Loại bỏ các khoản phí, lệ phí không cần thiết

ĐB Trần Quốc Tuấn (Trà Vinh) phát biểu tại hội trường, ngày 18-6

Loại bỏ thu phí bảo trì đường bộ với xe gắn máy

ĐB Trần Quốc Tuấn (Trà Vinh) đề nghị cần loại bỏ 1 số loại phí, lệ phí không cần thiết là điều nên làm để góp phần nâng cao mức sống cho người dân. Đây là tâm tư, nguyện vọng của người dân, đặc biệt là những hộ nông dân ở các vùng nông thôn, miền núi. Theo ông Tuấn, hiện nay đang tồn tại nhiều loại phí rất bất hợp lý và không cần thiết, gây khó khăn cho người dân, gây trở ngại cho sự phát triển của xã hội. Dẫn ra ví dụ cụ thể về các khoản phí không hợp lý, ông Tuấn nhắc lại câu chuyện con gà từ lúc nuôi đến lúc giết thịt phải chịu 14 loại phí đã được Chủ tịch Quốc hội và 2 Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài chính ghi nhận tại phiên chất vấn ngày 11-66. Đây là một minh chứng cụ thể về những loại phí bất hợp lý mà người dân phải chấp nhận nộp.

“Tôi đề nghị Luật Phí và lệ phí cần phải có một nguyên tắc phân cấp rõ ràng để quy định cụ thể danh mục phí và lệ phí, loại nào là do Chính phủ quy định, loại nào là do Chính phủ phân cấp cho các bộ, ngành và các Bộ, ngành đó được quy định những loại phí nào, còn loại nào do chính quyền địa phương quy định. Có như vậy sẽ dễ dàng thực hiện hơn vì một khi phân cấp không rõ ràng, thiếu minh bạch, dễ dẫn đến bất cập trong quản lý và sử dụng các nguồn thu từ các loại phí và lệ phí”, ông Tuấn đề xuất.

ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP.HCM) phát biểu tại hội trường, ngày 19-6

Để tránh phí gây gánh nặng cho người dân, ĐB Đặng Ngọc Nghĩa (Thừa Thiên - Huế) đề nghị Ban soạn thảo cần rà soát kỹ và thống kê đầy đủ đề nghị khi Luật ban hành thì mọi cơ quan, tổ chức, không phải đóng thêm một khoản phí, lệ phí nào nữa. Đồng thời, ban soạn thảo cần rà soát các danh mục phí, lệ phí, làm sao đảm bảo tránh thất thu cho ngân sách và cũng đảm bảo thuận lợi cho người dân, ông Nghĩa nói.
Đồng quan điểm, ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP.HCM) đề nghị Chính phủ, Ban soạn thảo tiếp tục rà soát hoàn thiện danh mục phí, để Quốc hội ban hành kèm theo Luật này. Mặt khác, Chính phủ và Ban soạn thảo cần rà soát, lắng nghe ý kiến người dân, chủ doanh nghiệp, chủ cơ sở, để tiếp thu bãi bỏ một số khoản phí, lệ phí không hợp lý. Một số khoản phí, lệ phí có số thu thấp, chi phí hành thu cao, công tác hành thu phức tạp, quản lý thu và sử dụng nguồn thu kém hiệu quả, như việc thu phí sử dụng đường bộ trên đầu phương tiện xe mô tô là bất hợp lý. Bà Quyết Tâm đề nghị cần bãi bỏ khoản phí này, vì khoản phí này hiện nay không được người dân đồng tình và khoản phí đó đã hội đủ những yếu tố hạn chế như nó vừa không hợp lý, vừa thiếu tính công bằng, vừa khó công khai minh bạch, khó hiểu và khó thực hiện trong thực tiễn.

ĐB Nguyễn Thị Nguyệt Hường (Hà Nội) phát biểu tại hội trường, ngày 18-6

Làm rõ giá dịch vụ y tế, giáo dục

Vấn đề học phí, viện phí nên quy định như thế nào trong Dự thảo Luật cũng được các ĐB đặc biệt quan tâm.

