Lá phiếu mở lối kỷ nguyên mới

Ý nghĩa của bầu cử sớm nằm ở tinh thần không bỏ sót quyền công dân trong bất cứ hoàn cảnh nào. Với các lực lượng thường trực trên biển, làm việc theo ca kíp và thực hiện nhiệm vụ đặc thù, “đúng ngày bầu cử” đôi khi là điều kiện bất khả thi. Tổ chức bỏ phiếu sớm vì thế là cách Nhà nước chủ động đi tới người dân, bảo đảm quyền bầu cử, quyền ứng cử được thực thi đầy đủ, bình đẳng, đúng với tinh thần dân chủ hiện đại, không để khoảng cách địa lý, điều kiện lao động hay nhiệm vụ an ninh – quốc phòng làm suy giảm quyền làm chủ của nhân dân.

Nhìn lại lịch sử, chúng ta càng hiểu giá trị của mỗi lá phiếu hôm nay. Ngày 6/1/1946, giữa thời khắc “ngàn cân treo sợi tóc” của chính quyền cách mạng non trẻ, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã diễn ra trong không khí sôi nổi và kiên cường. Bất chấp đe dọa, phá hoại, thậm chí có nơi hòm phiếu phải di chuyển để tránh khủng bố, vẫn có 89% cử tri tham gia và bầu được 333 đại biểu Quốc hội đại diện cho cả ba miền. Những con số ấy không chỉ là thống kê thuần túy; mà đó là lời tuyên thệ của một dân tộc vừa giành độc lập: quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, và nhân dân đủ bản lĩnh để “biết sử dụng lá phiếu của mình” một cách sáng suốt. Từ đó, bầu cử trở thành phương thức xác lập chính danh của quyền lực nhà nước ở Việt Nam hiện đại.

Hôm nay, đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên của đổi mới quản trị và phát triển nhanh, bền vững; bầu cử vì vậy không chỉ là “đi bầu cho đủ tỷ lệ”. Bầu cử phải là công cụ nâng cao chất lượng quản trị, củng cố năng lực điều hành ở từng cấp chính quyền. Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015, với nhiều điểm mới theo hướng hiện đại hóa, minh bạch hóa, chuyên nghiệp hóa, đã và đang góp phần nâng chuẩn cuộc bầu cử. Luật củng cố thiết chế tổ chức bầu cử, chuẩn hóa quy trình, tăng thời gian chuẩn bị, quy định khung giờ bỏ phiếu rõ ràng để phòng tránh bầu hộ, bầu thay; đồng thời yêu cầu cơ cấu, thành phần ứng cử viên bảo đảm tính đại diện, trong đó nhấn mạnh tỷ lệ nữ và người dân tộc thiểu số. Quan trọng hơn, pháp luật đã chuyển mạnh từ tư duy “tổ chức bầu cử” sang tư duy “bảo đảm quyền bầu cử”.

Điều đặc biệt của bầu cử nhiệm kỳ này nằm trong bối cảnh tổ chức bộ máy nhà nước đã chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh - thành và phường - xã) vận hành từ 1/7/2025. Trong cấu trúc mới, cấp cơ sở trở thành nơi trực tiếp gần dân, sát dân,  nơi chính sách đi vào cuộc sống và nơi các vấn đề dân sinh cần được tiếp nhận, xử lý nhanh, hiệu quả. Vì vậy, vai trò đại biểu dân cử, từ Quốc hội đến Hội đồng nhân dân, càng phải được đặt đúng vị trí pháp lý là đại biểu của nhân dân. Đại biểu không chỉ là “người được bầu”, mà phải thực sự là “người đại diện” bằng trí tuệ và bản lĩnh lập pháp; bằng sự liêm chính và tinh thần phụng sự; bằng năng lực giám sát và phản biện; và bằng khả năng kết nối tiếng nói của cử tri với quyết sách của Nhà nước.

Chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu mới,  mọi quyết định công phải hướng đến hiệu quả phục vụ nhân dân và chịu trách nhiệm giải trình rõ ràng. Trong điều kiện đó, lá phiếu của cử tri càng cần bảo đảm tính chuẩn xác, thực chất. Mỗi lựa chọn không chỉ quyết định một nhiệm kỳ, mà còn quyết định chất lượng vận hành của bộ máy mới trong quản lý nhà nước, từ đất đai, quy hoạch, an sinh, giáo dục, y tế, môi trường đến cải cách hành chính, chuyển đổi số, phòng chống tham nhũng, lãng phí. Nếu coi quản trị xã hội là một nghề, thì bầu cử chính là khâu lựa chọn những người đủ năng lực và uy tín để làm nghề ấy một cách tử tế, chuyên nghiệp và vì dân.

Không khí bầu cử sớm năm nay ở các khu vực phục vụ lực lượng làm nhiệm vụ dài ngày trên biển mang nhiều tầng ý nghĩa. Ở đó có sự trang nghiêm của nghi thức nhà nước; có sự phấn khởi của việc thực thi trọn vẹn quyền công dân; và có cả hình ảnh sinh động của khối đại đoàn kết trong điều kiện đặc thù, nơi người lính, người kỹ sư dầu khí, người lao động biển bỏ phiếu giữa nhịp ca kíp, giữa nhiệm vụ bám biển. Khi “mặt trận biển” và “mặt trận phát triển” gặp nhau ở thùng phiếu, chúng ta hiểu rằng dân chủ không chỉ diễn ra trong hội trường, mà hiện hữu trong từng lựa chọn bình dị của người dân ở mọi không gian sống và làm việc.

Để cuộc bầu cử thực sự là ngày hội của toàn dân, điều quan trọng nhất vẫn là chất lượng đại biểu và hiệu quả “hậu bầu cử”. Chất lượng đại biểu không tự nhiên có. Chất lượng ấy đến từ quy trình sàng lọc nghiêm túc, từ công tác hiệp thương trách nhiệm, từ vận động bầu cử đúng luật, và từ sự tỉnh táo, phát huy đúng trách nhiệm công dân của từng cử tri khi đặt lá phiếu lựa chọn người “có tài, có đức”. Hiệu quả “hậu bầu cử” nhất định phải đến bằng cam kết hành động thực chất của đại biểu: gần dân, hiểu dân, vì dân; dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm; giám sát đến cùng những vấn đề cử tri gửi gắm.

Những lá phiếu sớm không chỉ khởi động một lịch trình bầu cử. Dân chủ là sức mạnh bền vững khi được tổ chức bằng pháp luật và được vận hành bằng trách nhiệm công dân thực chất. Từ yêu cầu phát triển đất nước đến đòi hỏi tính hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc nâng chuẩn trách nhiệm của người được nhân dân trao quyền càng ý nghĩa hơn bao giờ hết. Từ lá phiếu hôm nay, niềm tin được trao gửi cho một nhiệm kỳ mới - nhiệm kỳ của hành động và trách nhiệm. Mỗi đại biểu được bầu phải xứng đáng với hai chữ đại diện, và mỗi địa phương phải biến khát vọng phát triển thành kết quả cụ thể trong đời sống nhân dân.