Khu vực phía Nam không khí lạnh khiến bệnh hô hấp gia tăng
Thời tiết tại khu vực phía Nam những ngày gần đây xuất hiện các đợt lạnh bất thường, ô nhiễm không khí gia tăng đang đe dọa sức khỏe của người cao tuổi, trẻ em và người có bệnh nền.
Bệnh hô hấp gia tăng
PGS.TS.BS Nguyễn Như Vinh - Trưởng khoa Thăm dò chức năng hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết, tại TPHCM đang chứng kiến hiện tượng thời tiết lạnh và hiện tượng “nghịch nhiệt”, khiến các chất ô nhiễm như bụi mịn PM2.5 (là các hạt vật chất siêu nhỏ trong không khí) bị nén chặt sát mặt đất, thay vì khuếch tán lên cao. "Không khí lúc này trở thành môi trường thuận lợi cho mầm bệnh phát triển, đe dọa trực tiếp đến hệ hô hấp của người dân. Vì vậy, so với khoảng 10 ngày trước, số bệnh nhân đến khám do có các triệu chứng hô hấp đã tăng lên", BS Nguyễn Như Vinh nói.
BS Vinh giải thích thêm, đối với người từ 60 tuổi trở lên, quá trình lão hóa khiến hệ miễn dịch suy giảm khả năng nhận diện và tiêu diệt tác nhân gây bệnh. Đồng thời, phản xạ ho và khả năng tống đờm làm sạch đường thở cũng kém hơn, tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus khu trú và phát triển. Ngoài ra, thời tiết lạnh và bụi mịn là sự cộng hưởng nguy hiểm gây bệnh cấp tính như: cảm cúm, viêm phổi, đồng thời có nguy cơ kích hoạt các đợt cấp nặng của bệnh mạn tính.
Theo ThS.BS Nguyễn Trần Tố Trân, Khoa Lão – Bệnh viện Nhân dân Gia Định, thời tiết lạnh như hiện nay khiến các bệnh lý đường hô hấp ở người cao tuổi gia tăng. Trong đó, viêm phổi chiếm tỷ lệ cao nhất. Thống kê tại Khoa Lão cho thấy, khoảng 70–80% các trường hợp nhập viện là do viêm phổi và các nhiễm trùng đường hô hấp.
“Ở người lớn tuổi, nếu viêm phổi diễn tiến nặng thời gian điều trị sẽ kéo dài, thậm chí phải chuyển vào khoa hồi sức tích cực cần hỗ trợ thở máy. Khi đó, chi phí điều trị tăng rất cao, nguy cơ biến chứng và tử vong cũng lớn hơn” – bác sĩ Trân cảnh báo.
Tương tự, BS. Phan Huỳnh Lan Chi - Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, Bệnh viện An Bình cho biết, viêm phổi là bệnh lý nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Trong điều kiện bình thường, hệ hô hấp có nhiều “hàng rào” bảo vệ. Tuy nhiên, ở người cao tuổi, người có bệnh mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch các cơ chế này bị suy yếu rõ rệt.
Ngoài nhóm người cao tuổi, các chuyên gia trong ngành nhận định, trẻ dưới 5 tuổi có hệ miễn dịch và cấu trúc phổi chưa hoàn thiện rất dễ bị tổn thương. Trẻ em có nhịp thở nhanh hơn người lớn và thường xuyên chạy nhảy, vận động mạnh, dẫn đến lượng khí lạnh và bụi bẩn hít vào phổi tính theo trọng lượng cơ thể là rất lớn. Chỉ cần một chút lơ là, trẻ rất dễ chuyển biến nhanh từ viêm mũi họng thông thường sang viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi.
Xây “lá chắn” phòng bệnh hô hấp trong mùa lạnh
Trước tình trạng thời tiết lạnh thất thường và ô nhiễm không khí ngày càng gia tăng tại khu vực phía Nam, các chuyên gia y tế khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với các triệu chứng hô hấp. Chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm, điều trị kịp thời.
