Khung hệ thống chính sách dân tộc giai đoạn 2016-2020: Xây dựng theo hướng dài hạn, bền vững

Phát triển nghề truyền thống để nâng cao đời sống.

Theo đó, từ năm 2011 đến nay, hệ thống chính sách dân tộc được thể chế bằng các Nghị định, Nghị quyết của Chính phủ và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ với 181 chính sách được thể hiện qua 264 văn bản. Hệ thống chính sách được phân chia thành 3 nhóm: Nhóm chính sách theo dân tộc và nhóm chính sách mang tính đặc thù từng dân tộc và nhóm dân tộc (6 chính sách); Nhóm chính sách phát triển kinh tế - xã hội theo vùng, theo địa bàn (35 chính sách); Nhóm chính sách phát triển kinh tế - xã hội theo lĩnh vực, theo ngành (145 chính sách).

Tuy nhiên, dự thảo Báo cáo tổng kết chính sách dân tộc 2011-2015 cũng chỉ rõ cho đến nay, vùng DTTS và miền núi vẫn là vùng khó khăn nhất cả nước. Tỷ lệ đói nghèo cao gấp nhiều lần mức bình quân chung, khoảng cách giàu nghèo ngày càng giãn rộng; trình độ dân trí thấp; văn hoá truyền thống của các dân tộc bị mai một dần; có nơi tình trạng tội phạm và các tệ nạn xã hội có xu hướng gia tăng tiềm ẩn nguy cơ đe doạ ổn định xã hội. Các chính sách được ban hành nhiều, nhưng hiệu lực, hiệu quả chưa cao, còn tản mạn, nhiều đầu mối quản lý. Phương thức hỗ trợ giảm nghèo của một số chính sách còn chưa phù hợp. Nguồn lực thực hiện chính sách chưa đảm bảo thực hiện các các mục tiêu, cơ chế thực hiện tuy đã có chuyển biến nhưng vẫn chưa đáp ứng xu thế phát triển. Việc phối hợp tổ chức thực hiện có mặt chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao. Các chính sách xây dựng và thực hiện giai đoạn 2011 – 2015 có tính nhiệm kỳ, nhiều chính sách kết thúc năm 2015, không tiếp tục triển khai trong giai đoạn tới. Quy trình xây dựng chính sách chủ yếu theo phương thức từ trên xuống, chưa có sự tham gia rộng rãi của người dân.

Tại Hội thảo, các đại biểu đề xuất: Khung hệ thống chính sách dân tộc giai đoạn 2016-2020 được xây dựng theo hướng dài hạn, bền vững, phân rõ chính sách có tính chiến lược và chính sách giải quyết những vấn đề bức xúc, có tính tình huống; ưu tiên đầu tư có trọng tâm, trọng điểm nhất là đối với vùng đặc biệt khó khăn, nhóm 16 DTTS rất ít người.

Đồng thời, tập trung phát triển nguồn nhân lực, đào tạo nghề và giải quyết việc làm, chuyển dịch cơ cấu lao động đối với vùng DTTS và miền núi; tăng cường chính sách cho vay, giảm cho không, nâng định mức, lấy mức vay hộ nghèo làm chuẩn, tính ưu tiên thể hiện ở sự chênh lệch về lãi suất; chính sách cần có tính kết nối và đồng bộ. Chú trọng 3 khâu đột phá: Hạ tầng, nguồn nhân lực và thể chế. Trong đó ưu tiên cho các lĩnh vực: đẩy mạnh nâng cao nguồn nhân lực vùng DTTS và miền núi; phát triển cơ sở hạ tầng và hỗ trợ phát triển sản xuất; giảm nghèo; chính sách an sinh xã hội.

Các đại biểu đề nghị cần đánh giá tác dụng, hiệu quả của từng chính sách trong giai đoạn vừa qua để có hướng điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp trong thời gian tới. Các chính sách giai đoạn vừa qua còn bộc lộ nhiều hạn chế như: nhiều chính sách còn trùng lặp, tản mạn; nhiều chính sách được ban hành nhưng nguồn lực không đảm bảo hoặc cấp chậm; tính bền vững của chính sách chưa cao còn mang nặng tính nhiệm kỳ; việc quản lý nhiều chính sách vẫn chồng chéo giữa các bộ, ngành cũng nhưng các sở, ban ngành ở địa phương; giải quyết việc làm cho con em đồng bào sau đào tạo nghề ở các địa phương còn khó khăn; nhiều địa phương chính sách cử tuyển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chưa thực sự phát huy hiệu quả; nhiều địa phương lao động còn di cư đi các huyện, tỉnh khác do chưa có cơ chế, chính sách phù hợp tạo điều kiện giải quyết việc làm cho đồng bào tại địa phương…