Lực cản chung chi
Chẳng biết từ bao giờ phí “bôi trơn” đã trở thành một loại phí nghiễm nhiên mà mọi người phải công nhận. “Luật lệ bôi trơn”, “chung chi” đã, đang và sẽ làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp, cản trở sự phát triển trong tiến trình hội nhập.
Ảnh minh họa. (Nguồn: Internet).
Đến thời điểm này theo nhận định chung của cộng đồng doanh nghiệp (DN), về cơ bản thủ tục thuế - hải quan phần nào giúp DN cởi bỏ “cái áo khoác” chật chội bấy lâu nay. Mọi hoạt động dường như đã thông thoáng hơn, mức độ hài lòng của DN đối với thuế và hải quan cũng tăng.
Kết quả này được chứng minh rõ, khi cuối tháng 9 vừa rồi Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) công bố vị trí mới của Việt Nam trên bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh toàn cầu là 56. Tức Việt Nam tăng 12 bậc về cạnh năng lực cạnh tranh toàn cầu.
Tuy nhiên, đây chỉ là những con số về lý thuyết còn thực tế không thật sự sáng sủa do DN vẫn cảm thấy phiền hà về thái độ của cán bộ công chức, đặc biệt hiện tượng gây phiền hà, nhũng nhiễu DN vẫn nhức nhối. Cuối cùng giải pháp mà DN áp dụng để “thuận buồm xuôi gió” là “chung chi”, “bôi trơn” cho xong việc.
Liên quan đến phí phi chính thức, ngày 12/11 Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam(VCCI) công bố kết quả cuộc khảo sát về thủ tục thuế - hải quan. Kết quả cho thấy, 28% DN cho biết họ phải trả thêm chi phí ngoài quy định trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính về hải quan. Đó là chưa kể 35% DN được khảo sát từ chối trả lời câu hỏi về việc trả chi phí ngoài quy định. Một số DN bày tỏ quan ngại về tình trạng không “chung chi” chắc chắn bị phân biệt đối xử.
Tất cả kết quả khảo sát nêu trên phản ánh một thực tế đáng lo ngại liên quan đến hành chính thuế và hải quan mà DN đang phải đối diện hàng ngày. “Bôi trơn” không quy định rõ cho từng thủ tục, không giới hạn DN, bất kỳ việc gì liên quan đến thuế - hải quan đều có thể phải trả chi phí không chính thức.
Đơn cử, chỉ mỗi việc nhập khẩu máy móc nhằm đổi mới công nghệ mà DN cũng phải “bôi trơn”. Không “bôi trơn” làm sao được khi hải quan cố tình hỏi xoáy DN theo kiểu, nói nhập khẩu máy móc đồng bộ sao không ráp nguyên dàn máy mà mỗi container một bộ phận? Nói máy móc mới 100% vậy dựa vào đâu mà biết mới 100%, ai kiểm định?
Chưa hết, việc “bôi trơn” không chỉ được thực hiện trong thông quan mà cả ngay sau khi thông quan việc kiểm tra vẫn chồng chéo và hải quan không chấp nhận những giải thích chính đáng của DN. Cuối cùng nhân viên hải quan thường đưa ra các mức phạt tối đa buộc DN phải thực hiện phương án “hữu hảo” để được thông cảm. Nhìn vào thực trạng về thủ tục của ngành thuế và hải quan, GS. Trần Đình Bút khẳng định: “DN nào biết bôi trơn sẽ có điều kiện thuận lợi cạnh tranh, DN nào không biết “chiều ý” thì khó khăn lắm.
Chẳng biết từ bao giờ phí “bôi trơn” đã trở thành một loại phí nghiễm nhiên mà mọi người phải công nhận. Để được “bôi trơn” nhiều hơn, cán bộ quản lý tăng cường lợi dụng sự mập mờ trong các văn bản quy định gây khó khăn cho DN. Về phía DN, đối diện với việc nhiều khó khăn trong sản xuất kinh doanh rồi thì không thể tiếp tục chịu khó khăn về quy định, thủ tục nên quyết định bôi trơn. Thậm chí, biết rõ quy trình nhũng nhiễu của cán bộ liên quan đến thủ tục, vì vậy để tránh phiền hà ngay từ khâu đầu tiên DN chủ động “lót tay” cho êm chuyện.
“Luật lệ bôi trơn”, “chung chi” đã, đang và sẽ làm giảm lợi nhuận của DN, cản trở sự phát triển trong tiến trình hội nhập. Chỉ khi nào thủ tục thật sự đơn giản, minh bạch, công chức thực sự ý thức phục vụ người dân và doanh nghiệp, khi đó việc chung chi và phí “bôi trơn” mới được bài trừ, tạo môi trường lành mạnh góp phần thúc đẩy cho kinh tế tăng trưởng và phát triển.
