Kiểm soát đầu tư công

ĐBQH Trương Trọng Nghĩa.

PV:Thưa ông, đợt này chúng ta mang ra xét xử nhiều vụ án liên quan đến tham nhũng, nhưng hầu hết các vụ tham nhũng lớn đều liên quan đến nguồn vốn nước ngoài. Vậy, vấn đề ở đây là gì?

Ông Trương Trọng Nghĩa: Dính đến đầu tư công vì nó không phải tiền túi của người ta. Cho nên tại sao người ta hay khuyến khích, xác định khu vực kinh tế tư nhân là một trong động lực quan trọng. Nó có hai lý do.

Vì thứ nhất là nhà đầu tư chạy theo lợi nhuận, khi người ta được hưởng lợi nhuận. Nhưng cái thứ hai tiền là của người ta đi vay và họ phải chịu trách nhiệm, người ta có thể phá sản vì dự án đó cho nên không ai cho phép để cho hiệu quả kém.

Nợ công chủ yếu do đầu tư công, nếu không kiểm soát được đầu tư công thì nó lại trở thành mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng. Như thế là vô nghĩa và không có hiệu quả.

Thưa ông trong quản lý đầu tư công và quản lý ODA có điều gì cần phải rút kinh nghiệm từ các vụ án lớn liên quan đến đầu tư công?

- Có hai điều đòi hỏi một thái độ và đối xử rất đặc biệt đối với đầu tư công. Đầu tư công xuất phát từ nợ công và tiền ngân sách. Nó không phải tiền túi của tư nhân do đó người ta hay gọi là “cha chung không ai khóc”.

Nhưng đầu tư công và nợ công có đặc điểm là rất nhiều người tham gia quyết định tham gia thực hiện nhưng họ không chịu trách nhiệm về các khoản nợ đó, thậm chí không chịu trách nhiệm về dự án đó kéo dài, hay chất lượng xấu. Họ về hưu rồi là thoát. Đó là hai đặc điểm làm cho dự án đầu tư công đặc biệt là xuất phát nợ công thì sự quản lý bị lỏng lẻo.

Tức là tiền túi không của người ta, trách nhiệm lại không phải chịu, quyết định là của tập thể, rồi nhiệm kỳ có dự án 5-7 năm một thời gian sau mới phát hiện ra. Quyết định của tập thể từ đó làm cho sự giám sát, quản lý lỏng lẻo và nhiều lạm dụng lợi dụng. Chính vì vậy, tôi đã từng có ý kiến là để nhân dân tham gia giám sát dự án hạ tầng.

Ông nghĩ sao về việc chúng ta đem xử 8 vụ đại án trước Đại hội XII của Đảng?

- Điều đó rất đáng hoan nghênh, chủ trương này là đúng, không phải làm vì hình thức. Nhưng điều quan trọng là nếu phát hiện ai có liên quan vào các vụ án đó thì không đưa vào những cơ quan lãnh đạo.

Về lâu dài xử như vậy là cần nhưng chưa đủ, thưa ông?

- Nguyên tắc xét xử là phải thường xuyên, phải có nhu cầu của xã hội chứ không phải chiến dịch. Tuy nhiên trước sự kiện quan trọng của đất nước thì vấn đề cán bộ hết sức quyết định và thiết yếu. Do đó trước các sự kiện như vậy nên có nhiều hoạt động, trong đó có việc thanh tra, kiểm tra, và xét xử. Những ai có liên quan thì không đưa vào trong danh sách

Trân trọng cảm ơn ông!