Lạng Sơn chuyển hướng phát triển nông nghiệp theo chiều sâu

Sự chuyển dịch ấy không nằm ở việc mở rộng diện tích bằng mọi giá mà ở quá trình hình thành các vùng nguyên liệu tập trung gắn với lợi thế từng địa phương. Từ sản xuất phân tán, nhiều ngành hàng đã từng bước phát triển theo hướng hàng hóa, tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư chế biến, liên kết tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm. Đây cũng là nền tảng để nông nghiệp Lạng Sơn từng bước chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy thị trường làm trung tâm và giá trị gia tăng làm mục tiêu phát triển.

Để hiện thực hóa định hướng đó, tỉnh Lạng Sơn đang triển khai đồng bộ Nghị quyết số 24-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển nông, lâm nghiệp tập trung, bền vững gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm giai đoạn 2026-2030 và Nghị quyết số 02/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về một số chính sách hỗ trợ đầu tư vào nông nghiệp. Điểm mới của các chính sách là không chỉ hỗ trợ sản xuất mà tập trung vào những khâu tạo ra giá trị gia tăng như phát triển vùng nguyên liệu, hỗ trợ tín dụng, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Theo Nghị quyết số 02/2026/NQ-HĐND, các dự án thuộc danh mục cây trồng, vật nuôi chủ lực được hỗ trợ 100% lãi suất tín dụng trong hạn mức vay tối đa 10 tỷ đồng/dự án hoặc phương án. Thời gian hỗ trợ từ 3 năm đối với cây hàng năm, cây dược liệu đến tối đa 12 năm đối với cây hồi, quế, rừng gỗ lớn và một số cây lâu năm khác. Tỉnh cũng hỗ trợ kinh phí mua giống đối với một số cây trồng có giá trị kinh tế cao như mắc ca, hồng Nhật, dẻ lấy hạt; hỗ trợ tới 70% chi phí đầu tư xây dựng, thiết bị cho các cơ sở chế biến, giết mổ và có cơ chế khuyến khích phát triển sản phẩm OCOP thông qua chính sách thưởng đối với sản phẩm đạt hạng sao hoặc nâng hạng.

Danh mục cây trồng, vật nuôi chủ lực được xây dựng khá toàn diện, gồm các nhóm cây lâu năm như hồi, quế, mắc ca, cây ăn quả; cây hàng năm như thạch đen, ớt, dứa; các loại dược liệu cùng nhiều đối tượng chăn nuôi, thủy sản. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thu hút doanh nghiệp đầu tư, hình thành các vùng sản xuất tập trung và thúc đẩy liên kết từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ.

Trong bức tranh chuyển dịch đó, cây hồi là minh chứng rõ nét cho hướng phát triển theo chiều sâu của nông nghiệp Lạng Sơn. Toàn tỉnh hiện có trên 46.000 ha hồi, chiếm hơn 70% diện tích hồi cả nước, sản lượng hoa hồi khô hằng năm đạt từ 10.000 đến 16.000 tấn, mang lại giá trị khoảng 1.700 tỷ đồng.

Điều đáng chú ý là giá trị của cây hồi ngày càng được nâng lên nhờ hoạt động chế biến sâu. Thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư máy móc, công nghệ để đa dạng hóa sản phẩm.

Công ty TNHH Chế biến và Xuất khẩu nông lâm sản Lạng Sơn là một trong những đơn vị tiên phong khi liên kết với người dân xây dựng 40 ha hồi hữu cơ làm vùng nguyên liệu, đồng thời nghiên cứu, phát triển khoảng 20 sản phẩm từ hồi. Bên cạnh hoa hồi khô và tinh dầu, doanh nghiệp còn đưa ra thị trường nhiều sản phẩm tiêu dùng như xà phòng, nước giặt, nước rửa chén mang hương hồi, góp phần nâng cao giá trị của loại cây trồng đặc sản này.

Không chỉ doanh nghiệp, người dân tại các vùng nguyên liệu cũng chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Tại xã Điềm He, nơi có hơn 780 ha hồi, nhiều hộ đã đầu tư kho chứa, lò sấy để sơ chế hoa hồi tươi thành hồi khô phục vụ xuất khẩu. Hiện toàn xã có hơn 100 hộ tham gia thu mua, sơ chế hồi với sản lượng khoảng 1.500 - 2.000 tấn hồi khô mỗi năm. Một số hộ còn sản xuất tinh dầu hồi để cung cấp ra thị trường, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm ngay tại địa phương.

Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 3 doanh nghiệp, 14 hợp tác xã, 17 hộ kinh doanh cùng nhiều hộ gia đình tham gia sơ chế, chế biến các sản phẩm từ hồi. Việc hình thành mạng lưới chế biến và tiêu thụ đã từng bước giúp người trồng hồi giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô, đồng thời mở rộng thị trường trong nước đối với các sản phẩm có giá trị gia tăng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành nông nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định. Tổng diện tích gieo trồng vụ Đông - Xuân đạt hơn 47.200 ha; việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi được đẩy mạnh; chăn nuôi phát triển ổn định; sản lượng thủy sản nuôi trồng tăng 3,02% so với cùng kỳ; hơn 534 nghìn ha rừng được quản lý, bảo vệ thường xuyên. Đây là nền tảng để tỉnh tiếp tục thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Thanh Nhàn đề nghị ngành Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết số 24-NQ/TU và Nghị quyết số 02/2026/NQ-HĐND; tăng cường kiểm tra, hướng dẫn đến tận cấp xã để các cơ chế, chính sách thực sự đi vào cuộc sống, biến các nghị quyết thành động lực phát triển kinh tế trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, rà soát danh mục cây trồng chủ lực, đẩy mạnh chương trình OCOP, thúc đẩy giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực nông nghiệp, đất đai và môi trường.

Việc chuyển từ tư duy "tăng sản lượng" sang "tăng giá trị" đang mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp Lạng Sơn. Khi vùng nguyên liệu, doanh nghiệp chế biến và thị trường được kết nối chặt chẽ hơn, nông sản của tỉnh không chỉ nâng cao sức cạnh tranh mà còn tạo thêm giá trị trên mỗi đơn vị sản phẩm, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và xây dựng nền nông nghiệp phát triển bền vững.