Kỳ họp HĐND tỉnh Quảng Ninh: 'Nóng' vấn đề xử lý tình trạng ngập úng

Còn nhiều "điểm nghẽn" trong quy hoạch, hạ tầng tiêu thoát nước

Trả lời chất vấn của đại biểu Phạm Minh Thắng, Ủy viên chuyên trách Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Quảng Ninh về các “điểm nghẽn” về quy hoạch, hạ tầng tiêu thoát nước và quản lý phát triển đô thị chưa được khắc phục, Giám đốc Sở Xây dựng Đỗ Xuân Điệp cho rằng: Thời gian qua, công tác quy hoạch đô thị vẫn còn những hạn chế như chưa quan tâm đúng mức đến chỉ tiêu cây xanh, mặt nước; quy hoạch cao độ nền và thoát nước chưa được nghiên cứu đầy đủ; việc đánh giá dữ liệu thủy văn, biến đổi khí hậu, nước biển dâng và các khu vực thường xuyên ngập úng còn thiếu chiều sâu; việc lồng ghép các giải pháp tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu chưa toàn diện. Bên cạnh đó, quy hoạch chủ yếu tập trung vào các khu vực phát triển mới, trong khi nội dung cải tạo, chỉnh trang đô thị hiện hữu còn hạn chế.

Theo ông Đỗ Xuân Điệp, hệ thống thoát nước đô thị cũng được đầu tư qua nhiều giai đoạn, thiếu đồng bộ. Nhiều tuyến cống, mương xuống cấp, chưa được cải tạo, nạo vét thường xuyên, làm giảm hiệu quả khai thác công trình. Hệ thống thoát nước liên phường, liên khu vực chưa được kết nối hoàn chỉnh.

Ngoài ra, hệ thống thoát nước hiện nay chủ yếu là hệ thống thoát nước chung; việc kín hóa và dẫn dòng kéo dài làm giảm khả năng tiêu thoát nước. Quá trình đô thị hóa nhanh làm thu hẹp diện tích ao, hồ, vùng trũng tự nhiên; nhiều kênh, mương, sông, suối bị lấn chiếm hoặc thu hẹp mặt cắt dòng chảy, trong khi công tác quản lý trật tự xây dựng ở một số địa phương vẫn còn bất cập, vẫn để xảy ra tình trạng xây dựng lấn chiếm hành lang thoát nước, ảnh hưởng đến hiệu quả của toàn hệ thống tiêu thoát nước đô thị. Cùng với đó công tác đầu tư và vận hành hệ thống thoát nước hiện chưa theo kịp tốc độ phát triển đô thị.

131 điểm nguy cơ ngập úng cần ưu tiên xử lý

Trả lời chất vấn của đại biểu Trần Thanh Tùng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp lý Hội Luật gia tỉnh Quảng Ninh về việc rà soát, xử lý các điểm ngập úng trên địa bàn tỉnh, Giám đốc Sở Xây dựng Đỗ Xuân Điệp thông tin: Qua rà soát, toàn tỉnh hiện có 131 điểm có nguy cơ ngập úng cần ưu tiên theo dõi, xử lý, trong đó có 10 địa phương không ghi nhận điểm ngập úng. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, Sở đã hướng dẫn các địa phương phân loại nguyên nhân, xây dựng phương án xử lý; yêu cầu khẩn trương nạo vét hệ thống cống, rãnh, khơi thông dòng chảy, thu gom rác thải và bố trí đầy đủ biển cảnh báo, rào chắn tại các khu vực ngập sâu, nguy hiểm.

Đối với các điểm ngập trên tuyến Quốc lộ 18 qua các phường Quang Hanh, Cẩm Phả và Cửa Ông, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết nguyên nhân chủ yếu là hệ thống thoát nước bị bồi lắng, tắc nghẽn bởi đất đá từ sườn đồi, bãi thải mỏ, rác thải và các công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm cản trở dòng chảy. Cùng với đó, một số khu vực chưa có hạ lưu thoát nước hoặc hệ thống cống, mương đã xuống cấp, thiếu đồng bộ, được xây dựng theo tiêu chuẩn cũ nên không còn đáp ứng yêu cầu tiêu thoát nước trong điều kiện mưa lớn cực đoan và tác động của biến đổi khí hậu.

Ông Đỗ Xuân Điệp khẳng định, UBND các địa phương chịu trách nhiệm toàn diện trong việc lựa chọn, ưu tiên các dự án chống ngập; quản lý đầu tư xây dựng, trật tự xây dựng; quản lý, vận hành, duy tu, nạo vét hệ thống thoát nước trên địa bàn. Các đơn vị quản lý hạ tầng kỹ thuật phải rà soát, điều chỉnh các công trình ngầm ảnh hưởng đến dòng chảy; ngành Than và các chủ đầu tư dự án trên sườn đồi phải kiểm soát đất đá, hoàn thiện các công trình chống xói lở, phủ xanh bãi thải nhằm hạn chế bồi lắng hệ thống thoát nước; các đơn vị quản lý Quốc lộ 18 phối hợp đầu tư, quản lý và vận hành các công trình thoát nước liên quan.

