Lễ hội Hương quế Trà Leng: Biểu tượng của phát triển xanh, sinh kế bền vững

Trong 2 ngày 4 và 5/7 tại Khu dân cư Bằng La (xã Trà Leng, TP Đà Nẵng) diễn ra Lễ hội Hương quế Trà Leng lần thứ I - năm 2026 với chủ đề “Niềm tin và khát vọng vươn xa”.

Cây quế - Tượng trưng cho sức mạnh của người Trà Leng

Lễ hội có nhiều hoạt động phong phú như: Phiên chợ quế, dược liệu và nông sản; không gian trưng bày sản phẩm OCOP; cuộc thi sáng tạo sản phẩm từ quế Trà Leng; ẩm thực bản địa; cồng chiêng; cuộc thi hát Ting Ting, hội thi vẽ tranh, các trò chơi dân gian…

Ngoài ra, Lễ hội còn tổ chức các hoạt động tham quan, trải nghiệm sinh thái và văn hóa vùng quế Trà Leng, giúp người dân và du khách khám phá cảnh quan thiên nhiên, đời sống cộng đồng cùng những giá trị đặc sắc gắn của cây quế.

Điểm nhấn của lễ hội là chương trình khai mạc tối 4/7.

Chương trình nghệ thuật đêm khai mạc gồm 3 chương, trong đó chương 1: “Khởi nguồn” sẽ tái hiện bản sắc văn hóa và hành trình gắn bó của người dân với núi rừng, cây quế Trà Leng.

Chương 2: “Niềm tin”, kể lại câu chuyện vượt qua khó khăn, mất mát bằng ý chí và tinh thần đoàn kết của cộng đồng; Chương 3: “Khát vọng vươn xa” thể hiện một Trà Leng đang đổi mới, phát triển và mang hương quế vươn xa đến mọi miền.

Ông Châu Minh Nghĩa, Chủ tịch UBND xã Trà Leng cho biết, đối với người Trà Leng, quế không chỉ là một loại cây, mà còn là ký ức, là tài sản cha mẹ dành cho con, là niềm tin gửi vào tương lai, là lời hứa của hôm nay dành cho mai sau.

Tại Trà Leng, hương quế không chỉ tỏa ra từ những cánh rừng xanh ngút ngàn, mà còn lan tỏa từ bàn tay cần cù của bao thế hệ người dân. Hương quế đã đi vào từng mái nhà, từng câu chuyện, từng phong tục và trở thành một phần tâm hồn của đồng bào Ca Dong, Mơ Nông.

“Đã có những thời điểm Trà Leng phải đối mặt với những thử thách vô cùng khắc nghiệt. Thiên tai có thể làm đổi thay địa hình. Bão lũ có thể cuốn đi nhà cửa nhưng không thể cuốn đi ý chí của con người Trà Leng. Chính từ những gian khó ấy, chúng ta càng hiểu hơn giá trị của sự đoàn kết, của tình người và của khát vọng vươn lên. Có những vùng đất được nhớ đến bởi vẻ đẹp của núi non. Có những vùng đất được nhắc đến bởi những sản vật nổi tiếng. Nhưng cũng có những vùng đất được khắc ghi bởi sức mạnh của con người. Trà Leng là một vùng đất như thế”, ông Châu Minh Nghĩa chia sẻ.

Phát triển văn hóa bản địa thành du lịch cộng đồng

“Trà Leng hôm nay đang bước vào một chặng đường mới. Chúng tôi mong muốn cây quế không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn trở thành biểu tượng của phát triển xanh, của du lịch cộng đồng, của văn hóa bản địa và của sinh kế bền vững.

Chúng tôi mong muốn mỗi vườn quế không chỉ là nơi sản xuất, mà còn là một không gian để kể những câu chuyện về lịch sử, văn hóa và con người Trà Leng. Mỗi sản phẩm từ quế không chỉ mang hương thơm của núi rừng. Mà còn mang theo lòng tự hào của cả một vùng đất”, ông Châu Minh Nghĩa ấp ủ.

Chủ tịch UBND xã Trà Leng cũng kỳ vọng, sau lễ hội, khi nhắc đến Trà Leng, mọi người sẽ không chỉ nhớ đến hương quế với những gian hàng đậm đà bản sắc, mà còn nhớ đến từ hài lòng của người dân, nụ cười của du khách.

Cùng dự chung vui với Lễ hội Hương quế Trà Leng và phát biểu tại lễ khai mạc, ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Đà Nẵng, cho biết sau hợp nhất với tỉnh Quảng Nam, TP Đà Nẵng (mới) có không gian phát triển rộng hơn.

Trong đó khu vực miền núi phía Tây Nam với 70% diện tích tự nhiên là đất lâm nghiệp, sở hữu hệ sinh thái rừng, đa dạng sinh học, dược liệu và văn hóa, tri thức bản địa phong phú, đặc sắc.

Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển các ngành hàng lâm sản, dược liệu và cây hương liệu theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu.

Trong không gian đó, Quế Trà My - “Cao Sơn Ngọc Quế”, là một trong những sản vật nổi tiếng của vùng Trà My trước đây, nổi lên như một sản phẩm có tính biểu tượng, hội tụ đồng thời giá trị kinh tế, văn hóa và sinh thái.

Không chỉ có giá trị dược liệu và tinh dầu cao, cây quế còn tạo ra nhiều sản phẩm phục vụ ngành thực phẩm, mỹ phẩm thiên nhiên, chăm sóc sức khỏe, thủ công mỹ nghệ và du lịch trải nghiệm.

Đặc biệt, tháng 10/2011, Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm quế Trà My, đây là cơ hội để phát triển cây quế trên địa bàn trong thời gian đến.

Theo ông Lê Trí Thanh, định hướng quy hoạch vùng Quế Trà My phấn đấu đạt quy mô khoảng 10.000 ha đến năm 2030, trong đó ổn định vùng nguyên liệu khoảng 7.500 ha và trồng mới khoảng 2.500 ha.

Đây là quy mô đủ lớn để hình thành vùng dược liệu và hương liệu có khả năng cạnh tranh nếu được tổ chức theo chuỗi giá trị đồng bộ. Trong khi đó hiện nay diện tích quế toàn vùng khoảng 3.000 ha, mới đạt khoảng 30% quy mô định hướng.

Công tác bảo tồn giống bước đầu đạt kết quả nhất định với việc công nhận cây trội, chuyển hóa rừng giống và phát triển một số mô hình nhân giống. Một số sản phẩm từ quế đã được công nhận OCOP, như tinh dầu quế, bột quế và sản phẩm thủ công mỹ nghệ.

Tiếp cận “không gian kinh tế quế”

Tuy nhiên, quá trình phát triển Quế Trà My hiện vẫn đối mặt với nhiều thách thức như: diện tích trồng còn phân tán; nguy cơ lai tạp giống. Đồng thời, năng lực chế biến sâu còn hạn chế; liên kết chuỗi giá trị chưa chặt chẽ; hạ tầng vùng miền núi còn khó khăn; khả năng truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu chưa tương xứng với tiềm năng.

“Quế Trà Leng gắn bó mật thiết với đời sống, tập quán và bản sắc văn hóa của đồng bào Cadong, MơNông. Việc tổ chức Lễ hội là hành động thiết thực để giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, đồng thời tạo sân chơi văn hóa cho các thế hệ trẻ tiếp nối và tự hào về nguồn cội.

Trong giai đoạn mới, phát triển quế cần được tiếp cận như một “không gian kinh tế quế” – nơi cây quế là trung tâm kết nối nhiều lĩnh vực: nguyên liệu, chế biến, thủ công mỹ nghệ, du lịch sinh thái, văn hóa cộng đồng và bảo vệ rừng. Đây là hướng đi phù hợp với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chiến lược phát triển miền núi của thành phố”, ông Lê Trí Thanh nhấn mạnh.

Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Đà Nẵng cũng ghi nhận Trà Leng có vai trò đặc biệt quan trọng: vừa là vùng lõi bảo tồn nguồn gen, vừa là trung tâm giống, vùng sản xuất hữu cơ, đồng thời là không gian văn hóa và du lịch quế.

Tương lai của Quế Trà My chính là sự kết hợp giữa tài nguyên bản địa, khoa học công nghệ, cộng đồng làm chủ thể và văn hóa – sinh thái làm bản sắc. Lễ hội Hương quế Trà Leng cũng mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm gắn với làng quế, vườn ươm và thác Crăng Mã.

Do đó, địa phương cần xây dựng sản phẩm du lịch thân thiện, an toàn, tôn trọng bản sắc văn hóa và bảo vệ môi trường; đồng thời đào tạo hướng dẫn viên bản địa và liên kết với doanh nghiệp du lịch để tăng thu nhập cho người dân.

“Thành công của Lễ hội hôm nay là kết quả của sự chung tay của chính quyền, tổ chức, doanh nghiệp, nhà khoa học và nhân dân, tôi kêu gọi các sở, ngành tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, xúc tiến thương mại và đào tạo; doanh nghiệp, HTX tăng cường liên kết, đầu tư chế biến sâu; người dân giữ gìn bản sắc, tham gia tích cực và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; các đơn vị truyền thông đồng hành quảng bá hình ảnh Quế Trà Leng rộng rãi hơn, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa, nâng tầm thương hiệu sản phẩm và mở ra nhiều cơ hội phát triển bền vững cho Trà Leng, đưa Quế Trà Leng ngày càng phát triển, giàu bản sắc và thịnh vượng”, ông Lê Trí Thanh tin tưởng.