ động quyết định trong khuôn khổ pháp luật, có trách nhiệm giải trình rõ ràng và được đánh giá công bằng trên cơ sở quá trình thực hiện cũng như kết quả đạt được. Đổi mới phương thức lãnh đạo vì vậy cần được đo bằng khả năng giải quyết vấn đề, chứ không chỉ bằng mức độ hoàn thiện của quy trình.

Những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV đặt ra một yêu cầu xuyên suốt: đổi mới phải đi vào thực chất, bắt đầu từ cách thức lãnh đạo, phân định thẩm quyền, tổ chức thực hiện và kiểm soát trách nhiệm. Không thể để tình trạng bao biện, làm thay làm suy giảm tính chủ động; không thể để buông lỏng lãnh đạo khiến công việc thiếu kiểm tra, giám sát; cũng không thể để những vòng xin ý kiến kéo dài làm chậm trễ nhiệm vụ đã được giao.