Kiến tạo động lực mới từ hợp tác kinh tế biên giới

Từ lợi thế cửa khẩu đến không gian phát triển mới

Ngày 9/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cao Bằng, UBND tỉnh Cao Bằng chủ trì, phối hợp với Trường Đại học Thương mại và Báo Đại đoàn kết tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Phát triển kinh tế và thương mại xuyên biên giới”, với chủ đề “Kết nối chính sách, doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo, mở rộng không gian hợp tác thương mại, dịch vụ và du lịch, hướng tới Khu kinh tế cửa khẩu Cao Bằng hiện đại, thông minh và hội nhập”.

Hội thảo quy tụ gần 500 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương; đại diện cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế; lãnh đạo các địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp trong và ngoài nước cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học.

Dự Hội thảo về phía tỉnh Cao Bằng có ông Phan Thăng An, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; ông Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; ông Vũ Hồng Quang, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh.

Về phía các đơn vị phối hợp tổ chức Hội thảo có ông Trương Thành Trung, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bí thư Đảng ủy, Tổng Biên tập Báo Đại đoàn kết; PGS.TS Nguyễn Hoàng - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Lê Hải Hòa - Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh, sau 10 năm kể từ Hội thảo quốc tế về chính sách và giải pháp hỗ trợ xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Trung Quốc qua tỉnh Cao Bằng, địa phương đã có những chuyển biến quan trọng trong phát triển kinh tế cửa khẩu, mở rộng giao thương và kết nối với các địa phương Trung Quốc. Những kết quả này khẳng định vai trò của kinh tế cửa khẩu, đồng thời cho thấy dư địa phát triển còn lớn nếu Cao Bằng tháo gỡ được các điểm nghẽn về hạ tầng, logistics và liên kết thị trường.

Theo ông Hòa, Quyết định số 610/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch vùng Trung du và miền núi phía Bắc, xác định hai hành lang kinh tế Cao Bằng - Thái Nguyên - Hà Nội và Cao Bằng - Lạng Sơn - Quảng Ninh; định hướng kết nối giao thương với Bách Sắc, Quý Châu, Trùng Khánh và khu vực Đông Nam Trung Quốc. Đồng thời ưu tiên đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng Khu kinh tế cửa khẩu Cao Bằng. Đây là định hướng có ý nghĩa quan trọng, tạo cơ sở quy hoạch để Cao Bằng tổ chức kết nối trong một không gian rộng hơn, liên kết các địa phương, trung tâm sản xuất, thị trường và cảng biển.

Trong đó, cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang được tập trung thi công; tuyến Bắc Kạn - Cao Bằng được chuẩn bị đầu tư, kỳ vọng tạo bước chuyển về khả năng kết nối và thu hút đầu tư. Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng chia sẻ, trong số ít nhất 40 doanh nghiệp Trung Quốc tham dự Hội thảo, nhiều doanh nghiệp đặc biệt quan tâm đến câu hỏi: Bao giờ cao tốc hoàn thành? Câu hỏi này phản ánh đúng nhu cầu của nhà đầu tư về hạ tầng vận tải, thời gian và chi phí kết nối. Tuy nhiên, hạ tầng giao thông chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với nguồn hàng, dịch vụ, doanh nghiệp và thị trường.

Vì vậy, Cao Bằng xác định phải đồng thời hoàn thiện hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, phát triển logistics và tăng cường liên kết vùng để biến các tuyến giao thông thành những hành lang kinh tế thực chất.

Ông Lê Hải Hòa nhấn mạnh, Cao Bằng mong được các nhà khoa học, các địa phương và doanh nghiệp lựa chọn làm đối tác bởi cơ hội hợp tác có thực, lợi ích chính đáng của các bên và sự tin cậy trong cách làm việc.

Biến tiềm năng thành cơ hội hợp tác cụ thể

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS. TS Nguyễn Hoàng nhấn mạnh Cao Bằng có hơn 333km đường biên giới tiếp giáp Trung Quốc, hệ thống cửa khẩu và lợi thế kết nối giao thương ngày càng được mở rộng. Đặc biệt, việc triển khai tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh và các dự án hạ tầng cửa khẩu đang mở ra cơ hội mới để tỉnh kết nối thị trường, tổ chức hoạt động thương mại và phát triển kinh tế biên giới.

