Lễ tại tâm

Câu chuyện lễ hội đầu năm, ở thời điểm mấy năm trước, luôn là chủ đề nóng trên báo chí. Suốt tháng Giêng, những điểm nóng lễ hội thường có sự theo dõi của hàng trăm cơ quan thông tấn. Và theo đó, nhiều vấn đề được xới xáo, đặt ra. Nhưng rồi, “căn bệnh” hội hè nhuốn màu sai quấy vẫn chưa thấy cải thiện được là bao. Sự sùng bái đến mê tín, dị đoan, kéo theo đó là những câu chuyện đốt vàng mã, lạm dụng chuyện dâng sao giải hạn gây lãng phí rất nhiều tiền của. Hai năm nay, khi dịch bệnh xuất hiện, việc phải hạn chế tụ tập đông người đã khiến mùa lễ hội không còn xôn xao, không trở thành tâm điểm gây bức xúc dư luận.

Người dân có thể tự sửa soạn tâm hồn mình, thắp nén hương vái vọng từ chính ngôi nhà của mình, để cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, sức khỏe và tài lộc…

Hòa thượng Thích Gia Quang- Phó Chủ tịch Hội đồng trị sự, Trưởng ban Thông tin Truyền thông Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết, thực hiện Chỉ thị 05/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về một số biện pháp cấp bách phòng, chống dịch Covid-19, công văn số 416/BNV-TGCP của Bộ Nội vụ gửi lãnh đạo các tổ chức tôn giáo hướng dẫn thực hiện một số biện pháp cấp bách phòng, chống dịch Covid-19 trong các cơ sở tôn giáo, cơ sở tín ngưỡng và công văn số 21/CV-HĐTS của Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam về thực hiện nghiêm các biện pháp tăng cường phòng, chống dịch Covid-19… Chư tôn đức tăng ni khuyến khích các phật tử tụng kinh, cầu nguyện tại nhà, gia đình nào cầu nguyện tại gia đình đó, cầu nguyện cho thế giới hòa bình, chúng sinh an lạc, nhất là cầu nguyện dịch Covid-19 sớm tiêu trừ; học tập kinh điển, nghe pháp trên các phương tiện thông tin đại chúng của Giáo hội như Phatgiao.org.vn, Phatsuonline, Giacngoonline và trên các kênh Youtube.

“Trước tình hình diễn biến phức tạp của dịch bệnh hiện nay, các chùa, tự viện, tín đồ phật tử và nhân dân cần nghiêm túc phòng dịch, nêu cao ý thức trách nhiệm với cộng đồng theo tinh thần Phật giáo đồng hành cùng dân tộc…”, Hòa thượng Thích Gia Quang nhấn mạnh.

Để đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng và thực hành tín ngưỡng của người dân mà vẫn đảm báo phòng, tránh Covid-19, nhiều cơ sở thờ tự tại Hà Nội đã tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để tổ chức các hoạt động như lễ cầu an, dâng sao giải hạn... theo hình thức trực tuyến. Tại chùa Quán Sứ (Hà Nội) - Trụ sở của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, nhà chùa vẫn nhận cầu an, giải hạn cho người dân trong tháng Giêng. Các sãi sẽ hướng dẫn người dân gửi đầy đủ thông tin nếu có nhu cầu được làm lễ cầu an, sau đó gửi cho các sư trong chùa viết sớ. Phiếu đăng ký được gửi cho mỗi người ghi rõ: “Giáo hội Phật giáo Việt Nam chùa Quán Sứ Hà Nội, Phiếu đăng ký cầu an - giải hạn” và có ghi đầy đủ ngày giờ, số thứ tự để vái vọng, nhận lộc. Theo đúng ngày giờ trong phiếu, thầy sẽ làm lễ bên trong chùa và người dân có thể vái vọng ở nhà.

