Báo Đại Đoàn Kết Tinh hoa Việt

Làng nghề tàu hũ ky trăm năm lưu giữ tinh hoa nghề truyền thống

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Làng nghề tàu hũ ky trăm năm lưu giữ tinh hoa nghề truyền thống

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

Hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, làng nghề tàu hũ ky Mỹ Hòa, phường Cái Vồn, tỉnh Vĩnh Long vẫn bền bỉ đỏ lửa mỗi ngày, gìn giữ nghề truyền thống, tạo việc làm và khẳng định giá trị của một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Anh Hà Trung Hiếu, người thợ trẻ của làng nghề đang phơi tàu hũ ky. Ảnh: Thanh Lâm
Anh Hà Trung Hiếu, người thợ trẻ của làng nghề đang phơi tàu hũ ky. Ảnh: Thanh Lâm

Hơn một thế kỷ giữ nghề bên dòng Đông Thành

Khi nắng sớm vừa phủ lên những giàn phơi ven sông Đông Thành, không gian làng nghề tàu hũ ky Mỹ Hòa đã rộn ràng tiếng xay đậu, nhóm bếp. Trong những căn nhà nằm sát mé sông, các chảo nước đậu nghi ngút khói, người thợ chăm chú theo dõi từng lớp váng mỏng đang dần kết lại trên mặt nước. Chỉ bằng một thanh tre nhỏ, lớp váng ấy được nhẹ nhàng nhấc lên, kéo thành từng tấm mỏng rồi đưa lên giàn phơi. Công việc tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi nhiều năm kinh nghiệm, sự khéo léo và sức bền để đứng hàng giờ bên bếp nóng.

Suốt hơn 100 năm qua, những bếp lửa ấy chưa bao giờ tắt. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long, nghề làm tàu hũ ky bắt nguồn từ nghề gia truyền của người Hoa vào đầu thế kỷ XX. Năm 1912, ông Châu Xường cùng vợ và hai người con là Châu Khoạnh (1894-1974) và Châu Sầm (1900-1973) bắt đầu làm những mẻ tàu hũ ky đầu tiên. Từ vài chảo đậu ban đầu, nghề dần lan rộng, hình thành nên làng nghề nổi tiếng của vùng đất Mỹ Hòa, nay thuộc phường Cái Vồn.

Là thế hệ thứ ba gắn bó với nghề, ông Đinh Công Hoàng, 76 tuổi, Chủ nhiệm Tổ hợp tác Tàu hũ ky Mỹ Hòa, gần như dành trọn cuộc đời bên những chảo đậu nghi ngút khói. Hơn 70 năm qua, ông tiếp nối nghề của cha ông, rồi truyền lại cho con cháu. Theo ông Hoàng, bí quyết làm nên tàu hũ ky ngon không nằm ở công thức mà ở kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm. Người thợ phải biết quan sát màu váng, giữ nhiệt ổn định và tính toán nguyên liệu phù hợp để mỗi 100kg đậu nành cho khoảng 36kg thành phẩm đạt chất lượng.

Không chỉ người cao tuổi, lớp trẻ hôm nay cũng đang tiếp tục giữ nhịp cho làng nghề. Anh Hà Trung Hiếu cho biết, công việc tuy không quá nặng nhọc nhưng đòi hỏi người làm phải quen với sức nóng của bếp lửa và nhiều đêm thức trắng theo từng mẻ đậu. Đổi lại, nghề mang đến nguồn thu nhập ổn định để anh trang trải cuộc sống và góp phần giữ gìn nghề truyền thống của quê hương.

Trải qua hơn một thế kỷ, từ một nghề gia truyền của vài hộ dân, tàu hũ ky Mỹ Hòa đã trở thành sinh kế của nhiều gia đình ven sông.

Anh Châu Thanh Bền, cháu đời thứ 4 của cụ Châu Khoạnh đang xếp từng lá tàu hũ ky để chuẩn bị xuất bán. Ảnh: Thanh Lâm
Anh Châu Thanh Bền, cháu đời thứ 4 của cụ Châu Khoạnh đang xếp từng lá tàu hũ ky để chuẩn bị xuất bán. Ảnh: Thanh Lâm

Giữ lửa làng nghề

Hơn 100 năm tồn tại, làng nghề tàu hũ ky Mỹ Hòa không đứng yên mà từng bước thích ứng với sự thay đổi của thị trường. Từ những bếp đun bằng rơm, nhiều cơ sở chuyển sang dùng than hoặc đầu tư lò hơi; máy móc cũng được đưa vào một số công đoạn như xay, lọc đậu nhằm giảm sức lao động và nâng cao năng suất. Dẫu vậy, công đoạn quyết định chất lượng sản phẩm vẫn phụ thuộc vào đôi mắt tinh tường và đôi bàn tay khéo léo của người thợ. Tiếp nối nghề truyền thống của gia đình, anh Châu Thanh Bền - cháu đời thứ tư của cụ Châu Khoạnh, vẫn tất bật bên những chảo đậu mỗi ngày. Với khoảng 20 chảo nấu, mỗi ngày cơ sở sử dụng hơn 100kg đậu nành để sản xuất khoảng 40kg tàu hũ ky thành phẩm cung cấp cho thương lái. Theo anh Bền, nghề không quá nặng nhọc nhưng muốn gắn bó lâu dài phải chịu được sức nóng của bếp lửa, đồng thời có sự kiên trì và tình yêu với nghề mà ông cha để lại.

Không chỉ người sản xuất, nhiều thương lái cũng đồng hành cùng sự phát triển của làng nghề. Ông Nguyễn Thành Phương - Chủ tịch UBND phường Cái Vồn, cho biết sau sáp nhập, địa phương đã khảo sát, nắm nguyện vọng người dân làng nghề để có giải pháp hỗ trợ phù hợp. Phường tạo điều kiện tiếp cận vốn vay, ứng dụng khoa học kỹ thuật, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và hoàn thiện sản phẩm đạt chứng nhận OCOP. Đồng thời, địa phương từng bước đầu tư cầu, bến, kết nối các đơn vị lữ hành đưa làng nghề vào tour du lịch, góp phần thu hút du khách và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Bên cạnh giá trị kinh tế, tàu hũ ky Mỹ Hòa còn từng bước khẳng định vị thế bằng những dấu mốc quan trọng. Năm 2013, sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận nhãn hiệu tập thể; năm 2017 đạt giải thưởng Sản phẩm tiêu biểu ĐBSCL. Đặc biệt, ngày 4/8/2022, nghề làm tàu hũ ky xã Mỹ Hòa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đến ngày 3/4/2023, tỉnh Vĩnh Long tổ chức lễ công bố quyết định công nhận di sản, mở ra cơ hội để địa phương tiếp tục bảo tồn, quảng bá và phát triển làng nghề gắn với du lịch trải nghiệm.

Giữa nhịp sống hiện đại, những bếp lửa bên dòng Đông Thành vẫn đỏ mỗi ngày. Hết lớp người này đến lớp người khác lặng lẽ tiếp nối nghề cha ông, giữ gìn hương vị mộc mạc đã gắn bó với vùng đất hơn một thế kỷ. Chính sự bền bỉ ấy đã làm nên sức sống của làng nghề tàu hũ ky Mỹ Hòa hôm nay.

Thanh Lâm