Lễ hội chùa Tây Phương 2026: Khi di sản được đánh thức
“Nhớ ngày mùng 6 tháng 3/ Ăn cơm với cà đi hội chùa Tây”… Câu ca dao xứ Đoài như một lời hẹn, mỗi độ tháng Ba âm lịch lại gọi bước chân người tìm về chùa Tây Phương - không chỉ để trẩy hội, mà còn để chạm vào một di sản đang được đánh thức trong đời sống hôm nay.
Lễ hội chùa Tây Phương năm 2026 đã mở đầu từ ngày 20/4 (tức mồng 4/3 âm lịch) trong không khí trang trọng, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương. Sau ngày khai hội, dòng người vẫn tiếp tục đổ về, nhất là khi ngày chính hội mùng 6/3 âm lịch. Theo kế hoạch, lễ hội kéo dài đến hết ngày 24/4 (tức mùng 8/3 âm lịch).
Ông Cấn Văn Hương - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Tây Phương, Trưởng ban tổ chức Lễ hội truyền thống quốc gia chùa Tây Phương cho biết, lễ hội chùa Tây Phương từ lâu đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc sắc, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của nhân dân địa phương. “Trải qua nhiều thế hệ, lễ hội chùa Tây Phương không ngừng được gìn giữ, bồi đắp và phát huy, trở thành không gian hội tụ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc”, ông Hương nhấn mạnh.
Chùa Tây Phương tọa lạc trên núi Câu Lâu, xã Tây Phương, TP Hà Nội. Chùa được xây dựng bằng các vật liệu truyền thống như gỗ lim, đá ong và gạch nung, tạo nên vẻ đẹp cổ kính, bề thế nhưng vẫn hài hòa với thiên nhiên. Đặc biệt, hệ thống mái chùa được thiết kế theo kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái, với các đầu đao cong vút mang đậm nét kiến trúc cổ Việt Nam.
Chùa nổi tiếng với hệ thống tượng Phật bằng gỗ sơn son thiếp vàng, được coi là kiệt tác điêu khắc của nghệ thuật tôn giáo Việt Nam. Đặc biệt, 18 bức tượng La Hán được tạc từ gỗ mít vào thế kỷ XVIII với những đường nét chạm khắc sống động, thể hiện rõ thần thái và tâm trạng của từng vị La Hán. Những bức tượng này không chỉ có giá trị nghệ thuật cao mà còn phản ánh tư tưởng Phật giáo sâu sắc. Nhà thơ Huy Cận từng viết: “Mặt cúi, mặt nghiêng, mặt ngoảnh sau/ Quay theo tám hướng hỏi trời sâu…”, gợi lên những câu hỏi lặng lẽ mà sâu xa về con người và cõi nhân sinh.
Không phải ngẫu nhiên mà chùa Tây Phương được coi là một trong những di sản đặc sắc của Thủ đô. Năm 2014, di tích được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt; năm 2015, bộ tượng Phật giáo thời Tây Sơn được công nhận là Bảo vật quốc gia. Tiếp đó, năm 2022, nơi đây được xác lập là điểm đến du lịch của Hà Nội, và đến năm 2025, “Hội chùa Tây Phương” được ghi danh vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Những danh hiệu ấy không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là lời nhắc về trách nhiệm gìn giữ và phát huy giá trị di sản.
Giữa nhịp sống hiện đại, việc tổ chức lễ hội không chỉ góp phần bảo tồn di sản, mà còn quảng bá hình ảnh văn hóa Thủ đô. Qua đó, từng bước xây dựng chùa Tây Phương trở thành điểm đến văn hóa tâm linh hấp dẫn, thu hút du khách trong và ngoài nước.
Bước qua gần 250 bậc đá ong lên chùa, khách thập phương trẩy hội sẽ nhận ra di sản không nằm yên như một ký ức xa xôi, mà đang được đánh thức - qua từng bước chân lên bậc đá ong, qua ánh nhìn dừng lại trước một pho tượng, và qua ý thức gìn giữ của mỗi người khi đi qua một mùa hội.