Bên cạnh đó, hình thức làm lễ cầu an trực tuyến được Giáo hội Phật giáo Việt Nam khuyến khích các chùa thực hiện để tránh tập trung đông người. Trước Tết Tân Sửu, Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã ban hành văn bản hướng dẫn việc tổ chức các lễ cầu nguyện quốc thái dân an (lễ cầu an) trong dịp Tết cổ truyền. Ban Thường trực Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam đề nghị toàn thể tăng ni, phật tử các chùa, cơ sở tự viện trong cả nước thực hiện Tết 5K để cầu nguyện quốc thái dân an, dịch bệnh sớm tiêu trừ, đem lại sự bình an, may mắn cho mọi người, mọi nhà.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam, nhận thức rõ sẽ giúp mỗi người dân có tinh thần tốt hơn, thoải mái và nhẹ nhàng hơn trước những khó khăn như dịch bệnh Covid-19 hiện nay. Trong bối cảnh dịch bệnh, nhiều lễ hội lớn trên cả nước đã dừng khai hội, các khu di tích đặc biệt cũng tạm đóng cửa đón khách để đảm bảo sức khỏe cộng đồng. Bởi vậy, người dân không đi lễ để cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, thuận buồm xuôi gió. Điều này đã dẫn đến tâm lý nhiều người không được thoải mái. Tuy nhiên, cũng chính trong bối cảnh này, mỗi người dân cần tự mình có cách thức nhất định để củng cố tinh thần, vượt qua khó khăn.

“Nếu chúng ta vẫn có thể đến với các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo như đền, chùa, hãy nhớ kỹ nguyên tắc 5K của Bộ Y tế để giữ an toàn cho cá nhân và cộng đồng. Trong trường hợp không thể đến được đền, chùa, các phương tiện truyền thông có thể giúp chúng ta lắng nghe, thực hành tín ngưỡng, tôn giáo mà không nhất thiết phải đến trực tiếp. Mỗi người đều cần dành thêm thời gian cho gia đình để thể hiện tinh thần báo hiếu trong dịp đầu năm mới…”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.

Cùng quan điểm này, Thượng tọa Thích Không Nhiên cho rằng, chính hoàn cảnh dịch bệnh hiện nay là một cơ hội để cho người dân, sau một quá trình quá tải về lễ hội đầu xuân như dư luận đã nói, trở thành dịp để người ta trở về nhà, nối kết gia đình. “Lâu nay người ta hướng ra, dịp này là cơ hội để hướng vào nếp sống tâm linh của từng gia đình, có sự nối kết; đó cũng là cách để cân bằng lại đời sống văn hóa tâm linh trong cộng đồng”, Thượng tọa Thích Không Nhiên nêu quan điểm.

Trong khi đó, TS Nguyễn Đức Thành bày tỏ: Đi được lễ hội đúng dịp cũng tốt. Nhưng với nhiều người khác, không nhất thiết phải đi đúng dịp đông người. Năm nay không đi được, tôi nghĩ cũng có cái để soi chiếu, thử xem năm không đi cầu xin có khác gì nhiều không, hay là vẫn như thế.

Từ quan sát cá nhân, TS Nguyễn Đức Thành cho rằng, một số lễ hội ở nước ta chưa thực sự đi sâu vào trong lòng, nên người ta dường như không hướng vào trong mà thường hướng ra ngoài. Do đó những sự kiện lễ hội của mình thường mang tính chất thương mại. Đối với người đi có chút gì đó giải trí, còn phía tổ chức mang tính thương mại nhiều. “Khi phát triển đủ sâu qua những trải nghiệm kiểu như lần này, người ta có thể thấy rằng việc trải nghiệm có thể đến từ bên trong hay từ một cách thức khác, từ đó dẫn đến một cách tổ chức khác chăng? Tôi hi vọng như thế, và đây cũng là điều kiện hay”, TS Thành bày tỏ.

Quả là như vậy. Hãy thử lắng lại một vài năm, dừng lại và suy ngẫm kỹ càng hơn, hẳn mỗi người trong chúng ta sẽ tự rút ra cho mình cách hành xử đúng đắn hơn. Liệu ta có a dua với việc thực hành các tín ngưỡng trong mùa lễ hội? Liệu ta đã hành xử đúng đắn chưa khi cũng góp phẩn vào việc khiến các lễ hội trở nên quá tải?...