Kỳ tích của sản khoa Việt Nam

Cặp song sinh ra đời cách nhau 13 tuần

Chị N.T.L (32 tuổi, Bắc Ninh) mang thai lần đầu nhờ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Trước đó chị phải nhiều năm điều trị buồng trứng đa nang. Kết quả siêu âm cho thấy cặp song sinh một trai, một gái.

Thế nhưng, ngay từ tuần thai thứ 20, sản phụ đã được cảnh báo nguy cơ sinh non khi cổ tử cung bắt đầu ngắn lại bất thường. Sang tuần 22-23, tình trạng diễn biến nặng hơn với các dấu hiệu đau bụng tăng dần, ra dịch âm đạo, xuất hiện cơn co tử cung và cổ tử cung đã mở.

Ngày 30/12/2025, sản phụ nhập viện tại Khoa Sản bệnh A4, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội trong tình trạng cổ tử cung mở 2-3cm. Đặc biệt, thai nhi thứ nhất đã tụt thấp, chân em bé thò ra ngoài âm đạo trong bọc ối, dấu hiệu cho thấy thai dưới có thể bị đẩy ra ngoài bất cứ lúc nào.

Ngay khi tiếp nhận ca bệnh, TS.BSCKII Mai Trọng Hưng - Giám đốc Bệnh viện - đã trực tiếp chỉ đạo chuyên môn và giao ThS.BSCKII Trương Minh Phương - Phó trưởng khoa Sản bệnh A4 - trực tiếp tiếp nhận, theo dõi và điều trị.

Theo đánh giá chuyên môn, đây là một trường hợp rất đặc biệt, khả năng giữ được thai là vô cùng khó khăn. Không chỉ đối diện nguy cơ sinh non, sản phụ còn có thể gặp biến chứng nhiễm khuẩn, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của mẹ và thai nhi còn lại. Tuy nhiên, với kinh nghiệm từng điều trị thành công một số trường hợp giữ được thai thứ hai sau khi thai thứ nhất đã sinh, các bác sĩ đã giải thích cặn kẽ, đồng thời động viên sản phụ và gia đình quyết tâm theo đuổi hướng điều trị tích cực bằng những phương pháp tiên tiến đang được áp dụng tại bệnh viện. Sau khi nhận được sự đồng thuận từ gia đình, ê-kíp đã bắt đầu cuộc chạy đua đầy áp lực nhằm kéo dài thai kỳ lâu nhất có thể.

Đến tuần thai thứ 26, sản phụ rơi vào tình trạng chuyển dạ thực sự. Nhận định nguy cơ sinh non rất cao, các bác sĩ đã chủ động sử dụng thuốc trưởng thành phổi trước sinh nhằm hỗ trợ chức năng hô hấp và bảo vệ não cho thai nhi.

Ngày 20/1, thai nhi thứ nhất buộc phải chào đời, là một bé gái nặng 650g. Ngay sau sinh, bé được chuyển tới Bệnh viện Nhi Trung ương để tiếp tục điều trị. Do đã nằm trong âm đạo trong thời gian dài, bé gặp biến chứng chảy máu não và nhiễm trùng nặng. Tuy nhiên, nhờ quá trình chăm sóc tích cực cùng các can thiệp phẫu thuật cần thiết, đến nay, bé đã đạt cân nặng 1,8kg, phản xạ tốt, có thể tự thở và tự ăn.

Thông thường, sau khi thai thứ nhất chào đời, thai thứ hai cũng sẽ sinh ngay sau đó. Nhưng trong ca bệnh này, sau khi cân nhắc kỹ lưỡng giữa nguy cơ đối với người mẹ, thai còn lại và cơ hội sống của em bé nếu tiếp tục được nuôi dưỡng trong tử cung, các bác sĩ đã đưa ra một quyết định mang tính bước ngoặt: Cắt cơn chuyển dạ để giữ lại thai nhi thứ hai.

Sản phụ được điều trị theo phác đồ sản khoa nghiêm ngặt, đồng thời liên tục được đánh giá lâm sàng để điều chỉnh hướng xử trí phù hợp theo từng giai đoạn. Mỗi ngày trôi qua, thai nhi lại có thêm một cơ hội sống. Sau đợt điều trị tích cực, thai nhi thứ hai tiếp tục phát triển ổn định trong tử cung mẹ, tăng cân đều, dù chậm hơn so với các thai cùng tuổi thai.

Sau 13 tuần giành giật sự sống, điều kỳ diệu cuối cùng cũng đã đến.

Sáng 15/4/2026, ở thời điểm thai 38 tuần, sau khi hội chẩn cùng Khoa Sản bệnh A4 và nhận định đây là thời điểm phù hợp nhất để kết thúc thai kỳ với cân nặng thai ước tính khoảng 2.450gram, TS.BSCKII Mai Trọng Hưng đã đưa ra quyết định phẫu thuật lấy thai.

Đến 10h30 cùng ngày, ca mổ được thực hiện thành công. Bé trai chào đời với cân nặng 2.400g, tình trạng sức khỏe ổn định.

