Làng bánh tất bật vào vụ Tết
Những ngày cận Tết Nguyên đán 2026, các làng bánh truyền thống ở Quảng Ngãi và TP Đà Nẵng trở nên rộn ràng hơn thường lệ. Từ sáng sớm đến khuya các lò bánh luôn đỏ lửa, người thợ cần mẫn làm việc để kịp cho ra những mẻ bánh thơm ngon, góp phần làm nên hương vị Tết cổ truyền của dân tộc.
Chúng tôi về làng Điền Trang, xã Tư Nghĩa, chứng kiến không khí làm bánh ở nơi đây trở nên nhộn nhịp khác thường. Từ tinh mơ đến đêm muộn, tiếng búa gỗ vang đều, hòa cùng hương nếp rang, gừng và đường tỏa khắp xóm làng, không khí của một mùa cao điểm ở làng nghề bánh nổ truyền thống.
Cũng như bánh chưng, bánh tét ở miền Bắc, miền Nam, bánh nổ là thức bánh không thể thiếu trên bàn thờ ngày Tết của người Quảng Ngãi. Đây không chỉ là món quà quê dân dã, mà còn là ký ức, là hương vị gắn với cội nguồn, thường được dùng trong dịp Tết Nguyên đán, cúng ông Táo, lễ giỗ, lễ họ.
Tại cơ sở của bà Nguyễn Thị Lượng (52 tuổi), ở thôn Điền Trang, không khí làm việc diễn ra liên tục từ sáng sớm đến chiều tối. Trong căn nhà nhỏ, người rang nếp, người trộn đường, gừng, người ép khuôn, người cắt bánh, đóng gói;… tất cả phối hợp nhịp nhàng để kịp giao đơn cho thương lái và khách đặt khắp nơi.
Gắn bó với nghề hơn 20 năm, bà Lượng cho biết: “Bánh nổ là nghề gia truyền, được ông bà để lại. Tất cả đều làm thủ công, không dùng phụ gia hay hóa chất. Nguyên liệu chỉ có nếp, đường trắng và gừng. Nhờ giữ đúng hương vị xưa nên bánh ngày càng được ưa chuộng, lượng tiêu thụ Tết năm nào cũng tăng”.
Theo các hộ làm nghề ở địa phương, bánh nổ có giá bán khá bình dân, dao động từ 40.000 đến 100.000 đồng/kg tùy loại. Tuy làm quanh năm, nhưng vào cao điểm Tết, sản lượng phải tăng gấp ba, thậm chí gấp bốn lần ngày thường mới đáp ứng kịp nhu cầu.
Quy trình làm bánh nổ đòi hỏi sự tỉ mỉ và sức lực. Nếp được rang nổ thành bỏng, sàng lọc kỹ, trộn với đường nấu keo và gừng xay nhuyễn. Hỗn hợp sau đó được đổ vào khuôn cao khoảng 40 đến 45cm, rồi dùng vồ gỗ nện đều tay để bánh chặt, không rỗng ruột. Khi bánh nguội, người thợ cắt thành từng lát vuông vức, đem sấy và đóng gói.
Trước đây, khuôn và búa đều làm bằng gỗ, nay nhiều hộ đã chuyển sang khuôn thép chịu lực để tăng độ bền, nhưng cách làm thủ công vẫn được giữ nguyên, như một cách gìn giữ “hồn” của nghề. Hiện toàn tỉnh Quảng Ngãi có hơn chục hộ còn bám trụ với nghề bánh nổ truyền thống. Dù không ồn ào, không sản xuất đại trà, nhưng mỗi mùa Tết, bánh nổ Điền Trang lại “cháy hàng”, theo chân người con xứ Quảng đi khắp mọi miền.
Lãnh đạo UBND xã Tư Nghĩa cho biết, bánh nổ đã được xây dựng thành sản phẩm OCOP địa phương. Thời gian tới, bên cạnh việc giữ vững thương hiệu bánh nổ Điền Trang, địa phương sẽ tiếp tục nhân rộng và phát triển, vừa giữ gìn nghề truyền thống, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn.
Trong khi đó, tại Đà Nẵng, cơ sở sản xuất bánh khô mè ở phường Cẩm Lệ, những ngày này, công nhân tất bật làm việc suốt ngày đêm. Đây là giai đoạn cao điểm của cơ sở khi nhu cầu mua sắm, biếu tặng và thờ cúng tổ tiên của người dân trong dịp Tết cổ truyền của dân tộc tăng mạnh.
Theo anh Huỳnh Đức Sol, chủ cơ sở, mỗi mẻ bánh khô mè thành phẩm đều phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, từ khâu chọn nguyên liệu đến chế biến, nhằm đảm bảo độ giòn xốp và hương vị đặc trưng. Sản phẩm của cơ sở mang đậm giá trị truyền thống của Đà Nẵng và hiện đã được chứng nhận OCOP 4 sao với 6 dòng sản phẩm.
“Để đáp ứng nhu cầu thị trường dịp Tết, doanh nghiệp chủ động dự trữ nguyên liệu, bố trí nhân công tăng ca, nâng sản lượng khoảng 15 đến 20% so với năm trước, tương đương 300.000 đến 350.000 sản phẩm cung ứng ra thị trường. Bên cạnh các mẫu mã quen thuộc, cơ sở còn đa dạng hóa hình thức đóng gói, phát triển các set quà Tết, combo 5 hộp, 10 hộp hoặc thùng quà lớn, vừa tiện lợi, trang nhã, vừa giữ nét truyền thống”- anh Sol cho biết.
Không chỉ khẳng định vị thế tại thị trường trong nước, bánh khô mè Bà Liễu Mẹ còn từng bước vươn ra thị trường quốc tế. Trong năm 2025, thông qua các chương trình xúc tiến thương mại của Bộ Công thương và Sở Công thương TP Đà Nẵng, sản phẩm đã được giới thiệu tại Moscow (Nga) và Seoul (Hàn Quốc). Đặc biệt, tại Hàn Quốc, cơ sở đã ký biên bản ghi nhớ với các đối tác phân phối qua kênh truyền hình và thương mại điện tử, mở ra cơ hội xuất khẩu bền vững.
Anh Sol chia sẻ, việc thấy món bánh quê hương được khách quốc tế đón nhận là niềm tự hào lớn, đồng thời cũng là động lực để gia đình tiếp tục gìn giữ nghề truyền thống, nâng cao chất lượng sản phẩm, từng bước đưa đặc sản Đà Nẵng chinh phục những thị trường khó tính hơn.
