Khu công nghiệp chạy đua đạt chuẩn xanh

Theo ông Trương Minh - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), tiến trình phát triển bền vững, năng lượng sạch ngày càng được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của tăng trưởng xanh. Đối với Việt Nam, hệ thống khu công nghiệp (KCN) không chỉ là động lực tăng trưởng kinh tế, đóng góp lớn cho xuất khẩu và thu ngân sách, mà còn là khu vực tiêu thụ năng lượng xanh tập trung với cường độ cao. Chính vì vậy mà việc phát triển KCN xanh, KCN sinh thái đã không còn đơn thuần là lợi thế cạnh tranh, mà dần trở thành điều kiện bắt buộc.

Ông Hieda Shunsuke - Trưởng Ban Cố vấn KCN sinh thái, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) cũng cho rằng, trong xu hướng chuyển đổi xanh, giảm phát thải và phát triển bền vững, những KCN đạt chuẩn xanh sẽ có lợi thế rất lớn trong việc thu hút vốn FDI. Cũng theo vị này, từ năm 2027, doanh nghiệp (DN) Việt Nam xuất khẩu sang EU cần tuân thủ nghiêm ngặt những quy định về quyền con người và lao động, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi thị trường này.

Ông Hieda Shunsuke cho biết thêm, việc đặt cơ sở trong KCN sinh thái đóng vai trò như một “hộ chiếu vàng”, giúp duy trì tính liên tục trong thương mại với các đối tác EU và nhóm khách hàng cấp 1 toàn cầu. Đây không chỉ là vấn đề tuân thủ, mà còn bảo đảm vị thế của DN trong chuỗi cung ứng cao cấp.

Ông David Jackson - Tổng giám đốc AvisonYoung Việt Nam nhận định, phát triển KCN xanh không còn đơn thuần là lợi thế cạnh tranh, mà dần trở thành điều kiện bắt buộc. Các yêu cầu về năng lượng tái tạo, xử lý nước thải, tái chế và báo cáo môi trường - xã hội - quản trị doanh nghiệp ngày càng được các tập đoàn đa quốc gia siết chặt. Điều này thúc đẩy quá trình tái cấu trúc các KCN hiện hữu, chuyển đổi sang mô hình KCN sinh thái, KCN tuần hoàn và Net Zero. Chủ đầu tư nào không theo kịp xu hướng này sẽ gặp khó trong thu hút khách thuê chất lượng cao và duy trì tỷ lệ lấp đầy dài hạn.

Giới chuyên gia kinh tế đánh giá, trong bối cảnh quỹ đất phát triển mới ngày càng hạn chế, do vậy việc chuyển trọng tâm từ mở rộng nguồn cung sang nâng cấp và tái cấu trúc các KCN hiện hữu theo hướng hiện đại và bền vững, đồng thời tích cực thúc đẩy mô hình KCN xanh, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế tuần hoàn và lộ trình Net Zero thông qua cải thiện hiệu quả sử dụng đất, ứng dụng công nghệ sạch, giảm phát thải và nâng cao tiêu chuẩn hạ tầng môi trường. Do vậy, nhiều KCN lâu đời được định hướng chuyển đổi dần từ mô hình sản xuất truyền thống sang các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, logistics, công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ công nghệ cao.

Ở góc độ DN, bà Trần Huyền Yên Phương - Phó Giám đốc Ban Hoạch định chiến lược, Công ty cổ phần IDICO cho hay, tại KCN Phú Mỹ 2, thách thức lớn nhất là dự án này đã vận hành được 20 năm, nên việc triển khai các sáng kiến mới trên nền tảng hạ tầng cũ mà không làm gián đoạn sản xuất của khách thuê là một bài toán khó. IDICO đã hợp tác với JICA để hỗ trợ triển khai các giải pháp thông minh như lắp đặt đồng hồ đo thông minh để giám sát và tối ưu hóa sử dụng điện, nước... đồng thời nghiên cứu mô hình tái sử dụng nước thải để hướng tới quản trị tài nguyên bền vững hơn.

Bà Trần Thị Tố Loan, đại diện chủ đầu tư KCN Nam Đình Vũ chia sẻ, ngay từ ban đầu, Tập đoàn Sao Đỏ định hướng xây dựng KCN sinh thái có những phân khu chức năng, hỗ trợ nhau theo mô hình kinh tế tuần hoàn ngay trong nội KCN, từ phân khu về cảng biển đến phân khu hàng lỏng dầu khí; công nghiệp sản xuất. Hiện nay, KCN Nam Đình Vũ đang tiếp tục hỗ trợ DN phát triển điện năng lượng mặt trời trên mái nhà; triển khai dự án nghiên cứu về sử dụng hơi lạnh của kho LNG để làm mát trong khu công nghiệp; xây dựng hệ thống rừng ngập mặn bao quanh khu công nghiệp nhằm tăng diện tích xanh.