Lâm Đồng: Rộn ràng không khí đón Katê của đồng bào Chăm
Những ngày này, từ các thôn xóm bình yên cho đến những tháp Chăm trầm mặc tại tỉnh Lâm Đồng lại rộn rã tiếng trống Paranưng và réo rắt nhịp kèn Saranai. Đồng bào Chăm theo đạo Bà-la-môn nơi đây đang tất bật, hân hoan chuẩn bị cho Lễ hội Katê năm 2026, một mùa lễ hội không chỉ rực rỡ sắc màu văn hóa mà còn là nhịp cầu lan tỏa di sản, thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng.

Sức sống của di sản trong đời sống đương đại
Katê là sự kiện tín ngưỡng, tôn giáo và văn hóa lớn nhất trong năm của đồng bào Chăm theo đạo Bà-la-môn. Lễ hội là dịp để người Chăm thành kính tưởng nhớ các vị thần linh, tiền nhân, ông bà tổ tiên và cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia đạo bình an, vạn vật sinh sôi nảy nở. Xuyên suốt chiều dài lịch sử văn hóa, Katê đã vượt ra khỏi ranh giới của một nghi lễ tôn giáo đơn thuần để trở thành biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng và tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc.
Năm nay, Lễ hội Katê tại Lâm Đồng sẽ diễn ra trong 4 ngày (từ 9 đến 12/10) và được tổ chức trọng điểm tại 2 không gian văn hóa lớn: Di tích tháp Pô Sah Inư (phường Phú Thủy) và Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm (xã Bắc Bình).
Đến hẹn lại lên, từ nhiều tuần nay, công tác chuẩn bị đã được các địa phương triển khai vô cùng sôi nổi. Tại 9 xã tập trung đông đồng bào Chăm sinh sống gồm các xã: Tuy Phong, Liên Hương, Bắc Bình, Hồng Thái, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận, Tân Thành, Sơn Mỹ và Tánh Linh, các nghệ nhân và vận động viên đang hăng say tập luyện. Qua mỗi buổi tập, từ cách cất lên tiếng kèn Saranai, từng điệu múa uyển chuyển, câu hát dân ca cho đến các trò chơi dân gian... đều được tái hiện sinh động. Đây không chỉ là quá trình rèn luyện kỹ năng mà còn là cách thức trao truyền, giúp thế hệ trẻ thêm hiểu và thêm tự hào về cội nguồn của dân tộc mình.

Lan tỏa giá trị văn hóa đến công chúng
Điểm nhấn của Lễ hội Katê năm 2026 là sự kết hợp hài hòa giữa "Lễ" và "Hội". Tại quần thể tháp cổ Pô Sah Inư, sau những nghi thức thiêng liêng do các chức sắc tôn giáo người Chăm thực hiện một cách nghiêm cẩn, trang trọng theo đúng phong tục truyền thống để dâng lên các đấng thần linh, phần Hội sẽ bùng nổ với không khí náo nức. Các nghệ nhân sẽ bước vào những phần thi đầy bản sắc văn hóa truyền thống như: thi thổi kèn Saranai, trang trí nghệ thuật các lễ vật trên Thổ-la đơm trầu và Cổ bồng đơm trái cây. Cùng với đó, các trò chơi dân gian như thi đội nước vượt chướng ngại vật, bịt mắt đập niêu... hứa hẹn mang đến tiếng cười rộn rã. Mỗi hoạt động thi tài không chỉ để phân định thắng thua mà ẩn chứa đằng sau là một nét sinh hoạt, kỹ năng lao động hoặc tập quán quý báu được cộng đồng lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Nhằm giúp du khách và người dân có cái nhìn sâu sắc hơn về bề dày lịch sử của vùng đất này, trong những ngày diễn ra lễ hội, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Bảo tàng Cổ vật Mũi Né (phường Mũi Né) tổ chức không gian trưng bày chuyên đề với khoảng 100 hiện vật tiêu biểu, cùng nhiều hình ảnh, tư liệu quý về tháp Chăm.
Thông qua không gian trưng bày tại lễ hội, kỳ vọng di sản sẽ tiếp cận công chúng theo một cách trực quan, sinh động nhất. Người dân và du khách vừa có thể hòa mình vào không khí Katê rộn ràng, vừa có khoảng lặng để chiêm nghiệm, tìm hiểu những giá trị lịch sử vô giá".
Bên cạnh đó, trong lễ khai mạc còn có trình diễn nghề thủ công, dệt thổ cẩm, làm gốm, giới thiệu bánh Gừng truyền thống của người Chăm, văn nghệ dân gian Chăm…

Đến với Katê năm nay, du khách không chỉ dừng lại ở việc "xem" và "nghe", mà còn được chạm tay trực tiếp vào di sản. Mọi người có thể trải nghiệm tự tay vuốt nặn gốm, làm bánh gừng (loại bánh truyền thống không thể thiếu trong các dịp lễ, tết của người Chăm), xem các nữ nghệ nhân thoăn thoắt dệt thổ cẩm, thưởng thức dân ca, dân vũ và trực tiếp tham quan Đền thờ Pô Nit hay làng gốm cổ Bình Đức.
Lễ hội Katê đang gõ cửa từng nếp nhà. Trong niềm vui sum họp, những bộ trang phục rực rỡ sắc màu, những mâm cúng thành kính lại làm bừng sáng không gian đất trời. Việc tổ chức Lễ hội Katê quy mô, bài bản và giàu tính trải nghiệm đã chứng minh sức sống bền bỉ của di sản trong lòng cộng đồng. Lễ hội không chỉ bảo tồn nguyên vẹn giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc Chăm của tỉnh Lâm Đồng, mà còn tạo ra sự kết nối bền chặt với du khách muôn phương, góp phần thiết thực vào công cuộc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.