Lo cho dân

Su su rớt giá, bà con nông dân thu hoạch để cho bò (Ảnh minh họa).

Tuy nhiên, có một điều đáng ghi nhận, đó là trong hơn hai năm trở lại đây, nhờ truyền thông và cộng đồng mạng, người dân cả nước đã không ít lần kêu gọi, hô hào nhau cùng chung tay tiêu thụ nông sản ế thừa cho bà con nông dân. Còn nhớ, năm 2014, các chiến dịch “giải cứu nông sản” đã được cộng đồng mạng cấp tập tổ chức để giải quyết nguy cơ các loại nông sản như khoai tây, dưa hấu, hành tím, khoai lang… tồn đọng, ế thừa, ùn tắc tại cửa khẩu biên giới phía Bắc.

Hành động của truyền thông và “cộng đồng mạng” đã “rung động” đến tất cả các nhà làm quản lý. Và trong 2 năm 2014 và 2015, hàng loạt các cuộc hội thảo, hội nghị và cả các chương trình thiện nguyện xúc tiến tiêu thụ hàng nông sản cho bà con nông dân đã được nhà quản lý tổ chức với mục đích ngăn chặn tình trạng ế thừa nông sản như đã diễn ra nhiều năm trước.

Dư luận hẳn chưa quên câu chuyện tháng 4 năm 2015, tại trụ sở Bộ Công thương, Công đoàn cơ quan Bộ đã phối hợp với Cục Xuất nhập khẩu tổ chức chương trình thiện nguyện mua dưa hấu hỗ trợ cho nông dân miền Trung. Sau sự kiện này, 14 tấn dưa bị ùn ứ ở cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn) đã được tiêu thụ hết giúp bà con nông dân thoát cảnh ế thừa dưa hấu. Vừa thoát cảnh ế thừa, bà con nông dân địa phương trồng dưa hấu còn không lo bị rớt giá dưa do giá bán đến tay người tiêu dùng vẫn theo giá của thị trường, không lâm cảnh thương lái ép giá.

Trong bối cảnh toàn xã hội chung tay tiêu thụ nông sản cho nông dân, việc đó được đánh giá là nghĩa cử đẹp của ngành công thương. Không chỉ dừng lại ở các chương trình thiện nguyện, Bộ Công thương – cơ quan chủ quản chuyên trách lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa và thị trường trong nước - đã lên kế hoạch để tìm cách tiêu thụ nông sản cho bà con nông dân các địa phương trên cả nước.

Theo đó, vào mùa nhãn, mùa vải hay bất cứ vụ mùa nông sản nào sắp thu hoạch, chiến dịch “tiêu thụ nông sản, chống ùn tắc tại cửa khẩu” luôn được nhà quản lý xây dựng từ trước, không phải đợi đến lúc “nước đến chân mới nhảy” như đã từng xảy ra những năm trước. Thế nên khác với mọi năm, vụ mùa vải thiều năm 2014 và 2015, hàng trăm ngàn tấn vải thiều thu hoạch tại Bắc Giang, Hải Dương đều được tiêu thụ hết, bà con nông dân được cả mùa lẫn giá. Dư luận xã hội đã không còn phải chứng kiến cảnh nông dân trồng vải phải bán với giá 1.000 đồng/kg vải như trước kia. Tương tự, những chuyến xe dưa hấu, xoài, thanh long… cũng không phải dùng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm khi không tiêu thụ được.

Và gần đây nhất, ngày 28/12 vừa qua, Bộ Công thương cũng đã tổ chức hội nghị bàn giải pháp đẩy mạnh tiêu thụ mặt hàng dưa hấu mùa vụ 2015/2016. Mục đích của hội nghị này cũng không nằm ngoài việc tìm ra những giải pháp cấp bách, kịp thời ngăn chặn tình trạng ùn tắc dưa hấu tại cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn) – nơi mà hầu như năm nào dư luận cũng phải chứng kiến cảnh hàng trăm xe chở nông sản ùn ứ chờ thông quan xuất sang Trung Quốc.

Theo đánh giá của Giám đốc Sở Công thương tỉnh Lạng Sơn, trong những năm qua, để giảm thiểu tình trạng ùn tắc nông sản nói chung, dưa hấu nói riêng tại khu vực cửa khẩu Tân Thanh, UBND tỉnh Lạng Sơn đã chủ động tiến hành các biện pháp như kéo dài thời gian làm việc của các cơ quan tại cửa khẩu Tân Thanh, cử đại diện sang làm việc với chính quyền Trung Quốc đề nghị tạo điều kiện thuận lợi cho thông quan hàng hóa, bố trí lực lượng công an giữ trật tự và phân luồng xe từ xa để giảm bớt lượng xe tập trung tại khu vực biên giới…

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh, Bộ cũng đã chủ động có văn bản chỉ đạo các đơn vị trực thuộc cũng như có văn bản đề nghị các địa phương phối hợp điều tiết để làm sao hạn chế thấp nhất thực trạng “được mùa rớt giá” giảm thiểu những mất mát cho bà con nông dân.

Những việc làm của nhà quản lý có thể chưa hoàn toàn giải tỏa ngay được những điểm nghẽn tại các cửa khẩu phía Bắc, có thể chưa hoàn toàn giảm nhẹ những gánh nặng cho bà con nông dân mỗi vụ thu hoạch nông sản, song, những động thái đó cho thấy sự quan tâm của những người có trách nhiệm đã kịp thời hơn, sát sao hơn đến đời sống của 70% dân số Việt Nam. Động thái đó cho thấy, nhà quản lý đã không còn đứng ngoài cuộc, hay nói đúng hơn, chỉ đợi “nước đến chân mới nhảy” để bà con nông dân “tự bơi” với hàng tấn nông sản ế thừa tồn đọng như đã xảy ra nhiều năm về trước.

Mặc dù theo đánh giá của giới chuyên gia kinh tế, những chương trình thiện nguyện để “giải cứu nông sản” mà nhà quản lý đang thực thi mới chỉ là giải pháp tình thế, chỉ có thể “thông tắc” hàng hóa tại cửa khẩu biên giới ở thời điểm trước mắt, song, rõ ràng không thể phủ nhận, những hành động đó, nghĩa cử đó của nhà quản lý cũng đang giúp cho người nông dân thoát cảnh “khóc ròng” trước mỗi vụ dưa hấu hay bất kỳ một vụ nông sản nào khác.

Tất nhiên, về lâu dài, giới chuyên gia ngành nông nghiệp cho rằng, ngành nông nghiệp cần phải thay đổi phương thức sản xuất, mới có thể thay đổi được đời sống thu nhập của bà con nông dân. Đó là, phải làm sao tạo được chuỗi liên kết từ nhà sản xuất đến DN đến người tiêu dùng. Và muốn tạo được sự liên kết ấy, chỉ một mình nhà quản lý sẽ khó có thể làm được, cần có sự đồng thuận, chung tay của cả DN, nhà khoa học và nhà sản xuất (người nông dân). Nói như GS.TS Võ Tòng Xuân, chỉ khi liên kết “4 nhà” thực sự bền chặt, nông sản do bà con nông dân làm ra mới được tiêu thụ ổn định, khi đó, đời sống, thu nhập của người nông dân mới hết bấp bênh.