Báo Đại Đoàn Kết Xã hội

Lộc trời thành sinh kế bền vững

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Lộc trời thành sinh kế bền vững

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News
Lộc trời thành sinh kế bền vững
Cánh đồng rươi kết hợp trồng lúa ở xã Bắc Thụy Anh (tỉnh Hưng Yên). Ảnh: Duy Hưng.

Từ lộc trời vốn phụ thuộc con nước, người dân một số tỉnh duyên hải Bắc bộ đã kết hợp sản xuất lúa hữu cơ với nuôi rươi, tạo ra hai nguồn sản phẩm sạch trên cùng một thửa ruộng, nâng giá trị đồng đất và mở hướng sinh kế bền vững, thân thiện với môi trường.

Một thửa ruộng, hai nguồn thu

Theo ông Trần Minh Hưng - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hưng Yên, rươi là sản vật quen thuộc ở vùng cửa sông, bãi bồi và được nông dân nhiều địa phương phía Nam tỉnh xem là lộc trời. Vào tháng 9, tháng 10 âm lịch, theo con nước thủy triều, rươi ngoi lên và người dân chỉ cần tháo nước vào ruộng để thu hoạch, không mất chi phí con giống, thức ăn, công chăm sóc.

Tuy nhiên, hiệu quả thu hoạch lộc trời phụ thuộc vào thiên nhiên, thời tiết, con nước, sản lượng năm nhiều, năm ít và mỗi năm chỉ có một vụ. Từ năm 2023 đến nay, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hưng Yên đã hỗ trợ nông dân triển khai mô hình nuôi rươi kết hợp sản xuất lúa, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm, gia tăng giá trị và tạo sinh kế bền vững.

Ông Nguyễn Duy Vĩnh, nông dân xã Phụ Dực, cho biết gia đình có 2,5ha canh tác theo mô hình lúa - rươi trên vùng đất bãi ven sông Hóa. Ông được Trung tâm Khuyến nông tỉnh hướng dẫn kỹ thuật, cung cấp giống lúa, rươi và vật tư sản xuất. Theo ông Vĩnh, mỗi năm gia đình làm một vụ lúa xuân, sau đó dành ruộng cho rươi sinh trưởng, không sử dụng hóa chất. Rơm rạ được vùi xuống đất tạo nguồn thức ăn cho rươi; ngược lại, rươi bổ sung dinh dưỡng, giúp đất màu mỡ, tơi xốp, tạo điều kiện cho lúa vụ sau phát triển. Mô hình tạo vòng tuần hoàn tự nhiên, vừa cho sản phẩm sạch, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Từ khi áp dụng mô hình, mỗi vụ ông Vĩnh thu hoạch khoảng 1.600 kg rươi/ha và 54 tấn thóc/ha. Với giá rươi 250.000 - 300.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, mỗi ha ông thu lợi hơn 300 triệu đồng, cao hơn cả trăm triệu đồng so với cách canh tác cũ. Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hưng Yên, mô hình lúa - rươi hiện được triển khai với quy mô khoảng 500ha; riêng xã Bắc Thụy Anh có khoảng 75ha. Chính quyền tỉnh đã đầu tư 11 tỷ đồng xây dựng 6 tuyến giao thông nội đồng, kênh dẫn nước để hỗ trợ phát triển mô hình.

Từ lộc trời đến sản phẩm hàng hóa

Tại Ninh Bình, mô hình lúa - rươi không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập mà còn tạo ra sản phẩm gạo sinh thái ruộng rươi đạt OCOP 5 sao. Khoảng 100 hộ dân ở hai xã Hồng Phong, Nghĩa Sơn liên kết với Công ty TNHH Toản Xuân sản xuất trên diện tích 50 ha ở hạ nguồn sông Đáy.

Ông Trần Văn Hùng, nông dân xã Hồng Phong, cho biết doanh nghiệp cung cấp giống, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm; yêu cầu ruộng không sử dụng hóa chất. Sau vụ lúa xuân, ruộng được dành cho rươi sinh trưởng. “Sau khi thu hoạch lúa, tôi cày lật đất, vùi rạ tạo nguồn thức ăn cho rươi. Nếu con nước thuận lợi, tháng 9, tháng 10 sẽ cho thu hoạch” - ông Hùng nói.

Ông Hoàng Quang Tuyến - Phó Chủ tịch UBND xã Hồng Phong khẳng định: Từ một sản vật vốn phụ thuộc vào con nước, mô hình sản xuất lúa trên ruộng rươi đang tạo ra một chuỗi giá trị mới. Người nông dân có thêm thu nhập, doanh nghiệp có vùng nguyên liệu, thị trường có thêm sản phẩm gạo sạch và rươi chất lượng cao. Môi trường đất, nước được giữ gìn bởi chính yêu cầu sản xuất sạch, hệ sinh thái đồng ruộng qua đó được khôi phục, bảo vệ, phát triển. Chính vì vậy, địa phương đang nghiên cứu mở rộng vùng trồng lúa - rươi, xây dựng vùng sản xuất tập trung, sử dụng nguồn nước riêng, đẩy mạnh liên kết để nâng cao thu nhập, bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân.

Xuất phát từ nhu cầu gia tăng giá trị ruộng đồng và cung cấp sản phẩm sạch cho thị trường, ngày 25/3, UBND tỉnh Ninh Bình đã chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận Công ty TNHH Toản Xuân làm nhà đầu tư dự án “Xây dựng vùng lúa hữu cơ sinh thái tập trung” trên khu đất bãi bồi gần 40ha tại xã Giao Minh. Nằm biệt lập ở vùng cửa sông Hồng, khu đất có điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển mô hình lúa hữu cơ kết hợp khai thác thủy sản tự nhiên. Dự án dự kiến sản xuất khoảng 250 tấn lúa, tương đương 150 tấn gạo hữu cơ mỗi năm, phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu; đồng thời khai thác nguồn lợi thủy sản tự nhiên, trong đó có rươi.

Duy Hưng