Luật Thương mại điện tử giúp hệ sinh thái số minh bạch, an toàn

Sáng 24/7, Sở Công thương TPHCM phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Hội nghị triển khai Luật TMĐT và các quy định liên quan với chủ đề “Xây dựng hệ sinh thái TMĐT an toàn, minh bạch”. Hội nghị thu hút sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hiệp hội và các nền tảng TMĐT.

Phát biểu tại hội nghị, ông Bùi Tá Hoàng Vũ - Giám đốc Sở Công thương TPHCM cho biết, hành vi mua sắm của người tiêu dùng đã thay đổi rất lớn trong những năm gần đây, kéo theo sự phát triển mạnh mẽ của TMĐT. Theo ông Vũ, nếu doanh nghiệp nắm bắt đúng xu hướng và khai thác hiệu quả thì đây sẽ là cơ hội rất lớn để mở rộng hoạt động kinh doanh.

Ông Vũ dẫn số liệu cụ thể, quy mô thị trường thương mại của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 40 tỷ USD, trong đó TMĐT đạt khoảng 12 tỷ USD, tăng trưởng trên 35%. Ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia thị trường, tạo nên môi trường cạnh tranh sôi động.

“Rõ ràng quy mô thị trường TMĐT của Việt Nam rất lớn, song muốn khai thác hiệu quả doanh nghiệp phải hiểu và thực hiện đúng các quy định của pháp luật. Đây là lĩnh vực rất phức tạp, nếu không nắm rõ rất dễ vi phạm hoặc vô tình tiếp tay cho tình trạng kinh doanh hàng giả, hàng nhái” - ông Vũ nhận định.

Theo Giám đốc Sở Công thương thành phố, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước là xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng, tạo môi trường kinh doanh minh bạch để doanh nghiệp phát triển hiệu quả và cạnh tranh lành mạnh.

Làm rõ những điểm mới của Luật Thương mại điện tử, ông Nguyễn Hữu Tuấn - Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số, Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công thương) cho hay, luật quy định nhiều biện pháp nhằm tăng tính minh bạch đối với người bán trên các sàn TMĐT.

Nghĩa là, người bán phải thực hiện định danh, có ký quỹ và chịu trách nhiệm hoàn toàn đối với hàng hóa, dịch vụ cung cấp. Hệ thống cũng quy định thời gian chờ 5 ngày để tiếp nhận khiếu nại trước khi hoàn tất một số giao dịch, đồng thời tăng cường minh bạch trong việc tích hợp với các nền tảng giao hàng và các dịch vụ liên quan.

Ông Tuấn thông tin thêm, từ ngày 1/7 vừa qua, các website thương mại điện tử phải thực hiện lại việc định danh điện tử theo quy định mới nhằm tăng cường khả năng quản lý và xác thực chủ thể kinh doanh trên môi trường số.

Liên quan đến tính minh bạch của TMĐT, một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là hoạt động quảng cáo trên môi trường số. Bà Phạm Đắc Mỵ Trân - Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố khẳng định, với quy định mới doanh nghiệp không thể viện lý do “không biết” khi để xảy ra quảng cáo sai sự thật hoặc gây hiểu lầm cho người tiêu dùng.

Đại diện Sở Văn hóa và Thể thao chia sẻ, nhiều quảng cáo hiện nay vẫn sử dụng các nội dung như “uống là khỏi hẳn”, “hiệu quả 100%” đối với thực phẩm chức năng hoặc những thông điệp thổi phồng công dụng như vụ quảng cáo kẹo Kera với nội dung “ăn một viên kẹo bằng cả đĩa rau luộc”. Những hình thức quảng cáo này đều cần được kiểm soát chặt chẽ.

“Không được thổi phồng hoặc sai lệch công dụng sản phẩm bởi sự minh bạch chính là yếu tố tạo dựng niềm tin của người tiêu dùng và giúp quảng cáo trên môi trường số phát triển bền vững”, bà Trân nhấn mạnh.

Ở góc độ bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng, Thượng tá Hồ Thọ Hải - đại diện Công an TPHCM cho rằng, TMĐT đang trở thành một trong những lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế số, song cũng là môi trường kinh doanh đầy thách thức.

Theo ông Hải, các hành vi vi phạm hiện không chỉ dừng ở kinh doanh hàng giả, hàng cấm, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn mở rộng sang quảng cáo sai sự thật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thu thập, mua bán trái phép dữ liệu cá nhân,...

Qua điều tra các vụ án lừa đảo trên không gian mạng, lực lượng Công an nhận thấy, các đối tượng thường khai thác thông tin cá nhân như họ tên, số điện thoại, địa chỉ, lịch sử mua sắm hoặc thông tin đơn hàng để xây dựng các kịch bản lừa đảo phù hợp với từng nạn nhân.

Ông Hải lưu ý, mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong TMĐT hiện đã tăng đáng kể, tương xứng với doanh thu và quy mô hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời cảnh báo nguy cơ giả mạo thương hiệu để lừa đảo khách hàng ngày càng gia tăng.

Đơn cử, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đã thiết lập chế tài xử phạt mang tính răn đe cao, mức phạt có thể lên đến 5% tổng doanh thu đối với hành vi vi phạm chuyển dữ liệu xuyên biên giới hoặc phạt tới 10 lần khoản thu lợi bất chính nếu hành vi liên quan tới hành vi mua bán dữ liệu.

Theo Bộ Công thương, chỉ trong thời gian ngắn triển khai đợt cao điểm thực hiện Công điện 38 của Chính phủ, Bộ đã phối hợp với các sàn thương mại điện tử gỡ bỏ hơn 9.000 sản phẩm vi phạm, chặn trên 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm; lực lượng quản lý thị trường cũng trực tiếp xử lý hơn 300 vụ việc trên môi trường mạng.