BS. Phan Huỳnh Lan Chi thông tin, biểu hiện của viêm phổi khá đa dạng, thường gặp nhất là sốt, ớn lạnh, run, ho khan hoặc ho đàm vàng xanh, khó thở, đau ngực khi hít sâu. Trường hợp nặng có thể xuất hiện đàm mủ, tim đập nhanh, buồn nôn, tiêu chảy, rối loạn tri giác. Khi có các dấu hiệu này, người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm để được theo dõi ô xy máu, làm xét nghiệm và chụp X-quang hoặc CT ngực nhằm chẩn đoán chính xác.
Ngoài các bước phòng bệnh, BS. Nguyễn Trần Tố Trần nhấn mạnh: “Với người mắc bệnh mạn tính, nếu nhiễm trùng đường hô hấp bệnh nền có thể nặng hơn và dễ xảy ra biến chứng. Tiêm vaccine sẽ giúp giảm nguy cơ nhập viện do các bệnh hô hấp. Từ đó giảm chi phí điều trị và rút ngắn thời gian nằm viện”.
BS.CKII Nguyễn Hoàng Phong – Trưởng khoa Hô hấp 1, Bệnh viện Nhi Đồng 2: Trong khoảng một tuần gần đây, nhiệt độ tại TPHCM giảm khá sâu, có thời điểm sáng sớm xuống khoảng 14–15°C, điều này ít nhiều ảnh hưởng đến hệ hô hấp của trẻ. Hiện tại số lượng bệnh nhi điều trị nội trú tại Khoa Hô hấp 1 dao động trung bình từ 150–170 trẻ. Trong giai đoạn cao điểm trước đó, số lượng bệnh nhi nội trú có thời điểm lên đến 200–230 trẻ. Các trường hợp được chỉ định nhập viện đều là những ca nặng, bao gồm: viêm phổi nặng, viêm tiểu phế quản cấp, hen phế quản và các bệnh lý hô hấp cần theo dõi sát. Khi trẻ có các dấu hiệu như ho, sổ mũi, hắt hơi, sốt, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm tại các cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm. Bên cạnh đó, phụ huynh cần giữ ấm cho trẻ, đặc biệt vào sáng sớm và ban đêm; đảm bảo đủ nước, vitamin phù hợp cho trẻ; giữ môi trường sinh hoạt sạch sẽ; cho trẻ đeo khẩu trang khi ra ngoài và rửa tay thường xuyên; tiêm vaccine đầy đủ để phòng bệnh.
Để phòng ngừa bệnh hô hấp trong bối cảnh thời tiết lạnh và ô nhiễm không khí, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp. PGS.TS.BS Nguyễn Như Vinh nhấn mạnh, người dân nên tránh “giờ cao điểm” ô nhiễm.
Cụ thể, hạn chế ra ngoài vào sáng sớm và chiều tối – thời điểm nhiệt độ thấp nhất và bụi mịn tích tụ nhiều nhất. Khi ra đường, cần đeo khẩu trang y tế ôm khít mặt hoặc khẩu trang chuyên dụng như N95 để hạn chế hít phải bụi mịn PM2.5. Khẩu trang vải thông thường chỉ có tác dụng che nắng, ít khả năng bảo vệ đường hô hấp trước ô nhiễm không khí.
Việc vệ sinh đường thở cũng rất quan trọng. BS. Vinh cũng nhấn mạnh, nên rửa mũi, súc họng bằng nước muối sinh lý ấm ngay sau khi đi từ ngoài đường về, giúp loại bỏ bụi bẩn và mầm bệnh bám trên niêm mạc hô hấp. Bên cạnh đó, cần giữ ấm cơ thể, uống đủ nước ấm, ăn thức ăn nấu chín kỹ, mềm, dễ tiêu hóa. Không gian sống nên thông thoáng nhưng tránh gió lùa trực tiếp.
Đối với người có bệnh nền như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, tim mạch, đái tháo đường hay suy thận mạn, việc tuân thủ thuốc điều trị là yếu tố sống còn. “Thuốc dự phòng chính là “phao cứu sinh”. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi thấy khỏe hơn, vì điều này có thể dẫn đến các đợt cấp nguy hiểm”, PGS.TS.BS Nguyễn Như Vinh lưu ý.