ĐB Nguyễn Thị Nguyệt Hường (TP Hà Nội) cho biết: Theo Dự thảo Luật thì viện phí và học phí đã được chuyển sang thực hiện theo cơ chế giá, theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Giá, đây là hai khoản chi phí tác động rất mạnh đến đời sống của từng người dân, nhất là trẻ em. Do đó, mặc dù viện phí và học phí thuộc nhóm hoạt động dịch vụ do nhà nước định giá, nhưng ĐB Nguyệt Hường vẫn mong muốn và đề nghị Quốc hội cũng như Chính phủ cần quy định lộ trình, cơ chế quản lý và chính sách học phí cho các trường công lập, chính sách miễn giảm cụ thể để viện phí, học phí không trở thành gánh nặng đối với những người nghèo, những gia đình chính sách, người già neo đơn.

ĐB Nguyễn Văn Tiên (Tiền Giang) tỏ ra băn khoăn về vấn đề viện phí và học phí, trong Dự thảo Luật. Ông Tiên đề nghị cần làm rõ khái niệm của học phí, viện phí là khoản phí hay là giá. Bởi, gọi là giá chỉ được một điểm là điều chỉnh khi giá thị trường biến động và do Bộ Y tế ban hành. Gọi là phí thì phải là Bộ Tài chính ban hành. Nếu gọi như cũ là gọi theo pháp lệnh thì không hợp, gọi theo quan điểm mới của Luật Phí, lệ phí thì thực ra nó là học phí và viện phí.

“Từ trước đến giờ tôi có cảm giác chúng ta đang đi đêm, Nhà nước chi tiền rất nhiều nhưng vẫn mang tiếng. Nhiều ĐBQH cũng chưa hiểu, bảo chưa có giá dịch vụ y tế, chưa có giá học phí, chúng ta đã ban hành và thực hiện mấy năm nay, huống chi là đến người dân! Nếu chúng ta sử dụng khái niệm viện phí thì chúng ta thấy được là Nhà nước bao cấp điều gì, tất cả mọi người được hưởng giá đấy, những người không có bảo hiểm y tế cũng phải được hưởng giá đấy”- ông Tiên nói.

Còn, ĐB Lê Nam (Thanh Hoá) đề cập đến một thực tế bất cập giữa bệnh viện công và tư. Trong khi bệnh viện công được bao cấp, bệnh viện tư phải tự làm hết mọi thứ nhưng cuối cùng giá cơ bản như nhau. Đó là sự bất công và cũng chính là trì trệ trong khám, chữa bệnh hiện nay của chúng ta. Nếu muốn giải quyết được những bất công, khó khăn để chuyển thành giá thì nhà nước phải bỏ quy định này đi, chỉ đầu tư những bệnh viện về xã hội, những chính sách cho người nghèo, còn tiền đó dành mua bảo hiểm y tế cho người dân, dành để đầu tư cho các trạm y tế ở vùng sâu, vùng xa thì hiệu quả hơn rất nhiều.

Với giáo dục cũng vậy, tại sao một trường đại học của nước ngoài mở tại Việt Nam thu một tháng mấy triệu thì không sao, vì đây là thỏa thuận giữa người dạy và người học, đây là giá bán cho người có nhu cầu mua. Đại học của Việt Nam tại sao lại phải quy định là “ông” phải chấp hành thế này, thế kia- ông Tiên lấy ví dụ. Rõ ràng, nếu thu học phí cao thì người ta không học “đồng tiền đi liền với khúc ruột”, nhưng học phí bỏ ra mà xứng đáng giá trị của nó thì người ta mới mua. Tại sao chúng ta lại bó chặt chuyện này. Ông Nam cho rằng đây chính là một trong những nút chúng ta phải thắt trong việc thực hiện chính sách mới, quản lý tài chính và ngân sách.

Vì vậy, ĐB Lê Nam đề nghị QH đặc biệt quan tâm là việc chuyển học phí và viện phí sang cơ chế giá. Tuy nhiên, ĐB này cũng đề nghị học phí cho cấp phổ thông thì QH phải đặc biệt quan tâm, bởi vì vấn đề này rất nhạy cảm và ảnh hưởng trực tiếp quyền được học hành của người dân đã ghi trong Hiến pháp. Không phải vì xã hội hóa mà chúng ta đánh đồng tất cả mọi cái, làm mất cơ hội học tập của người dân và vi hiến là không được.