Lãi suất nên thuận theo thị trường

Ảnh minh họa.

Bộ luật Dân sự 2015 sẽ chính thức có hiệu lực kể từ ngày 1/1/2017. Trong đó, Khoản 1, Điều 468 của Bộ luật quy định: “Lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20% của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác”. Đây được xem là quy định mới nhất về lãi suất thỏa thuận, tạo hành lang pháp lý để bảo vệ người đi vay và thể hiện được vai trò quản lý của Nhà nước.

Theo TS Cao Sỹ Kiêm - nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN), trần lãi suất cho vay 20%/năm được sử dụng nhằm điều chỉnh hoạt động tín dụng phi chính thức, khống chế nạn cho vay nặng lãi.

Tuy nhiên, vì luật vẫn còn nêu chung chung: “trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác” nên chúng ta cũng cần làm rõ nội hàm của cụm từ này. Cụ thể, theo ông Cao Sỹ Kiêm, tổ chức tín dụng (TCTD) cần được hoạt động theo luật chuyên ngành, và vế câu “trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác” đã mặc nhiên quy định điều đó. Nghĩa là, TCTD được quyền thỏa thuận về lãi suất với khách hàng, như quy định tại Điều 91 Luật các Tổ chức tín dụng năm 2010.

Đồng tình với quan điểm này, TS. Cấn Văn Lực cho rằng, lãi suất là hàng hóa và phải được dựa trên quan hệ cung - cầu. Trần lãi suất chỉ để hạn chế, ngăn ngừa nạn tín dụng đen, làm căn cứ để tòa án xử lý trong các vi phạm dân sự. Còn đối với các TCTD, vốn đã được quản lý bởi luật chuyên ngành thì không nên áp trần lãi suất, mà phải dựa trên thỏa thuận giữa khách hàng và bên cho vay như đúng tinh thần của Luật các Tổ chức tín dụng.

Ông Cấn Văn Lực cũng hoàn toàn đồng ý quan điểm, TCTD cần phải được loại trừ khỏi phạm vi điều chỉnh của Điều khoản 468 về trần lãi suất trong bộ Luật dân sự.

Nhấn mạnh điều này, TS Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tài chính ngân hàng phân tích: Trần lãi suất chỉ nên áp dụng để ngăn chặn tín dụng đen, còn với các tổ chức tín dụng, nên để thị trường tự điều chỉnh quyết định.

Dẫn chứng phân tích dựa trên mức lãi suất cho vay tiêu dùng, ông Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, đây là hình thức vay dựa trên tín chấp, rủi ro rất cao, nếu áp trần, chắc chắn các công ty tài chính (CTTC) sẽ không thể cho vay.

“Lãi suất cho vay tiêu dùng không thể áp trần 20% được vì nó quá thấp so với cấu thành giá vốn. Ở nhiều nước tiên tiến trên thế giới, lãi suất cho vay tiêu dùng hiện cũng ở mức 30% - 50%. Do vậy, hãy nên để thị trường tự điều chỉnh, quyết định mức lãi suất này” - ông Nguyễn Trí Hiếu nói.

Theo khảo sát của Công ty Stox Plus, hiện trên thị trường, ngoài lĩnh vực cho vay tiêu dùng đang có mức lãi suất khá cao, một số các lĩnh vực cho vay khác cũng đang ở mức vượt trần 20% như quy định tại bộ Luật dân sự, trong đó rõ nét nhất là mức lãi suất tính trên chi tiêu thẻ tại một số ngân hàng, thậm chí lên đến 30%.

Các chuyên gia của Stox Plus tin rằng, nếu áp một trần lãi suất cho các TCTD thì không chỉ riêng lĩnh vực cho vay tiêu dùng của công ty tài chính mà cả hệ thống ngân hàng cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.