Lợi mình, hại người

Mới hôm 6, 7/9 vừa qua, hàng chục người dân nuôi cá lồng bè trên sông Chà Và (xã Long Sơn,TP Vũng Tàu) đã tá hỏa khi tất cả cá nuôi của mình bỗng lăn ra chết. Bức xúc, người dân đã chở cá chết đem đổ vào cổng các nhà máy chế biến thủy, hải sản trong khu vực vì cho rằng đây là những nơi gây ra thảm họa. Người dân cũng chở cá đến trụ sở UBND tỉnh để gây áp lực, kêu cứu.

Phản ứng của những người dân dù sao cũng chỉ là giọt nước tràn ly, khi không còn con đường nào khác là phải “kêu”. Bao tháng ngày vất vả, đầu tư, chăm sóc, đồng vốn vay để mua thức ăn hàng ngày, chờ mong đến ngày thu hoạch. Ai ngờ, đùng một cái… trắng tay. Bao nhiêu hệ lụy sẽ đổ xuống đầu những người dân nghèo này.

Có lẽ vì hiểu sâu, thông cảm cùng bà con, đồng thời cũng để thực hiện trách nhiệm của mình mà UBND tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã ngay lập tức vào cuộc. Chủ tịch UBND tỉnh cùng các sở, ban ngành đã tổ chức gặp mặt các hộ dân để lắng nghe. UBND tỉnh cùng các ban ngành đã họp khẩn về tình trạng ô nhiễm ở sông Chà Và, chỉ đạo các cơ quan chức năng làm rõ nguyên nhân. Và như đánh giá của các cơ quan chức năng, con số thiệt hại của 10 hộ dân là hơn 10 tỉ đồng. Đặc biệt, qua rà soát, sự thiệt hại hàng năm do ô nhiễm nước sông ở đây lên tới hàng trăm triệu đồng. Thiệt hại kéo dài nhiều năm đã là con số không nhỏ, không còn là vấn đề cục bộ, bình thường.

Sự vào cuộc cũng như sự trấn an kịp thời của chính quyền, tìm biện pháp xử lý, hỗ trợ cũng phần nào làm người dân bớt đi nỗi buồn mất tài sản. Tuy nhiên, vấn đề là làm sao phải giải quyết triệt để, tận gốc? UBND tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu đã ra quyết định thanh tra 22 cơ sở, doanh nghiệp chế biến thủy hải sản, có chủ trương đình chỉ hoạt động có thời hạn 18 cơ sở chế biến hải sản tại xã Tân Hải trong tháng 9-2015. Cho dù ngay các cơ sở chế biến hải sản, phát triển ngành công nghiệp chế biến này cũng cần được quan tâm, khuyến khích phát triển, nhưng tất cả cần phải thực hiện đúng pháp luật, trước hết phải bảo đảm bảo vệ sinh, môi trường.

Tình trạng vi phạm các quy định về môi trường, xả nước thải, rác thải, chất độc hại ra môi trường lâu nay vẫn thường xuyên xảy ra ở nhiều nơi; từ người dân cho đến các cơ sở, đơn vị, doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp chỉ vì lợi nhuận trước mắt đã bỏ qua, không tuân theo các quy định về hệ thống xử lý nước thải, chất thải.

Ngay trong ngày 7/9, khi chính quyền tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đang cùng bà con nông dân xử lý việc cá chết thì tại Cần Thơ, Phòng Cảnh sát Môi trường phòng, chống tội phạm về môi trường Công an Cần Thơ đã bắt quả tang công nhân Công ty Phương Duy dùng ghe gắn máy chở chất thải rắn thả xuống rạch Cái Chôm ra sông Hậu. Kiểm tra Công ty này cho thấy, Công ty xả nước thải trực tiếp ra sông Hậu, không qua hệ thống xử lý.

Vi phạm kiểu như doanh nghiệp nói trên đó đây còn nhiều, quá nhiều. Cùng với các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp, tình trạng người dân ở nhiều nơi xả rác, xác súc vật chết bừa bãi cũng góp phần làm ô nhiễm môi trường chung. Thật lạ là ở nhiều vùng quê, hiện người ta vẫn hồn nhiên đem rác, súc vật chết ném xuống sông, xuống kênh.

Cái lợi trước mắt về kinh tế đối với doanh nghiệp, cái tiện trước mắt với người dân là sạch nhà mình, nhưng cái hại ngay lập tức, kiểu như gây chết cá lồng, nguồn nuôi thủy sản của bà con nông dân. Và cái hại sau đó là môi trường nước bị ô nhiễm trầm trọng. Không chỉ triệt nguồn sống của các loài, mà triệt nguồn sống, sản xuất lâu dài của chính người vi phạm. Một con vật chết, một túi rác độc hại, nếu xử lý đúng quy định thì không mấy khó khăn, nhưng chỉ vô tình, tùy tiện vứt xuống sông, kênh có thể là nguồn gây bệnh dịch cho cả một vùng, nhiều nơi, mà thiệt hại thật khó lường. Bởi vậy, vấn đề bảo vệ môi trường, những quy định pháp luật về bảo vệ môi trường cần được đặc biệt tôn trọng, thực hiện nghiêm.

Luật Bảo vệ môi trường đã ra đời từ năm 2005, có hiệu lực từ 1/7/2006. Tuy nhiên, có không ít công dân, cơ quan, doanh nghiệp thiếu quan tâm, không chấp hành đúng quy định của Luật. Những quy định về quản lý chất thải, xử lý chất thải nguy hại đều đã được quy định rõ. Ví như Khoản 2, Điều 60 của Luật quy định về việc kiểm soát, xử lý ô nhiễm môi trường nước trong lưu vực sông: “Chất thải từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, xây dựng, giao thông vận tải, khai thác khoáng sản dưới lòng sông và chất thải sinh hoạt của các hộ gia đình sinh sống trên sông phải được kiểm soát và bảo đảm yêu cầu về bảo vệ môi trường trước khi thải vào sông”.

Điều 37 quy định rõ với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phải đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường như phải có hệ thống kết cấu hạ tầng thu gom và xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn ra môi trường. Có đủ phương tiện, thiết bị thu gom, lưu trữ chất thải rắn và phải thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn.v..v.

Ngay cả những quy định về bảo vệ môi trường đối với từng hộ gia đình, cá nhân cũng rất nghiêm ngặt. Tuy nhiên, vì thiếu quan tâm, thiếu ý thức pháp luật, trách nhiệm với cộng đồng và chính mình, mà cá nhân, nhiều hộ gia đình, đơn vị doanh nghiệp đã vô tư vi phạm luật, vô tư gây hại cho môi trường, cũng một phần do sự lơi lỏng, thiếu kiểm tra, kiểm soát, xử lý chưa nghiêm minh của các cơ quan chức năng.

Sự biến đổi khí hậu, tác động vào đời sống người dân đang mỗi ngày một phức tạp. Nắng nóng, mưa dông, sự xâm thực của nước biển mỗi ngày một tăng. Tương lai nhiều vùng thuộc đồng bằng sông Cửu Long sẽ bị ảnh hưởng nặng nề. Có thể rồi đến những thời kỳ, thay vì trồng lúa, người nông dân phải nuôi trồng thủy, hải sản. Nếu không tuân thủ luật môi trường, bảo vệ môi trường nghiêm ngặt, e có ngày khi tỉnh ra thì đã muộn.