Về giải pháp trước mắt, Sở Xây dựng đề nghị các địa phương tiếp tục kiểm tra, nạo vét, khơi thông hệ thống mương, suối, cống, rãnh; kiểm soát nguồn đất đá từ các dự án và bãi thải; xử lý các điểm đấu nối, cửa cống bị tắc; kiên quyết xử lý tình trạng lấn chiếm hành lang thoát nước; đồng thời chủ động lực lượng, phương tiện theo phương châm "4 tại chỗ" để ứng phó kịp thời khi xảy ra mưa lớn.

Về lâu dài, các địa phương cần tiếp tục nghiên cứu đầu tư, cải tạo, mở rộng hệ thống thoát nước; bổ sung các tuyến thoát nước tại những khu vực thường xuyên ngập; điều chỉnh, di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm cản trở dòng chảy; triển khai các dự án chống ngập theo quy hoạch và cân đối nguồn lực, báo cáo UBND tỉnh xem xét hỗ trợ đối với những công trình vượt quá khả năng đầu tư của địa phương.

Làm rõ thêm trách nhiệm của địa phương, Chủ tịch UBND phường Quang Hanh Nguyễn Tiến Phong cho biết, thời gian qua địa phương đã phối hợp triển khai nhiều giải pháp khắc phục các điểm ngập trên Quốc lộ 18. Đối với điểm ngập tại khu vực ngã ba Lầm Xương, sau khi đầu tư cải tạo, nâng cấp hệ thống thoát nước, kiểm tra thực tế sau trận mưa lớn ngày 19/5 cho thấy khu vực này đã thoát nước tốt, không còn xảy ra tình trạng ngập kéo dài như trước.

Riêng khu vực Km6 vẫn tiềm ẩn nguy cơ ngập úng do địa hình dốc, lượng nước lớn đổ dồn về Quốc lộ 18, kéo theo đất đá, cây cối và rác thải gây tắc nghẽn hệ thống thoát nước. Theo ông Nguyễn Tiến Phong, giải pháp lâu dài là nghiên cứu tổng thể lưu vực thoát nước để đầu tư hệ thống đồng bộ, có quy mô đủ lớn, bởi việc xử lý ngập úng không thể chỉ thực hiện bằng các công trình cục bộ mà cần một giải pháp căn cơ, bền vững đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị trong thời gian tới.

Ưu tiên đầu tư các dự án chống ngập liên vùng, liên phường

Về định hướng khắc phục căn cơ tình trạng ngập úng trong giai đoạn 2026-2030, Giám đốc Sở Xây dựng Đỗ Xuân Điệp cho biết, Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đã nghiên cứu, cập nhật các kịch bản biến đổi khí hậu, tính toán lượng mưa cực đoan kết hợp với nước biển dâng để xác định định hướng cao độ nền và giải pháp tiêu thoát nước cho từng khu vực. Tuy nhiên, do đây là quy hoạch chung nên các giải pháp mới dừng ở định hướng, việc cụ thể hóa sẽ được triển khai trong các đồ án quy hoạch phân khu.

Theo đó, Sở Xây dựng sẽ tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch triển khai Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh; nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, chú trọng dự báo mưa cực đoan, triều cường và nước biển dâng. Đồng thời, xác định rõ lưu vực, phân vùng thoát nước làm cơ sở quản lý, điều hành; ưu tiên đầu tư các dự án chống ngập có tính chất liên vùng, liên phường và các dự án ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân. Trong đó, các dự án quy mô liên phường sẽ giao Ban Quản lý dự án khu vực tổ chức thực hiện, còn các dự án chống ngập trong phạm vi từng phường giao chính quyền địa phương nghiên cứu, đề xuất đầu tư theo quy định.

Cùng với đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh cải tạo, chỉnh trang các khu dân cư hiện hữu; đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông, cấp thoát nước, cây xanh, chiếu sáng và không gian công cộng; tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật trên nền tảng GIS (Hệ thống thông tin địa lý), hướng tới hệ thống quản lý, điều hành thoát nước thông minh.

Đồng thời, tỉnh tiếp tục triển khai các chương trình phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh, đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu và mô hình đô thị bọt biển theo hướng hạn chế bê tông hóa, tăng diện tích cây xanh, mặt nước điều hòa và sử dụng vật liệu thấm nước nhằm nâng cao khả năng chống ngập, thích ứng với biến đổi khí hậu.