Tuy nhiên, lợi thế về vị trí địa lý và hạ tầng chưa đủ để tạo nên thịnh vượng nếu địa phương chưa tham gia sâu vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao. Vì vậy, Cao Bằng cần chuyển từ tư duy kinh tế thông qua cửa khẩu sang xây dựng hệ sinh thái kinh tế cửa khẩu, phát triển logistics, dịch vụ hỗ trợ thương mại, chuyển đổi số và liên kết chuỗi cung ứng. Hội thảo tập trung thảo luận 3 định hướng lớn: Phát triển hạ tầng gắn với dịch vụ và thị trường; xây dựng cửa khẩu thông minh, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo; phát triển thương mại xuyên biên giới gắn với tăng trưởng bao trùm, bảo tồn văn hóa và nâng cao sinh kế người dân.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng Phan Thăng An đánh giá cao những luận cứ khoa học, kinh nghiệm quốc tế, ý kiến phản biện và đề xuất thiết thực của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp.

Theo ông Phan Thăng An, từ Hội thảo, có thể khẳng định biên giới không chỉ là ranh giới giữa các quốc gia mà còn là không gian hợp tác, giao thương và phát triển. Kinh tế biên giới cần được nhìn nhận trong tổng thể liên kết vùng, chuỗi cung ứng và thị trường quốc tế trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi. Với vị trí địa lý kinh tế đặc thù, tỉnh Cao Bằng có tiềm năng trở thành một cửa ngõ giao thương chiến lược quốc gia, điểm kết nối Việt Nam và ASEAN với thị trường Tây Nam - Trung Quốc.

Phát huy lợi thế ấy, không chỉ thúc đẩy Cao Bằng phát triển mà còn mở thêm hướng giao thương trong vùng Đông Bắc, đa dạng hóa chuỗi cung ứng của Việt Nam và tạo cơ hội cho các địa phương, doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận thị trường Việt Nam và ASEAN.

Tương lai, hai tuyến cao tốc và một sân bay quốc tế sau khi hình thành sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho kết nối vùng và giao thương. Nhưng hạ tầng chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với nguồn hàng, doanh nghiệp, thị trường, lao động, môi trường đầu tư, dịch vụ… Vấn đề cốt lõi là biến lợi thế địa lý thành lợi thế cạnh tranh, biến các tuyến giao thông thành hành lang kinh tế, biến cơ hội hợp tác thành lợi ích thiết thực cho các bên.

Trên tinh thần đó, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng xác định 3 định hướng chiến lược cần tập trung trong thời gian tới. Trước hết, phát triển kinh tế cửa khẩu gắn với chuỗi giá trị và liên kết vùng. Tổ chức các hành lang kinh tế xuyên biên giới kết nối cửa khẩu với giao thông, vùng sản xuất, logistics, công nghiệp chế biến và thị trường. Cùng với đó, cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí logistics và đẩy mạnh đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, cần mở rộng hợp tác thương mại, du lịch, dịch vụ xuyên biên giới theo hướng bền vững, cùng có lợi.

Ông Phan Thăng An đề nghị sau Hội thảo, UBND tỉnh chỉ đạo các sở ngành, cơ quan, đơn vị liên quan không chỉ ghi nhận kiến nghị mà phải theo dõi, giải quyết kiến nghị. Cần tổng hợp, phân loại đề xuất, xác định rõ việc thuộc thẩm quyền của tỉnh, việc cần phối hợp với đối tác địa phương khác, doanh nghiệp và các kiến nghị với Trung ương giao đầu mối có thời hạn và thông tin kết quả xử lý.

Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng cũng nhấn mạnh yêu cầu, không chỉ giới thiệu tiềm năng mà phải chuyển thành dự án, sản phẩm và cơ hội hợp tác cụ thể. Lựa chọn những dự án khả thi phù hợp quy hoạch, nguồn lực, nhu cầu thị trường và mang lại lợi ích cho nhiều bên. Theo dõi, thúc đẩy thực hiện các thỏa thuận hợp tác. Không chỉ đề ra giải pháp mà phải tổ chức thực hiện và đánh giá bằng kết quả thực chất.