Kỳ vọng mở rộng không gian sáng tạo điện ảnh
Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa ra mắt Mạng lưới Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam. Mạng lưới được thành lập nhằm xóa bỏ khoảng cách từ ý tưởng sáng tạo đến thị trường thương mại. Không dừng lại ở việc kết nối hành chính, Mạng lưới là diễn đàn hợp tác thực chất để giải quyết các vấn đề cốt lõi: bảo hộ bản quyền tác giả, chia sẻ dữ liệu số, phát triển tài sản trí tuệ và mở rộng thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Là 1 trong 17 sáng kiến phát triển công nghiệp văn hóa năm 2026, Phim trường số hướng tới góp phần giải bài toán kinh phí và năng lực dàn dựng bối cảnh quy mô lớn của điện ảnh trong nước. Việt Nam có nguồn chất liệu phong phú từ lịch sử và văn hóa dân tộc, song việc đưa những câu chuyện ấy lên màn ảnh vẫn đặt ra nhiều thách thức, nhất là với phim lịch sử, phim dã sử. Chi phí dựng bối cảnh, tái hiện không gian và những trận đánh quy mô lớn thường rất cao, trong khi điều kiện phim trường, kỹ xảo và nguồn lực đầu tư trong nước còn hạn chế. Đây là một trong những bài toán mà các nhà làm phim phải giải quyết khi theo đuổi những dự án có quy mô lớn.
Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ 3D, kỹ xảo điện ảnh và các phương thức sản xuất mới như Virtual Production (sản xuất ảo) có thể mở rộng không gian sáng tạo, giúp nhà làm phim chủ động hơn trong việc xây dựng những bối cảnh phức tạp, đồng thời tối ưu thời gian và chi phí thực hiện. Từ yêu cầu thực tiễn này, sáng kiến Phim trường số đã được giới thiệu tại lễ ra mắt Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, hướng tới nâng cao năng lực sản xuất và tạo thêm điều kiện để điện ảnh trong nước tiếp cận các phương thức làm phim hiện đại. Phim trường số được định hướng như một mô hình giải pháp tổng thể, thay vì chỉ tập trung vào trường quay ảo hay xử lý đồ họa. Mô hình hướng tới kết nối nhiều khâu trong chuỗi giá trị điện ảnh, từ sáng tạo nội dung, tổ chức sản xuất, hoàn thiện tác phẩm đến phát hành và phát triển các sản phẩm phái sinh.
Từ thực tiễn hoạt động trong cả lĩnh vực khoa học - công nghệ và sản xuất nội dung, ông Hà Anh Sơn - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Phát triển Công nghệ Minh Việt chia sẻ, điện ảnh Việt Nam còn nhiều dư địa để phát huy, khai thác kho tàng lịch sử phong phú của dân tộc, song vẫn thiếu những công cụ sản xuất phù hợp. Vì vậy, trong nhiều năm qua, doanh nghiệp này đã tập trung nghiên cứu, đầu tư một giải pháp tổng thể nhằm tăng khả năng tái hiện lịch sử trên màn ảnh.
Và câu hỏi đặt ra là phim trường số sẽ tham gia vào hệ sinh thái điện ảnh như thế nào? Nếu chỉ dừng ở việc cung cấp kỹ xảo hoặc bối cảnh ảo, mô hình này mới giải quyết một khâu trong quy trình sản xuất. Để tạo ra giá trị lâu dài, theo ông Hà Anh Sơn, định hướng của đơn vị là xây dựng mô hình gắn với một trường đại học, kết hợp hoạt động công nghệ với đào tạo nhân lực và phát triển ứng dụng, quy trình sản xuất, phát hành, phát triển các sản phẩm phái sinh. Từ đó tạo nền tảng công nghệ sản xuất, đào tạo đội ngũ sáng tạo, hệ thống tham gia sản xuất phim hoạt hình, đồ chơi, phát hành…
Theo ông Sơn, một trong những ứng dụng quan trọng của Phim trường số là sử dụng công nghệ để xây dựng bối cảnh, tái hiện những trận đánh lớn, trong khi diễn viên vẫn trực tiếp thể hiện vai diễn trong không gian được thiết lập. Cách làm này mở ra thêm lựa chọn cho các nhà sản xuất khi thực hiện những cảnh quay phức tạp, đòi hỏi nhiều nguồn lực.
Phim trường số, nếu được đầu tư đúng hướng, có thể trở thành một hướng đi giúp điện ảnh Việt Nam mở rộng biên độ sáng tạo, chủ động hơn trong tổ chức sản xuất. Từ đó, đóng góp tích cực chuyển đổi số ngành điện ảnh và phát triển công nghiệp văn hóa của đất nước.
Trong giai đoạn 2026 - 2027, dự kiến có 4 dự án gắn với sáng kiến Phim trường số, gồm phim điện ảnh lịch sử, series phim truyện, phim tài liệu điện ảnh. Đây sẽ là cơ sở thực tiễn để đánh giá hướng đi này.