Như vậy, thai nhi thứ hai đã được giữ lại trong bụng mẹ thêm 13 tuần sau khi thai nhi thứ nhất chào đời. Đây là khoảng thời gian đặc biệt dài, hiếm gặp trong sản khoa và chưa từng được ghi nhận trước đây.

Y học can thiệp bào thai: Dẫn lưu màng phổi ngay trong buồng tử cung

Một kỳ tích khác của sản khoa Việt Nam là y học hiện đại có thể can thiệp, đặt dẫn lưu màng phổi đối với ngay cả thai nhi.

Sáng ngày 23/3/2026, tại Bệnh viện Phụ Sản Trung ương, chị N.T.H (Thanh Hóa) đón con chào đời bằng phương pháp mổ lấy thai sau một hành trình thai kỳ đầy thử thách. Em bé cất tiếng khóc đầu đời trong niềm vỡ òa của gia đình và các y bác sĩ. Phía sau lưng em bé hai ống shunt nhỏ vẫn còn nguyên vị trí.

Trước đó, từ tuần thai thứ 23, thai nhi được phát hiện tràn dịch màng phổi hai bên – tình trạng có thể chèn ép tim phổi và nhanh chóng tiến triển thành phù thai, suy tim, đe dọa trực tiếp đến sự sống. Đến 32 tuần, bệnh cảnh diễn tiến nặng với phù thai toàn thân và đa ối. Trước nguy cơ mất thai, các bác sĩ Trung tâm Y học bào thai đã hội chẩn và quyết định can thiệp đặt shunt dẫn lưu màng phổi ngay trong buồng tử cung. Sau can thiệp, lượng dịch giảm rõ rệt, tình trạng thai nhi dần ổn định. Thai kỳ được kéo dài thêm từng ngày – yếu tố then chốt giúp phổi thai nhi có thời gian phát triển và hoàn thiện chức năng hô hấp.

3h đêm ngày 23/3, tại nhà riêng, sản phụ vỡ ối hoàn toàn khi thai còn đang ở tuần thứ 36. Trong thời điểm lo lắng tột cùng, chị H. trực tiếp liên hệ với các bác sĩ Trung tâm Y học bào thai – những người đã đồng hành cùng hai mẹ con trong suốt quá trình can thiệp trước đó.

Đối với các bệnh nhân can thiệp bào thai, các bác sĩ luôn ở trong trạng thái sẵn sàng “tác chiến”. Ngay sau đó, TS.BS Đỗ Tuấn Đạt – Giám đốc Trung tâm Y học bào thai và BSCKII. Phạm Minh Giang – Phó Giám đốc Trung tâm đã lập tức có mặt tại bệnh viện để chuẩn bị cho ca mổ lấy thai cấp cứu. Bệnh nhân được thăm khám và đánh giá cẩn trọng trước khi tiến hành phẫu thuật. Bên cạnh đó, các bác sĩ cũng liên hệ trực tiếp với kíp trực Sơ sinh, hội chẩn chuyên khoa sâu để chuẩn bị những phương án cần hỗ trợ tối đa như mask, bóng, ống nội khí quản và máy thở, sẵn sàng hồi sức ngay sau khi lấy bé ra khỏi tử cung.

Khoảnh khắc em bé vừa được đưa ra khỏi bụng mẹ, tiếng khóc vang lên rõ ràng, mạnh mẽ. Em bé nặng 3400gram, tự thở tốt - dấu hiệu rõ ràng cho thấy phổi đã được giải phóng, đủ khả năng đảm nhận chức năng hô hấp sau sinh. Tất cả các phương án hồi sức đã được chuẩn bị sẵn đều không cần sử dụng đến - một kết quả tích cực từ quá trình can thiệp bào thai trước đó. Trên lưng em, hai ống shunt nhỏ vẫn còn đó. Đó là hành trình của tình mẫu tử không buông tay, của những người thầy thuốc không lùi bước, và của một sinh linh bé nhỏ không ngừng chiến đấu.

Chia sẻ sau ca mổ, TS.BS Đỗ Tuấn Đạt – Giám đốc Trung tâm Y học bào thai cho biết: “Với những trường hợp tràn dịch màng phổi nặng như vậy, trước đây, trẻ sinh ra thường gặp phải tình trạng suy hô hấp, phải hồi sức tích cực liên tục sau sinh, thậm chí đặt nội khí quản ngay từ những phút đầu đời. Trong trường hợp này, em bé được đặt dẫn lưu màng phổi từ trong bụng mẹ, dịch màng phổi gần như đã hết hoàn toàn, có thể tự thở, khóc to ngay sau sinh là một kết quả rất tích cực, phản ánh hiệu quả của can thiệp bào thai.”

Sau sinh, em bé được chuyển tới Trung tâm Sơ sinh để tiếp tục theo dõi và chăm sóc. TS.BS Lê Minh Trác – Giám đốc Trung tâm Sơ sinh cho biết: “Qua các thăm dò chuyên sâu sau sinh, bé được chẩn đoán tràn dịch dưỡng trấp màng phổi – chính là nguyên nhân khiến em bé bị tràn dịch màng phổi từ tuần thứ 32. Hiện em bé đang được điều trị theo đúng phác đồ cho bệnh lý này”.